tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Sáu, 25/09/2020 | 02:25:11 GMT+7
Với lập trường cứng rắn của Mỹ liệu Trung Quốc có còn ý đồ độc chiếm Biển Đông

Bộ Ngoại giao Mỹ rạng sáng nay 14.7 giờ Việt Nam chính thức công bố lập trường của Mỹ về các yêu sách biển ở Biển Đông được chờ đợi nhiều ngày qua. Tuy Mỹ từng nhiều lần tuyên bố các yêu sách biển của Trung Quốc ở Biển Đông là phi pháp, nhưng đây là lần đầu tiên Washington bác bỏ các yêu sách này một cách cụ thể và chính thức.

15/07/2020 11:14:00

Bộ Ngoại giao Mỹ rạng sáng nay 14.7 giờ Việt Nam chính thức công bố lập trường của Mỹ về các yêu sách biển ở Biển Đông được chờ đợi nhiều ngày qua. Tuy Mỹ từng nhiều lần tuyên bố các yêu sách biển của Trung Quốc ở Biển Đông là phi pháp, nhưng đây là lần đầu tiên Washington bác bỏ các yêu sách này một cách cụ thể và chính thức.

Đầu tiên, lập trường mới được minh định của Mỹ phù hợp với Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS 1982) và Phán quyết của Tòa án về phiên tòa Philippines kiện Trung Quốc về Biển Đông năm 2016.

Nó cũng phù hợp với Công thư của Phái đoàn thường trực Mỹ tại Liên Hiệp Quốc vào đầu tháng 6 và công hàm gửi Trung Quốc ngày 28.12.2016, sau khi có phán quyết của phiên tòa giữa Philippines và Trung Quốc vào tháng 7.2016.

Tuy nhiên, có một điểm mới và đáng chú ý là Mỹ nêu rõ việc “bác bỏ mọi yêu sách biển của PRC tại vùng biển xung quanh Bãi Tư Chính (Vanguard Bank - ngoài khơi Việt Nam), cụm bãi cạn Luconia (Luconia Shoals - ngoài khơi Malaysia), vùng biển thuộc vùng đặc quyền kinh tế của Brunei và Đảo Natuna Lớn (Natuna Besar - ngoài khơi Indonesia)”. Đây là những khu vực không nằm trong phạm vi phán quyết của Tòa án năm 2016, ngoài việc bác bỏ “đường lưỡi bò” chung chung.

Rõ ràng, Mỹ đã đứng về phía Việt Nam trước việc Trung Quốc quấy phá hoạt động nghề cá và khai thác dầu khí hợp pháp của Việt Nam ở khu vực này, tương tự đối với khu vực cụm bãi cạn Luconia với Malaysia và vùng biển thuộc vùng đặc quyền kinh tế của Brunei và Đảo Natuna Lớn.

Với lập trường cứng rắn của Mỹ liệu Trung Quốc có còn ý đồ độc chiếm Biển Đông - 1

USS Gabrielle Giffords hoạt động gần tàu khảo sát Hải dương 4 của Trung Quốc trên Biển Đông - Ảnh: US NAVY  

Đây là những khu vực trở thành điểm nóng trong thời gian qua trước hoạt động quấy pháp của tàu chiến, tàu hải cảnh, tàu khảo sát, tàu dân binh và tàu cá Trung Quốc.

Qua tuyên bố này, có thể nhận thấy Mỹ đã không còn kêu gọi chung chung các bên hãy “giải quyết hòa bình các tranh chấp” ở khu vực này, mà chỉ đích danh: “Bất kỳ hành động nào của PRC quấy rối hoạt động nghề cá hoặc phát triển dầu khí của các nước khác ở những vùng biển này - hoặc thực hiện các hoạt động đó một cách đơn phương - là phi pháp”.

Cũng trong ngày 14-7, một ngày sau khi Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo lên tiếng thách thức các yêu sách chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông, Hải quân Mỹ đã điều một tàu chiến đến thực hiện tuần tra tự do hàng hải ở vùng biển này.

Trang tin NavyTimes dẫn thông tin từ các quan chức Hạm đội 7 Hải quân Mỹ cho biết tàu khu trục trang bị tên lửa dẫn đường USS Ralph Johnson đã tuần tra một số vùng biển nóng ở Biển Đông trong ngày 14-7. Cụ thể, tàu khu trục tên lửa USS Ralph Johnson đã di chuyển gần quần đảo Trường Sa (thuộc chủ quyền Việt Nam) – nơi Trung Quốc chiếm đóng trái phép và cho cải tạo hiện trạng và quân sự hóa để củng cố yêu sách chủ quyền trái phép của mình.

Hải quân Mỹ công bố một số hình ảnh cho thấy tàu USS Ralph Johnson di chuyển gần quần đảo Trường Sa.

Theo trang tin Business Insider, từ đầu năm đến nay Hải quân Mỹ đã thực hiện ít nhất sáu cuộc tuần tra FONOP, và nhiều chiến dịch hiện diện khác.

Trang tin USNI News cho biết ngày 14-7 Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ David Stillwell phụ trách khu vực Đông Á và Thái Bình Dương chỉ trích mạnh thái độ bắt nạt của Trung Quốc, đồng thời khẳng định Mỹ sẽ không để Trung Quốc tuyên bố Biển Đông là của mình.

Trước đó, ngày 13-7, Ngoại trưởng Pompeo tuyên bố gần như toàn bộ các yêu sách chủ quyền hàng hải của Trung Quốc bên ngoài các vùng biển của mình được quốc tế công nhận đều là bất hợp pháp.

“Thế giới sẽ không cho phép Bắc Kinh xem Biển Đông như đế chế hàng hải của mình. Mỹ sát cánh với các đồng minh và các đối tác Đông Nam Á bảo vệ quyền chủ quyền của các nước này với các nguồn tài nguyên ngoài khơi, phù hợp với các quyền và nghĩa vụ của các nước thể theo luật pháp quốc tế. Chúng tôi sát cánh với cộng đồng quốc tế trong bảo vệ tự do các vùng biển, tôn trọng chủ quyền và bác bỏ mọi hành động thể hiện “mạnh là đúng” ở Biển Đông hoặc khu vực xa hơn” – hãng tin AP dẫn lời Ngoại trưởng Pompeo.

Theo lời ông Pompeo, chính sách của Mỹ về Biển Đông phù hợp với phán quyết năm 2016 của Tòa Trọng tài, bác bỏ phần lớn yêu sách chủ quyền của Trung Quốc ở vùng biển này.

Sau tuyên bố của ông Pompeo, Indonesia và Philippines đồng loạt kêu gọi Trung Quốc tuân thủ phán quyết năm 2016 của Tòa Trọng tài.

Phát ngôn cứng rắn của ông Pompeo ngày 13-7 đến sau khi Hải quân Mỹ đưa hai đội tàu sân bay tấn công USS Nimitz, USS Ronald Reagan và Không quân Mỹ đưa một máy bay ném bom B-52 đến tập trận ở Biển Đông đầu tháng này. Động thái này được xem là phản ứng với đợt tập trận trước đó của Trung Quốc ở Biển Đông.

Hành động của Mỹ khiến Trung Quốc tức giận. Truyền thông Trung Quốc đưa ra nhiều đe dọa với Mỹ, thậm chí ám chỉ mình có tên lửa “diệt tàu sân bay”.

Với lập trường cứng rắn của Mỹ liệu Trung Quốc có còn ý đồ độc chiếm Biển Đông - 2

Những tháng gần đây quân đội Mỹ đã tăng cường hoạt động ở Biển Đông nhằm phản ứng với việc Trung Quốc lợi dụng lúc các nước bận rộng đối phó COVID-19 mà gia tăng hoạt động ở Biển Đông, bắt nạt các nước láng giềng, đẩy mạnh các yêu sách hàng hải bất hợp pháp ở vùng biển này, theo cáo buộc của Bộ Quốc phòng Mỹ.

Ông James Chin – Giám đốc Viện châu Á tại đại học Tasmania (Úc) cho rằng quan điểm của Mỹ không mới vì nước này vẫn luôn phản đối yêu sách chủ quyền “đường chín đoạn” của Trung Quốc. Cái mới ở đây là chính phủ Tổng thống Donald Trump đã xem Biển Đông là một trung tâm mới trong quá trình Mỹ đối đầu Trung Quốc.

Không chỉ riêng Biển Đông, Mỹ và Trung Quốc đang căng thẳng nguy hiểm ở nhiều lĩnh vực như nguồn gốc và cách xử lý đại dịch COVID-19, chính sách của Trung Quốc với Hong Kong và Tây Tạng, và về thương mại.

Về phía Trung Quốc thì nói rằng họ kiên quyết phản đối tuyên bố mới nhất của Bộ Ngoại giao Mỹ liên quan vấn đề Biển Đông, theo đó bác bỏ các yêu sách chủ quyền vô lý của Trung Quốc ở vùng biển này.

Theo Hãng tin Reuters, phía Trung Quốc nói rằng việc Washington cáo buộc Bắc Kinh bắt nạt các nước láng giềng là "hoàn toàn phi lý".

"Mỹ không phải là quốc gia có liên quan trực tiếp tới các tranh chấp. Tuy nhiên, họ liên tục can thiệp vào vấn đề này" - Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ nêu trong một tuyên bố được đăng trên trang web của họ.

Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ nêu tiếp: "Dưới cái cớ duy trì sự ổn định, Mỹ đang phô trương cơ bắp, gây ra căng thẳng và kích động đối đầu trong khu vực".

Tuyên bố của phía Trung Quốc được đưa ra ngay sau khi Bộ Ngoại giao Mỹ ra tuyên bố chính thức về lập trường của Mỹ ở Biển Đông trong văn bản đăng rạng sáng 14-7 giờ Việt Nam.

Theo đó, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo khẳng định Cộng hòa nhân dân Trung Hoa "không có căn cứ pháp lý nào" để đơn phương áp đặt ý muốn của họ tại khu vực và rằng Bắc Kinh không có cơ sở pháp lý nhất quán nào cho yêu sách "đường 9 đoạn" ở Biển Đông kể từ khi chính thức tuyên bố điều đó vào năm 2009. 

"Mỹ bảo vệ một khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở... Chúng tôi đang làm rõ một điều: Các tuyên bố của Bắc Kinh đối với các nguồn tài nguyên ngoài khơi trên hầu hết Biển Đông là hoàn toàn bất hợp pháp, giống như chiến dịch bắt nạt của Trung Quốc nhằm kiểm soát chúng" - Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo nêu trong tuyên bố đăng trên trang web của Bộ Ngoại giao Mỹ.

Tuyên bố được đăng lên trang web của Bộ Ngoại giao Mỹ cũng nhắc lại phán quyết vào ngày 12-7-2016 của Tòa trọng tài được thành lập theo phụ lục VII của Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật biển (UNCLOS) năm 1982, theo đó bác bỏ các yêu sách hàng hải của Trung Quốc, xem các yêu sách này là không có cơ sở trong luật quốc tế.

"Thế giới sẽ không cho phép Bắc Kinh coi Biển Đông là đế chế hàng hải của mình" - Ngoại trưởng Pompeo nhấn mạnh. 

Trong năm nay, phía Mỹ đã liên tục đưa ra các tuyên bố lên án mạnh mẽ các hành vi của Trung Quốc tại Biển Đông. Hồi tháng 4, Bộ Ngoại giao Mỹ bày tỏ lo ngại trước các thông tin về những hành động khiêu khích lặp đi lặp lại của Trung Quốc nhắm vào các hoạt động khai thác dầu khí của nước khác trong khu vực. 

"Trung Quốc nên chấm dứt thói bắt nạt của mình và kiềm chế các hành động khiêu khích, gây bất ổn như vậy" - Bộ Ngoại giao Mỹ nhấn mạnh trong tuyên bố phát ngày 18-4.

Ngày 14-7, trong sách trắng được chính quyền Thủ tướng Shinzo Abe thông qua, Nhật Bản cũng cho biết Trung Quốc "đang tiếp tục nỗ lực thay đổi hiện trạng ở Biển Đông và Biển Hoa Đông".

Với lập trường cứng rắn của Mỹ liệu Trung Quốc có còn ý đồ độc chiếm Biển Đông - 3

Thủy thủ trên tàu khu trục tên lửa USS Ralph Johnson khi tàu này thực hiện chiến dịch an ninh hàng hải gần quần đảo Trường Sa ở Biển Đông. Ảnh: US NAVY  

Với lập trường của Mỹ ngay trong ngày 14-7 Bộ Quốc phòng Philippines ra tuyên bố ủng hộ lập trường của cộng đồng quốc tế về việc tuân thủ luật pháp, tôn trọng phán quyết của tòa thường trực trong vụ kiện ‘đường chín đoạn’ của Trung Quốc ở Biển Đông: Chúng tôi nhất trí mạnh mẽ với lập trường của cộng đồng quốc tế rằng nên có một trật tự dựa trên luật lệ ở Biển Đông. Chúng tôi kêu gọi Trung Quốc tuân thủ phán quyết của Tòa trọng tài thường trực (PCA), và tuân thủ Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật biển (UNCLOS) mà Trung Quốc vốn là bên đã ký kết.

Sẽ là lợi ích tốt nhất cho sự ổn định của khu vực khi Trung Quốc chú ý tới lời kêu gọi của cộng đồng các quốc gia trong việc tuân theo luật pháp quốc tế và tôn trọng các thỏa thuận quốc tế hiện hành", thông cáo của Bộ Quốc phòng Philippines ký tên bộ trưởng Delfin Lorenzana phát ngày 14-7.

Tuyên bố trên có tựa đề là Tuyên bố của bộ trưởng quốc phòng về lập trường của Mỹ về các yêu sách hàng hải trên Biển Đông.

Thông điệp này được đưa ra không lâu sau khi Mỹ chính thức ra tuyên bố bác gần hết yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông. Mỹ khẳng định các tuyên bố của Trung Quốc đối với tài nguyên ngoài khơi trên hầu hết Biển Đông là "hoàn toàn bất hợp pháp".

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo cũng đề cập tới phán quyết của một tòa trọng tài thường trực ở The Hague (Hà Lan) năm 2016, trong đó bác bỏ yếu sách "đường chín đoạn" của Trung Quốc trên Biển Đông.

"Bắc Kinh đã không đưa ra cơ sở pháp lý nhất quán nào cho yêu sách "đường chín đoạn" ở Biển Đông kể từ khi chính thức tuyên bố vào năm 2009. Trong một quyết định có sự thống nhất ngày12-7-2016, một tòa trọng tài thành lập theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật biển (UNCLOS) 1982 mà Trung Quốc là một quốc gia thành viên đã bác bỏ yêu sách hàng hải của Trung Quốc, cho đây là yêu sách không có cơ sở luật pháp quốc tế", ông Pompeo viết.

Ngoài quan điểm về thông điệp của Mỹ, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Lorenzana cũng khẳng định Philippines tiếp tục thúc đẩy một quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) để giải quyết tranh chấp và ngăn leo thang căng thẳng trong khu vực./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)