Từ việc “xâm phạm không phận” giữa Malaysia và Trung Quốc liệu biển Đông có gia tăng căng thẳng

Thứ Tư, 2/6/2021| 16:29

Các diễn biến gần đây trên Biển Đông là một trong những lý do khiến mối quan hệ quốc phòng giữa Malaysia và Trung Quốc ngày càng trở nên lạnh nhạt trong vòng 5 năm trở lại đây.

Ngày 1-6, không quân hoàng gia Malaysia (RMAF) cho biết 16 máy bay vận tải quân sự của Trung Quốc đã tới gần không phận nước này sau khi có "hoạt động đáng ngờ ở biển Đông".

Từ việc “xâm phạm không phận” giữa Malaysia và Trung Quốc liệu biển Đông có gia tăng căng thẳng

Máy bay vận tải Y-20 của Không quân Trung Quốc. Ảnh: CCTV

Mối quan hệ quốc phòng của Malaysia với Trung Quốc đạt đỉnh cao, sau khi cựu thủ tướng Najib Razak gia hạn biên bản ghi nhớ về hợp tác quốc phòng trong chuyến công du tới Bắc Kinh. Đáng chú ý, chuyến thăm này diễn ra vào tháng 10/2016, tức chỉ vài tháng sau khi tòa trọng tài đặc biệt ra phán quyết có lợi cho Philippines về những tranh chấp về yêu sách của Bắc Kinh trên Biển Đông. Tuy nhiên, Chính phủ của Thủ tướng Razak dường như quyết không để sự kiện mang tính bước ngoặt trên ảnh hưởng đến việc theo đuổi mối quan hệ chặt chẽ hơn với Trung Quốc.

Những nỗ lực này dường như đã được đền đáp, với nhiều cuộc trao đổi cấp cao, các cuộc tập trận song phương quy mô lớn, cùng các cuộc trao đổi kiến thức quân sự diễn ra liên tục giữa hai nước. Thậm chí, tàu ngầm Trung Quốc đã thực hiện 2 chuyến thăm tới căn cứ hải quân Sepanggar của Malaysia, dù căn cứ này nằm ở một vị trí khá nhạy cảm trên Biển Đông.

Tuy nhiên, trong vòng 5 năm trở lại đây, giới chức Malaysia lại đang ngày càng thờ ơ trước những giá trị trong mối quan hệ quốc phòng với Trung Quốc. Theo phân tích của Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP), điều này có thể bắt nguồn từ những xáo trộn trên chính trường Malaysia, dịch Covid-19, cùng với các hành động mang tính khiêu khích của Trung Quốc trên Biển Đông.

Dưới thời Thủ tướng Najib Razak, Kuala Lumpur đã có nhiều cuộc trao đổi quốc phòng cấp cao hơn với Bắc Kinh, trong đó có chuyến thăm năm 2016 của Tham mưu trưởng quân đội Trung Quốc Phòng Phong Huy trước thềm cuộc tập trận chung Aman-Youyi.

Từ việc “xâm phạm không phận” giữa Malaysia và Trung Quốc liệu biển Đông có gia tăng căng thẳng

Thủ tướng Malaysia Rajib Nazak trong cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình năm 2017. Ảnh: Reuters

Đến tháng 3 năm 2017, Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trung Quốc Hứa Kỳ Lượng trở thành lãnh đạo cấp cao nhất của quân đội nước này đến thăm Malaysia. Ông Hứa Kỳ Lượng đã gặp cả Thủ tướng Najib Razak lẫn Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia Hishammuddin Hussein, và đạt được sự đồng thuận nhằm làm sâu sắc và mở rộng hơn các lĩnh vực hợp tác quốc phòng.

Tuy nhiên, số lượng chuyến thăm song phương giữa hai nước đã giảm mạnh sau khi ông Mahathir Mohamad nhậm chức Thủ tướng Malaysia vào năm 2018. Kể từ đó cho đến nay, giới chức Kuala Lumpur chỉ tham dự Diễn đàn Tương Sơn - một cuộc đối thoại an ninh cấp khu vực do Bắc Kinh sáng lập vào đầu năm 2006, và lễ tiếp nhận tàu sứ mệnh ven biển (LMS) đầu tiên do Trung Quốc sản xuất. LMS là một phần trong chương trình hiện đại hóa của Hải quân Malaysia, nhằm giảm 15 lớp tàu hiện tại của nước này xuống chỉ còn 5. 18 tàu LMS được Malaysia đặt mua nằm trong kế hoạch trên, với 4 tàu đầu tiên được Tập đoàn Công nghiệp Đóng tàu Trung Quốc ký hợp đồng sản xuất.

Hiên nay căng thẳng giữa Malaysia và Trung Quốc được cho là đỉnh điểm khi có sự xuất hiện của 16 máy bay quân sự Trung Quốc khiến Malaysia phải gửi công hàm phản đối và triệu tập đại sứ Trung Quốc tới giải thích cà cho rằng các máy bay quân sự Trung Quốc xuất hiện gần bang Sarawak, phía đông Malaysia ngang với việc “xâm phạm không phận và chủ quyền của Malaysia”.  Theo Reuters đưa tin không quân hoàng gia Malaysia (RMAF) ngày 31-5 phải điều chiến đấu cơ Hawk 208 từ căn cứ không quân Labuan để theo dõi và ngăn chặn các máy bay Trung Quốc, cách bờ biển bang Sarawak khoảng 60 hải lý. Chúng bao gồm Ilyushin il-76 và Xian Y-20, "di chuyển theo đội hình chiến thuật ở độ cao 7-8,2 km".

"Các máy bay Trung Quốc không liên lạc với trạm kiểm soát không lưu khu vực dù được hướng dẫn nhiều lần. Sự cố này là mối đe dọa nghiêm trọng đối với chủ quyền quốc gia và an toàn chuyến bay" - RMAF cho biết. Trung tâm phòng không của RMAF phát hiện các máy bay Trung Quốc đầu tiên lúc 11 giờ 53 phút trưa 31-5 (giờ địa phương). Đại sứ quán Trung Quốc tại Kuala Lumpur không bình luận khi được Reuters liên lạc.

Từ việc “xâm phạm không phận” giữa Malaysia và Trung Quốc liệu biển Đông có gia tăng căng thẳng

Máy bay Xian Y-20 (trên) và Ilyushin il-76 của Trung Quốc. Ảnh: CCTV, Reuters

Trên mạng xã hội, các nhà quan sát chỉ trích hành động của Trung Quốc vì diễn ra trước thời điểm Malaysia chuẩn bị áp đặt lệnh tổng phong toả cả nước vì dịch Covid-19 (ngày 1-6). "Bắc Kinh hiểu rõ tình cảnh mà Malaysia phải đối mặt, bao gồm lệnh tổng phong toả mới nhất" - chuyên gia phân tích an ninh hàng hải tại Singapore, Collin Koh, viết trên mạng xã hội Twitter.

Hồi năm ngoái, tàu khảo sát địa chất Hải Dương 8 của Trung Quốc bị cáo buộc bám theo tàu khai thác dầu West Capella của Công ty dầu khí Petronas (Malaysia) hoạt động ở biển Đông. Dữ liệu của Marine Traffic, trang web chuyên theo dõi tàu thuyền, cho thấy tàu Hải Dương 8 ở vị trí cách bờ biển Malaysia khoảng 324 km ngày 16-4-2020. Một ngày sau, tàu Hải Dương 8 tiếp cận tàu West Capella. 

Phía Malaysia mô tả vụ việc như một “mối đe dọa nghiêm trọng đối với chủ quyền quốc gia và an toàn bay”. Bộ trưởng Ngoại giao Malaysia Hishammuddin Hussein ngày 1-6 thông báo sẽ triệu tập đại sứ Trung Quốc tại Malaysia sau khi quốc gia Đông Nam Á phát hiện hoạt động “đáng ngờ” của máy bay quân sự Trung Quốc trên biển Đông.  Lập trường của Malaysia là rõ ràng: Có quan hệ ngoại giao thân thiết với mọi quốc gia không có nghĩa là chúng tôi sẽ thỏa hiệp an ninh quốc gia của mình" – ông Hussein tuyên bố, theo Reuters.

Từ việc “xâm phạm không phận” giữa Malaysia và Trung Quốc liệu biển Đông có gia tăng căng thẳng

Bộ trưởng Ngoại giao Malaysia Hishammuddin Hussein. Ảnh: Bernama

Không quân Malaysia cho biết đã điều chiến đấu cơ vào ngày 31-5 để tiến hành xác nhận trực quan sau khi 16 máy bay quân sự Trung Quốc vào khu vực cách đảo Borneo, bang Sarawak, 60 hải lý. Đây là một vụ việc khiến "chủ quyền quốc gia và an toàn bay" bị đe dọa nghiêm trọng, Không quân Malaysia mô tả, đồng thời cho biết các máy bay Trung Quốc không liên hệ kiểm soát không lưu khu vực dù được chỉ dẫn nhiều lần.

Cũng theo Không quân Malaysia, nhóm máy bay quân sự Trung Quốc, bao gồm các máy bay vận tải chiến lược Ilyushin Il-76 và Xian Y-20, đã bay theo đội hình chiến thuật ở độ cao 7.000-8.000 m. Người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Malaysia cùng ngày 1/6 ra tuyên bố nói, đây là hoạt động huấn luyện bay thường lệ của Không quân Trung Quốc và không nhằm vào bất kỳ quốc gia nào. Người này nói, các máy bay quân sự Trung Quốc đã “chấp hành nghiêm các quy định liên quan của luật pháp quốc tế và không đi vào không phận của các nước khác. Theo luật pháp quốc tế liên quan, máy bay quân sự của Trung Quốc được hưởng quyền tự do bay trên không phận liên quan. Trung Quốc và Malaysia là hai nước láng giềng hữu nghị và Trung Quốc mong muốn tiếp tục các cuộc tham vấn hữu nghị song phương với Malaysia để cùng duy trì hòa bình và ổn định khu vực”.

Từ việc “xâm phạm không phận” giữa Malaysia và Trung Quốc liệu biển Đông có gia tăng căng thẳng

Một bức ảnh được Không quân Malaysia công bố liên quan đến vụ việc. Ảnh: Không quân Malaysia

Bên cạnh đó Bộ Quốc phòng Nhật Bản hôm thứ Ba (1/6) cho biết họ đã phát hiện ba tàu chiến của Hải quân PLA, bao gồm tàu khu trục Type 052D Thái Nguyên, tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường Tương Đàm và tàu tiếp liệu tổng hợp Sào Hồ, từ Kagoshima vượt qua Eo biển Osumi vào lúc 8 giờ sáng thứ Hai (31/5) đi về phía đông vào Thái Bình Dương. Eo biển Osumi là một eo biển quốc tế, không có vấn đề gì về luật pháp quốc tế đối với động thái này. Cơ quan Quốc phòng Đài Loan tuyên bố rằng họ giám sát trong toàn bộ quá trình hoạt động của các tàu chiến PLA.

Trang tin “Vùng trời Tây Nam của Đài Loan” cũng cho biết một máy bay quân sự của PLA đã đi vào Vùng nhận dạng Phòng không Tây Nam của Đài Loan vào tối 1/6, Không quân Đài Loan đã cho một máy bay chiến đấu lên ngăn chặn giám sát và phát thanh xua đuổi.

Trước đó, một số nguồn tin cho biết hôm 31/5 Trung Quốc đã đưa một số lượng lớn máy bay quân sự bay qua khu vực quần đảo Trường Sa xuống đến khu vực bãi cạn Luconia sâu trong vùng đặc quyền kinh tế của Malaysia mà Trung Quốc cũng đang yêu sách chủ quyền trước khi vòng trở lại.

Từ việc “xâm phạm không phận” giữa Malaysia và Trung Quốc liệu biển Đông có gia tăng căng thẳng

Tàu khu trục 052D của Trung Quốc tập trân ở Biển Đông 

Tuy nhiên, các máy bay này không đáp ở thực thể có đường băng nào mà Trung Quốc chiếm đóng phi pháp ở Trường Sa. Đây là lần hiếm hoi một số lượng lớn máy bay quân sự Trung Quốc được phát hiện bay qua khu vực quần đảo Trường Sa xuống vùng phía Nam Biển Đông. Nhiều khả năng đây là hoạt động bay huấn luyện của Trung Quốc nhằm làm quen với những khu vực chiến trường trên biển để chuẩn bị cho các hành động chiến thuật như vận tải hoặc đổ bộ bằng nhảy dù.

Hãng tin Reuters của Anh bình luận rằng Trung Quốc đang thúc đẩy mở rộng yêu sách chủ quyền trên Biển Đông. Năm 2020, một tàu thăm dò của Trung Quốc và một của Malaysia đã đối đầu trong suốt một tháng trong vùng đặc quyền kinh tế của Malaysia.

Từ mấy tháng trước đây, Philippines cũng đã cáo buộc hàng trăm tàu đánh cá Trung Quốc xuất hiện trong vùng đặc quyền kinh tế mà Philippines tuyên bố, Manila cũng đã liên tục phản đối ngoại giao với Trung Quốc, cho rằng những tàu đánh cá này do dân quân biển vận hành.

Với những diễn biến gần đây của Trung Quốc như việc đưa số lượng lớn máy bay quân sự, tàu thăm dò và tàu chiến trên không phận và vùng đặc quyền kinh tế của Malaysia, Việt Nam, Philippines, Nhật Bản, Đài Loan nhiều nhà bình luận phân tích cho rằng rất có thể biển Đông có sẽ có những đỉnh điểm về căng thẳng trong quan hệ ngoại giao cũng như quân sự./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)

 

 

Top