ស្វែងយល់អំពីឈ្មោះ Đồ Bàn និង Chà Bàn ។

[ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម_1]

di-tich-thanh-co-do-ban-thanh-hoang-de-binh-dinh-quynhonhotel.jpg — វត្ថុបុរាណនៃកំពែងអធិរាជនៅប៊ិញឌីញ។

ឈ្មោះបន្ទាយហ្វាងដឺមានប្រភពមកពីរាជវង្សតៃសឺន នៅពេលដែលបងប្អូនង្វៀនវ៉ាន់ញ៉ាក់បានកាន់កាប់ និងជួសជុលបន្ទាយចាស់ដើម្បីបង្កើតរាជធានីរបស់ពួកគេ ដោយប្រកាសថាវាជាបន្ទាយហ្វាងដឺ។ ឈ្មោះបន្ទាយចាស់នេះ ដែលសរសេរជាអក្សរចិនគឺ 闍槃 ដែលបកប្រែជាភាសាវៀតណាមថា ដូបាន ឬ ចាបាន។

រឿង Do Ban ត្រូវបានគេស្គាល់តាមរយៈកំណាព្យនៅក្នុងការប្រមូលផ្ដុំរបស់ Che Lan Vien ដែលមានចំណងជើងថា Dieu Tan (1937)៖ "ទីក្រុង Do Ban ក៏បានឈប់យំដែរ / នៅក្នុងអ័ព្ទអាថ៌កំបាំង សូមស្តាប់ដោយយកចិត្តទុកដាក់" (កំពុងរង់ចាំស្ត្រីចាម) ក៏ដូចជាតាមរយៈស្នាដៃអក្សរសាស្ត្រ និងសិល្បៈក្រោយៗទៀត។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ យោងតាមលោក Hoang Xuan Han ពាក្យថា Do Ban គឺជាកំណែដែលសរសេរខុសរបស់ Cha Ban។ "Thanh Phat The ដែលជារាជធានីរបស់ចម្ប៉ានៅពេលនោះ មានទីតាំងនៅតំបន់ខេត្ត Binh Dinh សព្វថ្ងៃ។ ឈ្មោះរបស់ចម្ប៉ាគឺ Vijaya; ក្រោយមកវាត្រូវបានគេហៅថា Cha Ban ដែលយើងតែងតែសរសេរខុសថា Do Ban"។

ការពិនិត្យមើលសៀវភៅភាសាចិន Đại Việt sử ký toàn thư, Phủ biên tạp lục, Đồng Khánh địa dư chí, និង Đại Nam nhất thống chí បង្ហាញថាឈ្មោះទីក្រុងនេះសរសេរតាមអក្សរចិនដូចគ្នា។ ភាពខុសគ្នារវាង ចាបៀន និង ដុង បាន បង្ហាញឱ្យឃើញតែនៅពេលបកប្រែទៅជាអក្សរវៀតណាម Quốc ngữ ។

មូលហេតុដែលមានវិធីពីរយ៉ាងដើម្បីបញ្ចេញសំឡេងតួអក្សរ 闍 គឺថាវចនានុក្រមចិនសម័យទំនើបកត់ត្រាវាថាជា /dū/ ឬ /shé/។ នៅក្នុងការបញ្ចេញសំឡេងចិន-វៀតណាម 闍 ត្រូវបានអានថា /đồ/ ដែលមានន័យថា វេទិកានៅលើច្រកទ្វារទីក្រុង ហើយត្រូវបានអានថា /xà/ ឬ /chà/ នៅពេលប្រើដើម្បីចម្លងភាសាសំស្ក្រឹត ដូចជាភាសាសំស្ក្រឹត ācārya ដែលបានចម្លងទៅជាភាសាចិនថា 阿闍梨 ដែលអានថា a-xà-lê (គ្រូពុទ្ធសាសនា)។

880f9e0238c906200319c0c418c12d94thanhhoangde_20200715_01_243033178.jpg — វត្ថុបុរាណនៃកំពែងអធិរាជនៅប៊ិញឌីញ។

ការវាយតម្លៃរបស់ ហ័ង សួនហាន ក៏ស្របនឹងរចនាប័ទ្មសរសេររបស់អ្នកប្រាជ្ញបារាំងនៅដើមសតវត្សរ៍ទី 20 ផងដែរ។ នៅក្នុងការស្រាវជ្រាវរបស់ ល្វីស ហ្វីណូត (1904) នៅពេលសំដៅទៅលើ "ខេត្តសំខាន់ៗ" របស់ចម្ប៉ា អ្នកនិពន្ធបានកត់សម្គាល់ឃើញថា វិជ័យ ដូចខាងក្រោម៖ "វិជ័យ ប្រហែលជាត្រូវគ្នានឹងខេត្តប៊ិញឌីញ ហើយទីក្រុងដែលមានឈ្មោះនេះពិតជា ចាបាន" (វិជ័យ ប្រហែលជាត្រូវគ្នានឹងខេត្តប៊ិញឌីញ ហើយទីក្រុងដែលមានឈ្មោះនេះពិតជា ចាបាន)។

អ្នកប្រាជ្ញបារាំងប្រាកដជាបានអានឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រដែលសរសេរជាតួអក្សរចិនដែលមានតួអក្សរ 闍槃 ប៉ុន្តែនៅពេលដែលចម្លងទៅជាអក្សរឡាតាំង ពួកគេបានសរសេរថា "Cha-ban" មិនមែន "Đồ bàn" ដូចដែលអ្នកបកប្រែវៀតណាមបានសរសេរនោះទេ។

វាអាចទៅរួចដែលថានៅដើមសតវត្សរ៍ទី 20 គ្រាមភាសាក្នុងស្រុកនៅតែមានការបញ្ចេញសំឡេងថា "ឆាបាន" ដែលជាទម្រង់ខ្លីនៃឈ្មោះវិជ័យ (ដែលលេចឡើងក្នុងសិលាចារឹកចាម្ប៉ាមុនសតវត្សរ៍ទី 15 ដែលសំដៅទៅលើតំបន់មួយរបស់ចាម្ប៉ា ដែលត្រូវគ្នានឹងប៊ិញឌិញបច្ចុប្បន្ន)។ "វិជ័យ" ត្រូវបានកាត់បន្ថយទៅជា "ជ័យ" ដែលអានថា /chà-ya/ ហើយបន្តិចម្តងៗបានផ្លាស់ប្តូរទៅជា "ឆាបាន" ជាភាសាវៀតណាមសតវត្សរ៍ទី 20។

បច្ចុប្បន្ននេះ ក្រុមបុរាណវិទ្យាបានរកឃើញយ៉ាងហោចណាស់ពីរកន្លែងនៅក្នុងខេត្តប៊ិញឌិញ ដែលមានសំណល់នៃបន្ទាយបុរាណសម័យចាម្ប៉ា ដែលទាំងពីរមានទីតាំងនៅក្នុងអ្វីដែលឥឡូវជាទីក្រុងអានញ៉ុង។ ក្រៅពីទីតាំងដែលឥឡូវត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាបន្ទាយហ្វាងដឺ ដែលមានទីតាំងនៅឃុំញ៉ុងហៅ (ភាគខាងជើងនៃទន្លេកូន) មានទីតាំងមួយទៀតហៅថាបន្ទាយចា ដែលមានទីតាំងនៅឃុំញ៉ុងឡុក (ភាគខាងត្បូងនៃទន្លេកូន)។

យើងជឿជាក់ថា បន្ទាយទាំងពីរនេះត្រូវបានសាងសង់ និងប្រើប្រាស់ក្នុងសម័យកាលផ្សេងៗគ្នាក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រចាម្ប៉ា។ ការកំណត់ពេលវេលាជាក់លាក់នៃការប្រើប្រាស់បន្ទាយនីមួយៗតម្រូវឱ្យមានភស្តុតាងបន្ថែមទៀត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បន្ទាយទាំងពីរត្រូវបានគេយល់ថាជា "បន្ទាយចាបាន" ដែលមានន័យថា បន្ទាយនៃតំបន់ចាបាន (វិជ័យ) ជាទូទៅ។

[ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម_២]
ប្រភព៖ https://baoquangnam.vn/tim-hieu-danh-xung-do-ban-cha-ban-3143357.html