Ảnh hưởng của Việt Nam tại các hội nghị ASEAN 2021

Thứ Ba, 18/5/2021| 17:00

Là quốc gia giữ chức Chủ tịch ASEAN 2020, Việt Nam đã xây dựng chương trình nghị sự cho các chủ tịch ASEAN tương lai, không chỉ trong năm 2021, mà còn nhiều năm tiếp theo. Với tư cách là Chủ tịch ASEAN 2020, Việt Nam đã hết sức nỗ lực đưa các quốc gia Đông Nam Á xích lại gần nhau, với mục tiêu hòa bình khu vực, tự do và thịnh vượng cho tất cả các mục tiêu cần thiết trong tương lai gần.

 

Ảnh hưởng của Việt Nam tại các hội nghị ASEAN 2021

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhận búa Chủ tịch ASEAN từ Thủ tướng Thái Lan Prayut Chanocha năm Việt Nam đảm nhận vai trò Chủ tịch ASEAN. (Nguồn: BTK ASEAN)

Chủ đề “Gắn kết và chủ động thích ứng” năm 2020 đã được lựa chọn một cách khéo léo bởi sự khác biệt ngày càng tăng. Tính liên kết tượng trưng cho sự thống nhất và đoàn kết của ASEAN trước những thách thức ngày càng gia tăng, trong khi đó “chủ động thích ứng” phản ánh mong muốn của Việt Nam thúc đẩy chủ nghĩa ủng hộ hành động xã hội ASEAN lớn hơn nhằm bảo vệ các lợi ích trong và ngoài khu vực. Thứ hai, 05 ưu tiên của Việt Nam thích hợp cho tương lai gần là tăng cường đoàn kết ASEAN; tăng cường hội nhập kinh tế ASEAN và tranh thủ cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, làm giảm tình trạng bất bình đẳng; khuyến khích phát triển các giá trị chung ASEAN và các dự án giáo dục nhằm thúc đẩy bản sắc ASEAN; củng cố quan hệ hữu hảo với các đối tác bên ngoài của ASEAN; và nâng cao năng lực thể chế của ASEAN.

Nhiệm vụ cho các chủ tịch ASEAN tương lai đã được vạch ra. Với tư cách là Chủ tịch ASEAN 2021, Brunei đang tiếp tục thực hiện các chính sách của Việt Nam. Bản thân chủ đề năm 2021 đã cho thấy điều này: “Chúng ta quan tâm, chúng ta chuẩn bị, chúng ta thịnh vượng”. Điều này tập trung vào việc khai thác bản tính quan tâm của người dân khu vực, chuẩn bị cho tương lai của ASEAN và kiến tạo thịnh vượng bền vững cho một khu vực có khả năng nhanh hồi phục.

Việt Nam đã nhấn mạnh sự cần thiết phải tranh thủ cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, tập trung vào những yêu cầu không chỉ về vốn mà còn cả nguyên liệu thô. Do đó, tháng 02/2021, ASEAN đã thảo luận kế hoạch khai thác tài nguyên khoáng sản và xây dựng Kế hoạch Hành động Hợp tác ASEAN về khoáng sản trong giai đoạn cụ thể. Tại hội nghị các nhà lãnh đạo ASEAN tháng 4/2021, chủ trì đã thảo luận về việc Việt Nam tập trung phát triển kinh tế. Với tư cách chủ trì, Brunei nhấn mạnh đến việc kịp thời hiện thực hóa các ưu tiên kinh tế thuộc Trụ cột Cộng đồng Kinh tế ASEAN.

Các hội nghị ASEAN năm nay đã thảo luận việc tiếp tục thực hiện những ưu tiên của Việt Nam về thống nhất và phát triển cộng đồng. Hội nghị tháng 3/2021 đã đề xuất kế hoạch phát triển Cộng đồng ASEAN vào năm 2025 và ASEAN sau năm 2025. Với tư cách là Chủ tịch, Brunei nhấn mạnh việc quan tâm, chuẩn bị hiệu quả và thịnh vượng hơn. Chủ tịch ASEAN cũng nhấn mạnh sự cần thiết duy trì vai trò thống nhất, trung tâm và thích hợp của ASEAN trong khu vực và cùng giải quyết các thách thức chung. 

Những vấn đề liên quan đến sức khỏe do đại dịch gây ra là trọng tâm rõ ràng của Việt Nam trong năm 2020. Việt Nam đã dự tính đúng những hậu quả thảm khốc của đại dịch ngay từ tháng 02/2020. Không chỉ thực hiện các biện pháp kiểm soát lây nhiễm nghiêm ngặt, Việt Nam còn cảnh báo các thành viên ASEAN khác. Ở cấp độ ASEAN, dưới sự chủ trì của Việt Nam, tất cả các kênh liên lạc giữa các nước ASEAN đã được kích hoạt để chia sẻ các vấn đề và triển khai các hành động thích hợp. Tháng 02/2020, Chủ tịch ASEAN đưa ra tuyên bố, thu hút sự chú ý về những nguy cơ của virus này, đồng thời kêu gọi hợp tác khu vực và quốc tế. Tháng 4/2021, với tư cách là Chủ tịch, Brunei đã triệu tập Hội nghị các nhà lãnh đạo ASEAN nhằm thúc đẩy xây dựng Cộng đồng ASEAN, đẩy nhanh quá trình phục hồi sau đại dịch COVID-19, củng cố quan hệ đối ngoại của ASEAN và giải quyết các vấn đề cấp bách mà tất cả các nước thành viên ASEAN cùng quan tâm. Những nỗ lực đảm bảo sự hỗ trợ của Mỹ đối với các nước ASEAN để đối phó với đại dịch. Với tư cách là Chủ tịch, Brunei nhấn mạnh cam kết thực hiện kịp thời Kế hoạch về Khuôn khổ Phục hồi toàn diện ASEAN. 

Ảnh hưởng của Việt Nam tại các hội nghị ASEAN 2021

Thủ tướng Phạm Minh Chính sau khi nhậm chức dự Hội nghị trực tiếp đầu tiên giữa các Nhà Lãnh đạo ASEAN trong năm 2021 

Tương tự, năm nay, Chủ tịch ASEAN tái khẳng định nhu cầu hợp tác đa phương, tuân thủ luật pháp quốc tế để đạt được hòa bình, an ninh, ổn định và thịnh vượng trong khu vực và xa hơn cách tiếp cận mà Việt Nam nhấn mạnh. Có quan hệ chặt chẽ với cả Mỹ và Nga, Việt Nam đã và đang duy trì sự cân bằng tốt giữa hai cường quốc này. Mặc dù tìm kiếm sự hỗ trợ của Mỹ để hồi phục nhưng họ cũng nhận thức được quan hệ gần gũi của ASEAN với Nga và đã tổ chức các cuộc họp với nước này. Điều này được thực hiện tại Hội nghị các quan chức cấp cao ASEAN - Nga lần thứ 17 tháng 01/2021, khi quan hệ đối tác chiến lược giữa Nga và ASEAN được tái khẳng định và hỗ trợ liên quan đến y tế và phục hồi kinh tế được đề cập trong Kế hoạch toàn diện ASEAN - Nga (2021 - 2025). Kế hoạch này nhằm “tăng cường hợp tác hơn nữa trong một số lĩnh vực mà hai bên cùng quan tâm, bao gồm: An ninh - chính trị; chống khủng bố và tội phạm xuyên quốc gia; kinh tế; công nghiệp; khoa học và công nghệ; thành phố thông minh; quản lý thiên tai; y tế và liên hệ giữa người với người”.

Năm 2020, Việt Nam rất chú ý đến các động thái chính sách về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và nhấn mạnh Triển vọng ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP) trong khi tham gia với các quốc gia khác. AOIP đã được nêu trong tuyên bố chung của nhóm Bộ Tứ nhằm đảm bảo vai trò trung tâm của ASEAN và sự tương đồng của ASEAN với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do, cởi mở và hội nhập. Năm nay, Brunei nhấn mạnh sự cần thiết của việc thu hút các đối tác bên ngoài ASEAN thông qua các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, nhằm xây dựng sự tin cậy lẫn nhau, cũng như củng cố cấu trúc khu vực mở, minh bạch, bao trùm và dựa trên luật pháp, với ASEAN là trung tâm.

Cuộc họp tháng 4/2021 lưu ý đến tình trạng bạo lực leo thang ở Myanmar. Các nước ASEAN quyết định hành động cho giải pháp hòa bình vì lợi ích của người dân Myanmar và thúc đẩy “Đồng thuận 05 điểm”. Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính đã tham dự cuộc họp này hồi tháng 4/2021 tại Myanmar. Các nước ASEAN nhận thức rằng, sự ổn định ở Myanmar là lợi ích của ASEAN. 

Hai nhiệm vụ quan trọng vẫn chưa được tập trung thực hiện. Thứ nhất, cần thúc đẩy việc hoàn thành COC. Mặc dù ASEAN đánh giá cao vòng đọc văn bản dự thảo đàm phán duy nhất lần thứ hai nhưng điều này đòi hỏi ASEAN phải có lập trường vững vàng để đảm bảo kết thúc sớm nhất.  Sự chậm trễ trong quá trình hoàn tất COC đang làm trầm trọng thêm tình hình và có thể khiến không khí ở Biển Đông trở nên xấu hơn. Trong bối cảnh này, Việt Nam phải tiếp tục giữ vai trò lãnh đạo. Các bên tranh chấp khác tin tưởng Việt Nam là nhà lãnh đạo thực tế. 

Thứ hai, Việt Nam đi đầu trong việc tiếp cận Liên hợp quốc để giải quyết tranh chấp Biển Đông.  Những nước khác cũng đã tiếp cận Liên hợp quốc. Cách tiếp cận này sẽ đòi hỏi một sự thúc đẩy lớn hơn. Tình hình khu vực Biển Đông gần Philippines tiếp tục phát sinh căng thẳng. Nhiệm vụ quan trọng và đầy thách thức phía trước là kiềm chế sự hung hăng ngày càng tăng của Trung Quốc ở Biển Đông. 

Về bản chất, Việt Nam đã xây dựng một cách tiếp cận dựa trên các yêu cầu của ASEAN cho tương lai và do vậy có thể coi đó là mở đường. Mặc dù chức chủ tịch là luân phiên, nhưng họ đều phải theo đuổi các chính sách do Việt Nam đề ra. Tầm vóc của Việt Nam đã tăng lên đáng kể nhờ cách tiếp cận phù hợp và kinh tế đang phát triển. Điều này cũng đặt ra trách nhiệm cao hơn đối với Việt Nam. Việt Nam cần tiếp tục hướng dẫn ASEAN sử dụng ảnh hưởng để đạt mục tiêu, ngay cả khi quốc gia khác giữ chức Chủ tịch./.

Thu Hà

 

Top