Trung Quốc kêu gọi Mỹ khôi phục quan hệ liệu có thành công

Thứ Ba, 2/2/2021| 16:29

Giới quan sát nhận định chính phủ và quốc hội Mỹ quyết ngăn chặn các nhà đầu tư nước này rót tiền vào những công ty có quan hệ với quân đội Trung Quốc. Căng thẳng Mỹ - Trung sẽ không hạ nhiệt khi Tổng thống tân cử Joe Biden vào Nhà Trắng. Do đó, các công ty Trung Quốc bị cáo buộc có quan hệ với quân đội nước này sẽ khó có thể tiếp tục tiếp cận nguồn vốn của nhà đầu tư Mỹ.

Ngày 2/2, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ nhiệm Văn phòng Ủy ban Công tác Đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc Dương Khiết Trì đã kêu gọi Trung Quốc và Mỹ khôi phục quan hệ song phương trở lại con đường phát triển có thể dự đoán và mang tính xây dựng. Theo Reuters và trang mạng CGTN của Trung Quốc, lời kêu gọi trên được đưa ra khi ông Dương Khiết Trì có bài phát biểu về quan hệ song phương tại một diễn đàn trực tuyến do Ủy ban Quốc gia về quan hệ Mỹ-Trung tổ chức vào sáng 2/2 theo giờ Bắc Kinh. Ông Dương Khiết Trì là quan chức cấp cao nhất của Trung Quốc phát biểu về quan hệ Trung-Mỹ kể từ khi chính quyền mới của Tổng thống Joe Biden nhậm chức.

Trung Quốc kêu gọi Mỹ khôi phục quan hệ liệu có thành công

Ông Joe Biden (phải) và ông Tập Cận Bình trong cuộc gặp ở Los Angeles hồi năm 2012. Ảnh: Getty Images

Giới quan sát nhận định chính phủ và quốc hội Mỹ quyết ngăn chặn các nhà đầu tư nước này rót tiền vào những công ty có quan hệ với quân đội Trung Quốc. Căng thẳng Mỹ - Trung sẽ không hạ nhiệt khi Tổng thống tân cử Joe Biden vào Nhà Trắng. Do đó, các công ty Trung Quốc bị cáo buộc có quan hệ với quân đội nước này sẽ khó có thể tiếp tục tiếp cận nguồn vốn của nhà đầu tư Mỹ. “Mỹ lo ngại nguồn vốn nước này sẽ phục vụ cho chiến lược phát triển quốc phòng của Trung Quốc. Ông Biden sẽ không quay lại với các chính sách như thời trước ông Trump. Hạn chế đầu tư Mỹ và các công ty có quan hệ với quân đội Trung Quốc là vấn đề trọng yếu với Washington", chuyên gia Anna Ashton thuộc Hội đồng Kinh doanh Mỹ - Trung (Washington) cho biết. Chỉ vài tháng trước, lưỡng viện quốc hội Mỹ đã ban hành nhiều báo cáo, cảnh báo việc nguồn vốn từ các nhà đầu tư Mỹ đổ vào doanh nghiệp Trung Quốc có quan hệ với quân đội Bắc Kinh. Với Washington, đây là vấn đề nguy hiểm, đặc biệt trong thời điểm căng thẳng giữa hai nước leo thang.

Chính quyền Biden muốn phát tín hiệu rằng Mỹ tiếp tục duy trì cam kết, bảo vệ lợi ích ở châu Á - Thái Bình Dương và Trung Quốc không nên đánh giá thấp họ. Chỉ ba ngày sau khi Tổng thống Mỹ Joe Biden nhậm chức, không quân Trung Quốc ngày 23/1 điều đội hình hùng hậu gồm 8 oanh tạc cơ H-6K cùng nhiều tiêm kích hộ tống áp sát đảo Đài Loan. Ngay sau đó, hải quân Mỹ lập tức thông báo nhóm tác chiến tàu sân bay USS Theodore Roosevelt tiến vào khu vực Biển Đông để "thực hiện các chiến dịch thường kỳ". Theodore Roosevelt được hộ tống bởi tàu tuần dương USS Bunker Hill cùng hai tàu khu trục tên lửa dẫn đường USS Russell và USS John Finn.

Trung Quốc kêu gọi Mỹ khôi phục quan hệ liệu có thành công

 

Nhiều công ty Trung Quốc bị loại khỏi sàn giao dịch chứng khoán Mỹ dưới sức ép từ chính quyền Washington. (Ảnh: Image China) 

Trung Quốc luôn xem Đài Loan là một phần lãnh thổ chờ thống nhất. Trong 4 tháng qua, các máy bay quân sự Trung Quốc gần như hàng ngày đều áp sát đảo Đài Loan, nhưng thường gồm biên đội một hoặc hai chiếc. Hồi giữa tháng 9/2020, Trung Quốc đã tiến hành đợt triển khai lớn nhất với 37 phi vụ trong hai ngày. Ngày 24/1, Trung Quốc tiếp tục điều 15 máy bay quân sự vào Vùng Nhận diện Phòng không (ADIZ) của Đài Loan. Ngày 25/1, một oanh tạc cơ B-52H của Mỹ xuất phát từ nước này tới Biển Đông, sau đó đáp xuống đảo Guam trên Thái Bình Dương. Việc triển khai nhóm tác chiến tàu sân bay là cuộc phô diễn lực lượng nhằm gửi thông điệp tới Trung Quốc và trấn an Đài Loan, Thayer nhận định. Ông liệt kê chính quyền Biden đã đưa ra 4 tuyên bố quan trọng về Đài Loan và Nhật Bản vào tháng 1 để thể hiện quyết tâm và ngăn chặn Trung Quốc thực hiện các hành động khiêu khích.

Tân Ngoại trưởng Mỹ Anthony Blinken ngày 19/1 nói tại phiên điều trần trước Thượng viện rằng Trung Quốc đặt ra thách thức quan trọng nhất đối với Mỹ và ông ủng hộ can dự nhiều hơn về vấn đề Đài Loan. Hsiao Bi-khim, đại diện ngoại giao của Đài Loan tại Washington, được mời tham dự lễ nhậm chức ngày 20/1 của Joe Biden. Sau lễ nhậm chức, người phát ngôn Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ cho biết cam kết của Washington đối với Đài Loan là "vững chắc" và "Tổng thống Biden sẽ sát cánh với bạn bè và đồng minh để thúc đẩy sự thịnh vượng chung của chúng ta và các giá trị an ninh ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, bao gồm cả Đài Loan".

Trung Quốc kêu gọi Mỹ khôi phục quan hệ liệu có thành công

 

Hải quân Mỹ ở biển Đông. Ảnh: US NAVY   11

Ngày 23/1, phản ứng trước việc máy bay Trung Quốc tiến vào ADIZ của Đài Loan, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ tuyên bố: "Chúng tôi kêu gọi Bắc Kinh ngừng gây áp lực quân sự, ngoại giao và kinh tế đối với Đài Loan, thay vào đó tham gia vào đối thoại có ý nghĩa với Đài Loan. Chúng tôi sẽ tiếp tục hỗ trợ Đài Loan duy trì khả năng phòng vệ đầy đủ.

Một ngày sau, tân Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin điện đàm với người đồng cấp Nhật Bản Nobuo Kishi, tái khẳng định rằng Điều 5 của Hiệp ước Phòng thủ Mỹ - Nhật bao gồm cả nhóm đảo tranh chấp mà Nhật gọi là Senkaku còn Trung Quốc gọi là Điếu Ngư. Tiến sĩ Collin Koh Swee Lean, chuyên gia từ Viện Nghiên cứu Chiến lược và Quốc phòng thuộc Trường nghiên cứu quốc tế S. Rajaratnam, Singapore (RSIS), đánh giá chính quyền Biden ngay từ những ngày đầu đã thể hiện cam kết với an ninh khu vực, trong đó có việc đối trọng với Trung Quốc. Những động thái quân sự gần đây báo hiệu với Trung Quốc rằng Mỹ dưới thời chính quyền Biden tiếp tục coi Bắc Kinh là một thách thức, mặc dù họ có thể giải quyết theo những cách khác với Trump. Đồng thời, họ cũng trấn an các đồng minh và bạn bè trong khu vực, ông bình luận. Phó đô đốc Yoji Koda, cựu tư lệnh Hạm đội Phòng vệ thuộc Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản, đánh giá chính sách và chiến lược Ấn Độ - Thái Bình Dương của Mỹ sẽ không thay đổi dưới thời chính quyền Biden. Vì vậy, chính sách và chiến lược của Mỹ đối với Trung Quốc vẫn như cũ.

Các nghị sĩ thuộc cả đảng Dân chủ và Cộng hòa đều ủng hộ mạnh mẽ luật xóa tên các công ty Trung Quốc khỏi sàn giao dịch Mỹ bất chấp việc họ bất đồng trong rất nhiều vấn đề khác của nước Mỹ, từ đại dịch Covid-19 cho đến các gói kích thích kinh tế. Các thành viên Quốc hội đều cứng rắn hơn với Trung Quốc so với cách đây 4 hoặc 8 năm trước. Đây là một trong những điều duy nhất mà cả đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa nhất trí, chuyên gia Ashton của Hội đồng Kinh doanh Mỹ - Trung Quốc nói. Chuyên gia Ashton cho rằng dưới thời Tổng thống Biden, chính quyền Mỹ có thể xử lý các vấn đề Trung Quốc một cách mềm mỏng hơn. Tuy nhiên, sự phân ly kinh tế - tài chính giữa hai quốc gia sẽ tiếp diễn và không thể ngừng lại.

Trung Quốc kêu gọi Mỹ khôi phục quan hệ liệu có thành công

Trong nhiều tuyên bố, ông Biden và các quan chức an ninh hàng đầu của Mỹ nhấn mạnh Washington duy trì sự ủng hộ đối với các đồng minh Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippines và Đài Loan, đồng thời nhấn mạnh Mỹ bác bỏ những yêu sách chủ quyền phi lý của Trung Quốc trong khu vực, theo AFP. Trong cuộc điện đàm với Thủ tướng Nhật Bản Yoshihide Suga hôm qua 28.1, Tổng thống Biden nhấn mạnh Mỹ cam kết bảo vệ Nhật Bản, bao gồm quần đảo tranh chấp với Trung Quốc Senkaku/Điếu Ngư ở biển Hoa Đông. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin cũng nhấn mạnh Washington “phản đối bất kỳ nỗ lực đơn phương nào nhằm thay đổi hiện trạng ở biển Hoa Đông”.

Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price tuyên bố cam kết hỗ trợ của Mỹ đối với Đài Loan là “vững chắc”, đồng thời yêu cầu Bắc Kinh ngừng gây sức ép với Đài Loan sau vụ nhiều máy bay quân sự Trung Quốc áp sát Đài Loan cuối tuần qua. Đáp lại, Bắc Kinh cảnh báo Đài Loan muốn “độc lập đồng nghĩa là chiến tranh” và quân đội Trung Quốc phải tăng cường hoạt động quân sự ở eo biển Đài Loan để đáp trả sự khiêu khích và can thiệp của thế lực bên ngoài vào vấn đề nội bộ. Trong cuộc điện đàm với Ngoại trưởng Philippines Teodoro Locsin, tân Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cho biết Washington bác bỏ yêu sách chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông và sẽ sát cánh cùng các quốc gia Đông Nam Á chống lại sức ép từ Bắc Kinh.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng Quốc phòng Austin nhấn mạnh với người đồng cấp Úc, Ấn Độ về việc duy trì chiến lược “khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương tự do và rộng mở”. Điều này được thể hiện qua chiến dịch tuần tra đảm bảo tự do hàng hải đang diễn ra của nhóm tác chiến tàu sân bay Mỹ USS Theodore Roosevelt ở Biển Đông. Mặt khác, chính quyền Tổng thống Biden tuyên bố quyết bảo vệ các mạng viễn thông Mỹ trước mối đe dọa an ninh quốc gia từ những công ty “không đáng tin cậy” như Tập đoàn Huawei của Trung Quốc, đồng thời nỗ lực loại trừ sức ảnh hưởng của Bắc Kinh tại Liên Hiệp Quốc. Theo AFP, các tuyên bố mới nhất cho thấy chính quyền tân tổng thống Mỹ sẽ không đi chệch khỏi lập trường cứng rắn đối với Trung Quốc từ thời người tiền nhiệm Donald Trump, theo AFP.

Phát biểu tại một hội thảo do Nhật báo Trung Quốc tổ chức hôm 28/1, Thứ trưởng Ngoại giao nước này Lạc Ngọc Thành cho rằng, quan hệ Mỹ - Trung không nên được định nghĩa bằng "sự cạnh tranh". Quan chức này cũng chỉ trích cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump vì cách ứng phó với đại dịch Covid-19, đồng thời đổ lỗi cho ông Trump về "bước thụt lùi tồi tệ nhất" trong 40 năm thiết lập quan hệ giữa hai nước. Ông Lạc cho rằng, chính sách Trung Quốc của chính quyền ông Trump là "sự thất bại hoàn toàn". Nhà ngoại giao này cũng bày tỏ bản thân "ấn tượng" trước lời kêu gọi đoàn kết trong diễn văn tuyên thệ nhậm chức tổng thống Mỹ của ông Biden hôm 20/1 và tin tinh thần đó sẽ thúc đẩy quan hệ Mỹ - Trung tiến về phía trước. Báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng dẫn lời ông Lạc nhấn mạnh, hai nước có thể ưu tiên hợp tác về phòng chống Covid-19 và biến đổi khí hậu như những gì ông Biden đề cập đến trong chính sách Trung Quốc của chính quyền mới tại Washington. "Điều duy nhất Trung Quốc yêu cầu ở Mỹ là từ bỏ nỗi ám ảnh về việc chia cắt và thay đổi Trung Quốc", ông Lạc nhấn mạnh. Phát biểu tại một diễn đàn trực tuyến cùng ngày, Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Thôi Thiên Khải cũng cho rằng Bắc Kinh và Washington cần phải khôi phục đàm phán và hợp tác, thay vì đối đầu như trong 4 năm vừa qua./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)

 

Top