ដើរលេងក្នុងសួនវប្បធម៌អាមេរិក [ផ្នែកទី ៤]

[ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម_1]
អក្សរសិល្ប៍អាមេរិកស្តីពីសង្គ្រាមវៀតណាម។ សង្គ្រាមវៀតណាមបានប៉ះពាល់ដល់ប្រជាជាតិអាមេរិកទាំងមូល ហើយបរិមាណនៃការសរសេររបស់អាមេរិកលើប្រធានបទនេះគឺធំធេងណាស់។

អក្សរសិល្ប៍អាមេរិកស្តីពីសង្គ្រាមវៀតណាម៖ រហូតដល់សង្គ្រាមបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ ១៩៧៥ ខ្ញុំបានអានស្នាដៃអក្សរសាស្ត្រអាមេរិកមួយចំនួនតូចប៉ុណ្ណោះលើប្រធានបទនេះ៖ សំបុត្រពីវៀតណាម (១៩៦៧); ការអានកំណាព្យប្រឆាំងនឹងសង្គ្រាមវៀតណាម (១៩៦៦); និងប្រលោមលោកពីរក្បាល ដែលខ្ញុំចាំបានយ៉ាងច្បាស់បំផុត៖ ខ្សាច់ក្នុងខ្យល់ (១៩៧៣) ដោយ Robert Roth (កើតឆ្នាំ ១៩៤៨) - អតីតទាហានម៉ារីនអាមេរិក - ស្នាដៃជិត ៥០០ ទំព័រដែលពិពណ៌នាអំពីរយៈពេល ១៣ ខែនៅកណ្តាលប្រទេសវៀតណាមសម្រាប់កងអនុសេនាធំទាហានអាមេរិក រឿងស្នេហារ៉ូមែនទិករបស់អនុសេនីយ៍ឯកអាមេរិកម្នាក់នៅ Da Nang និង Hue សង្គ្រាមដែលមានអត្ថន័យមិនច្បាស់លាស់ វីរបុរស និងជនរងគ្រោះ ទាហានដ៏ឃោរឃៅ វៀតកុងដ៏ក្លាហាន...

សង្គ្រាមវៀតណាមបានសម្គាល់ជនជាតិអាមេរិកមួយជំនាន់ទាំងមូល។ ដោយបញ្ចប់សៀវភៅរបស់គាត់ * Dispatches* (1977) ជាមួយនឹងការប៉ះនៃមនោសញ្ចេតនាបន្តិច លោក Michael Herr (1940-2016) បាននិយាយជំនួសមនុស្សជំនាន់របស់គាត់ថា “អ្នកដឹងទេ វៀតណាម យើងទាំងអស់គ្នានៅទីនោះ”។ នៅឆ្នាំ 1990 15 ឆ្នាំបន្ទាប់ពីសង្គ្រាម ការជួបជុំគ្នាលើកដំបូងរបស់អ្នកនិពន្ធ និងអតីតយុទ្ធជនវៀតណាម និងអាមេរិកបានកើតឡើងក្នុងបរិយាកាសរីករាយ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីមិត្តភាពរបស់អ្នកដែលធ្លាប់ប្រយុទ្ធគ្នានៅខាងផ្ទុយគ្នា។ ខ្ញុំបានទទួលសៀវភៅឥតគិតថ្លៃ និងបានសន្ទនាជាមួយអ្នកនិពន្ធ និងកវីមួយចំនួនដូចជា WD Ehrhart, Yusef Komunyakaa, Larry Heinerman, Larry Lee, Larry Rottman…

សង្គ្រាមវៀតណាមក៏បានប៉ះពាល់ដល់ប្រជាជាតិអាមេរិកផងដែរ ដែលបណ្តាលឱ្យមានអក្សរសិល្ប៍អាមេរិកយ៉ាងច្រើនលើប្រធានបទនេះ - ការស្រាវជ្រាវ ភាពប្រាកដនិយម និងរឿងប្រឌិត។ អ្នកដែលធ្លាប់រស់នៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមបានរៀបរាប់ពីបទពិសោធន៍របស់ពួកគេ ដោយស្វែងរកទម្រង់ប្រលោមលោកដើម្បីពន្យល់ពីប្រទេសវៀតណាម។ ស្នាដៃដំបូងនៃប្រភេទនេះគឺ *One Very Hot Day * (1968) ដោយអ្នកកាសែត David Halberstam (1934-2007) ដែលពណ៌នាអំពីការភ័យខ្លាច និងកំដៅដែលលេបត្របាក់ក្រុមទាហានអាមេរិកក្នុងការវាយឆ្មក់។ Larry Heinerman (1944-2014) នៅដើមឆ្នាំ 1974 បានសរសេរស្នាដៃដែលពោរពេញទៅដោយកំដៅនៃសមរភូមិ។ គាត់បានឈ្នះពានរង្វាន់សៀវភៅជាតិសម្រាប់ *Paco's Story * (1987) អំពីអ្នករស់រានមានជីវិតតែម្នាក់គត់នៃក្រុមហ៊ុនអាមេរិកមួយ ដែលវង្វេងដូចជាស្រមោលដែលគ្មានព្រលឹង។ *Born on the Fourth of July * (1976) ដោយ Ronald Lawrence Kovic (កើតឆ្នាំ 1946) ពណ៌នាអំពីសោកនាដកម្មរបស់ទាហាន។

ស្នាដៃរបស់លោក Philip Caputo (កើតនៅឆ្នាំ 1941) ដែលមានចំណងជើងថា *A Rumor of War * (ឆ្នាំ 1977) គឺជាអនុសេនីយ៍ឯកកងម៉ារីនដែលបានចុះចតនៅទីក្រុងដាណាងក្នុងឆ្នាំ 1965 ហើយក្រោយមកបានក្លាយជាអ្នកឆ្លើយឆ្លងព័ត៌មានសង្គ្រាម។ ស្នាដៃនេះវិភាគអំពីការជ្រៀតចូលនៃភាពឃោរឃៅចូលទៅក្នុងបេះដូងមនុស្ស ដែលរំលឹកដល់សៀវភៅ *Heart of Darness* ( ឆ្នាំ 1899 ) ដោយអ្នកនិពន្ធជនជាតិអង់គ្លេសដែលកើតនៅប្រទេសប៉ូឡូញ Joseph Conrad (1857-1924)។

រឿងខ្លីៗ (១៩៧៨) របស់លោក Jerry Gustav Hasford (១៩៤៧-១៩៩៣) គឺជាស្នាដៃមួយដែលប្រើការលេងសើចដ៏ឈឺចាប់ជាមួយនឹងហេតុផលប្រភេទដែលមន្ត្រី Pentagon មួយចំនួនប្រើ៖ "ដើម្បីជួយសង្គ្រោះភូមិនោះ យើងត្រូវតែដុតវាចោល"។ ទាហាន Leonard Pratt កំពុងរង់ចាំពិធីប្រគល់អាវុធរបស់គាត់ដើម្បីធ្វើឃាតគ្រូបង្វឹកហ្វឹកហាត់របស់គាត់ ហើយបន្ទាប់មកធ្វើអត្តឃាត។ រឿងចុងក្រោយគឺនិយាយអំពីការល្បាតរបស់អង្គភាពមួយនៅ Khe Sanh; ទាហានដែលឈរជើងនៅមូលដ្ឋានរាប់ថយក្រោយរហូតដល់ពួកគេអាចត្រឡប់ទៅផ្ទះវិញ។ ទាហានខ្លះនិយាយលេងសើចដ៏ឈឺចាប់ដូចជា "អ្ហា៎ ខ្ញុំមិនបន្ទោសអ្នកស្លាប់ទេ។ មិត្តភក្តិល្អបំផុតរបស់ខ្ញុំគឺស្ថិតក្នុងចំណោមពួកគេ" ឬទាហានថ្មីម្នាក់នៅវៀតណាមនិយាយថា "ខ្ញុំមិនគិតថាខ្ញុំនឹងចូលចិត្តភាពយន្តនេះទេ"។

រឿង Going AFTER Cacciato (1978) ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាប្រលោមលោកល្អបំផុតអំពីសង្គ្រាមវៀតណាម ដោយឈ្នះពានរង្វាន់សៀវភៅជាតិក្នុងឆ្នាំ 1979។ អ្នកនិពន្ធ Tim O'Brien (កើតឆ្នាំ 1946) គឺជាទាហានដែលត្រូវបានកេណ្ឌចូលបម្រើកងទ័ព។ វៀតណាមគឺជាភពមួយសម្រាប់គាត់ ដូចជាព្រះច័ន្ទអញ្ចឹង។ គោលដៅតែមួយគត់របស់គាត់គឺរស់រានមានជីវិត និងត្រឡប់មកផ្ទះវិញ។ ស្នាដៃនេះពណ៌នាអំពីការរត់គេចខ្លួនរបស់ Cacciato ដែលជាទាហានម្នាក់ដែលគ្មានការយល់ដឹងអំពីសង្គ្រាម ដែលត្រូវបានដេញតាម ទូទាំងពិភពលោក ដោយក្រុមមួយដឹកនាំដោយពលបាលឯក Paul Berlin។ រចនាប័ទ្មសរសេរត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយរចនាប័ទ្មសង្កេតដែលមិនអាចពន្យល់បាន ស្ទើរតែមិនពិត ឬ "ភាពប្រាកដនិយមវេទមន្ត" របស់ Hemingway។

Dispatches (1977) ដែលជាប្រលោមលោករបស់ Michael Herr មានប្រភពមកពីការយល់ឃើញដ៏ចម្លែក និងដូចជាសុបិនអំពីសង្គ្រាមវៀតណាម។ ឈុតឆាកសោកនាដកម្ម ឬឈុតឆាកកំប្លែងឃោរឃៅជាច្រើនបានលេចចេញពីទូរលេខទាំងនេះ។ ឧទាហរណ៍ ទាហានអាមេរិកដែលរងរបួសម្នាក់ ដែលត្រូវបានបញ្ជាឱ្យសម្លាប់វៀតកុងដោយកាំភ្លើង M16 បានត្រឡប់មកវិញដោយមាត់របស់គាត់បើកចំហ ភ្នែករបស់គាត់បើកធំៗ ស្ទើរតែឆ្កួត។ រូបភាពមួយទៀតបង្ហាញពីទាហានអាមេរិកវ័យក្មេងម្នាក់ដែលមានចម្លើយរបស់មន្ទីរពេទ្យដែលខ្ទាស់នឹងឯកសណ្ឋានរបស់គាត់ថា "កាំរស្មីអ៊ិចត្រូវបានបង្កើតឡើង។ ដោយផ្អែកលើរូបភាព មន្ទីរពេទ្យនឹងធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យឆាប់ៗនេះ"។

ឈុតឆាកល្ខោនវៀតណាមទទួលបានភាពលេចធ្លោយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាម ជាពិសេសជាមួយនឹងរឿងភាគបីរបស់ David William Rabe (កើតឆ្នាំ 1940)។ រឿងទីមួយ *Sticks and Bones* (ឆ្នាំ 1969) រៀបរាប់ពីរឿងរ៉ាវរបស់ទាហានវ័យក្មេងម្នាក់ដែលត្រឡប់មកពីប្រទេសវៀតណាមវិញ ដែលក្លាយជាមនុស្សខ្វាក់ភ្នែក រស់នៅតែម្នាក់ឯងជាមួយក្រុមគ្រួសាររបស់គាត់ ហើយបន្ទាប់មកបានធ្វើអត្តឃាត។ រឿងទីពីរ *The Basic Training of Pavlo Hummel* (ឆ្នាំ 1971) ចាប់ផ្តើមជាមួយនឹងឈុតឆាកមួយនៅក្នុងបារមួយក្នុងទីក្រុងសៃហ្គន៖ ទាហានស្រវឹងបាននិយាយពាក្យអសុរោះ និងអួតអាងអំពីជីវិតរបស់ពួកគេ។ នៅពេលដែល Pavlo ចាប់ផ្តើមរឿងរបស់គាត់ គ្រាប់បែកដៃរបស់វៀតកុងបានផ្ទុះ ហើយគាត់រងរបួស ហើយត្រូវសមមិត្តស្បែកខ្មៅម្នាក់សែងយកទៅ។ រឿងទីបី *Streamers* (ឆ្នាំ 1976) ពណ៌នាអំពីទាហានបីនាក់ ពីរនាក់ស្បែកស និងម្នាក់ស្បែកខ្មៅ កំពុងចែករំលែកបន្ទប់មួយនៅក្នុងជំរំមួយ កំពុងរង់ចាំការដាក់ពង្រាយរបស់ពួកគេទៅកាន់ប្រទេសវៀតណាម។ ពួកគេប្រកួតប្រជែងគ្នាដើម្បីរៀបរាប់ពីសមរភូមិដ៏គួរឱ្យរន្ធត់ដែលកំពុងរង់ចាំពួកគេនៅក្នុងព្រៃវៀតណាម។

ក្រៅពីប្រលោមលោកដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ ខាងក្រោមនេះគឺជាស្នាដៃមួយចំនួនទៀត៖ The Armies of the Night (1968) ដោយ Norman Mailer (1923-2007); Fire in the Lake (1972) ដោយអ្នកកាសែត Frances Fitzgerald (កើតឆ្នាំ 1950); Viet Journal (1974) ដោយ James Jones; Indian Country (1987) ដោយ Philip Caputo… ទាំងនេះមិនមែនជាស្នាដៃចុងក្រោយអំពីសង្គ្រាមវៀតណាមទេ ពីព្រោះប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិកត្រូវបានបែងចែកជាពីរសម័យកាល៖ មួយមុនសង្គ្រាម និងមួយទៀតក្រោយសង្គ្រាមវៀតណាម។

[ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម_២]
ប្រភព