Thảm họa lương thực ngày một bao trùm thế giới

Thứ Hai, 5/12/2022| 20:48

 

Liên hợp quốc đã kêu gọi tài trợ khẩn cấp ở mức kỷ lục 51,5 tỷ USD cho năm 2023, trong bối cảnh các cuộc xung đột trên thế giới, tình trạng khẩn cấp về khí hậu và dịch bệnh vẫn "âm thầm" hoành hành đẩy thêm nhiều người rơi vào khủng hoảng và một số người có nguy cơ bị thiếu ăn.

Theo Báo cáo tổng quan về tình hình nhân đạo toàn cầu thường niên của Liên hợp quốc, ước tính có 339 triệu người trên toàn thế giới sẽ cần một số hình thức hỗ trợ khẩn cấp trong năm tới, tăng 65 triệu người so với ước tính cách đây 1 năm. Điều này đồng nghĩa cứ 23 người thì có 1 người cần được cứu trợ, so với tỷ lệ 1/95 vào năm 2015.

Phát biểu trước báo giới tại Geneva (Thụy Sĩ), người đứng đầu Văn phòng điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc (OCHA) Martin Griffiths cho rằng đây là những con số "khác thường và đáng buồn". Ông dự đoán các hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra trong năm 2022 sẽ tiếp diễn trong năm tới, dẫn tới nhu cầu cứu trợ nhân đạo ở mức "vô cùng cao".

Hạn hán và lũ lụt gây chết người đang tàn phá các cộng đồng ở nhiều nước và khu vực, trong đó có Pakistan, vùng Sừng châu Phi, chưa kể tác động của các cuộc xung đột. Do đó, ông dự báo trong năm tới, thế giới sẽ chứng kiến chương trình nhân đạo lớn nhất từ trước đến nay.

Thảm họa lương thực ngày một bao trùm thế giớiNgười tị nạn ở Mekele (bắc Ethiopia) sống cùng nạn đói Ảnh: AP.

Trước thực trạng trên, các cơ quan Liên hợp quốc và các tổ chức nhân đạo khác cũng đã kêu gọi tăng nguồn viện trợ nhân đạo hằng năm lên mức cao chưa từng thấy.

Để cung cấp viện trợ cho 230 triệu người dễ bị tổn thương nhất ở 68 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn cầu sẽ cần đến số tiền kỷ lục 51,5 tỷ USD, tăng từ mức ước tính 41 tỷ USD trong năm ngoái, dù số tiền cần thiết này sau đó đã được điều chỉnh lên khoảng 50 tỷ USD và số tài trợ nhận được chưa đạt 50% nhu cầu.

Liên hợp quốc cảnh báo các cuộc khủng hoảng chồng chéo đã khiến thế giới phải đối mặt với "cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu lớn nhất trong lịch sử hiện đại". Ít nhất 222 triệu người ở 53 quốc gia có nguy cơ đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng vào cuối năm nay, trong đó 45 triệu người đối mặt nguy cơ chết đói.

Theo ông Griffiths, hiện 5 quốc gia gồm Afghanistan, Ethiopia, Haiti, Somalia và Nam Sudan đang trong tình trạng thiếu lương thực trầm trọng "không khác gì nạn đói".

Trong khi đó, số người buộc phải rời bỏ nhà cửa trên toàn cầu đã vượt qua mốc 100 triệu người lần đầu tiên, tương đương hơn 1% dân số thế giới.

Một báo cáo từ tạp chí Lancet Global Health cho thấy, khoảng 1/2 trẻ em ở độ tuổi mẫu giáo và 2/3 phụ nữ trong độ tuổi sinh sản trên toàn cầu bị thiếu ít nhất một vi chất dinh dưỡng. Bà Saskia Osendarp cho biết thêm, suy dinh dưỡng cũng có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, đặc biệt là ở trẻ em. Đó chính là những "cơn đói tiềm ẩn" dù không nhận thấy nó ngay lập tức, nhưng nó có những tác động tàn phá đối với sự sống còn, khả năng miễn dịch, sức khỏe và phát triển tổng thể của trẻ.

Tại Hội nghị thượng đỉnh G20, Tổng thư ký LHQ nhấn mạnh rằng, nếu các nhà lãnh đạo thế giới không có một kế hoạch hành động có tổ chức, thì các vấn đề về khả năng chi trả trong năm nay sẽ dẫn đến tình trạng thiếu lương thực vào năm 2023. Theo LHQ, tình trạng mất an ninh lương thực ở khu vực châu Phi cận Sahara ở mức 66,2%, cao nhất thế giới. Hơn nữa, hơn một nửa số người suy dinh dưỡng trên thế giới sống ở châu Á và hơn 1/3 sống ở châu Phi, với tình hình ngày càng tồi tệ vì đại dịch Covid-19. Bên cạnh đó, Theo báo cáo được cập nhật hồi tháng 10.2022 của Tổ chức Nông lương LHQ về tình trạng an ninh thực phẩm và dinh dưỡng toàn cầu - SOFI 2022, đủ ăn ngày hai bữa đang trở thành một "nhu cầu cấp thiết" đối với 50% dân cư ở châu Phi, đối với 10% nhân loại.

Thảm họa lương thực ngày một bao trùm thế giớiTrẻ em tại một trung tâm nuôi dưỡng ở Mogadishu (Somalia) xếp hàng đợi nhận phần ăn. Ảnh: AP

Chuyên gia kinh tế nghiên cứu về nông nghiệp Ollo Sib thuộc Chương trình Lương thực Thế giới của LHQ cho biết, tại Sahel - phía Nam sa mạc Sahara, và khu vực Sừng châu Phi, nơi 12 trên tổng số 50 triệu người không đủ ăn. Hạn hán, thiên tai chỉ giải thích một phần thảm họa này. Các tuyến đường vận chuyển lương thực, thực phẩm thường xuyên bị gián đoạn; châu Phi cũng là nơi còn thiếu cơ sở hạ tầng, mất nhiều thời gian vận chuyển nông phẩm từ làng quê lên thành phố…

Giáo sư Sylvie Brunel, đại học Sorbonne cho rằng, nếu tháo gỡ được những nút thắt này, châu Phi sẽ bớt lệ thuộc vào lương thực nhập khẩu từ các châu lục khác; châu Phi là khu vực có tiềm năng, và dư sức xuất khẩu ra thế giới. Đây là nơi đất canh tác còn chưa được khai thác hết và châu lục này có một nguồn lao động dồi dào. Tuy nhiên cần lưu ý rằng, khi một nền kinh tế bắt đầu trỗi dậy, dân chúng có khuynh hướng bỏ làng quê lên thành phố sinh sống. Do vậy châu Phi cần có một nền công nghiệp hiệu quả, có năng suất cao để dù với ít người, nhưng vẫn đủ sức bảo đảm lương thực, thực phẩm cho dân cư của châu lục này.

Bên cạnh đó, các chuyên gia nhận định rằng, chiến sự tại Ukraine chỉ là một khía cạnh của vấn đề về an ninh lương thực. Từ hồi tháng 2.2022 hóa đơn nhập khẩu lương thực của thế giới tăng 10% so với cùng thời kỳ một năm trước đó. Giá phân bón tăng 48%. Các nước trong khu vực hạ Sahara - châu Phi phải cắt giảm khoảng 10% lương thực nhập khẩu và phải thanh toán hóa đơn đắt hơn đến 5 tỷ đô la cho các nhà cung cấp. Các hiện tượng khí hậu cực đoan như hạn hán hay các đợt nắng nóng dài ngày tại Ấn Độ, Trung Quốc và châu Âu, gây thiệt hại mùa màng. Lũ lụt nhấn chìm 1/3 diện tích Pakistan trong nhiều tuần lễ đẩy hàng trăm ngàn người dân quốc gia Nam Á này vào cảnh thêm khốn khó.

Trong hoàn cảnh khó khăn như vậy, các dự báo của LHQ đều cho thấy dân số toàn cầu sẽ còn tăng thêm đến cuối thế kỷ này. Vấn đề ở đây là liệu rằng Trái đất có đủ nguồn tài nguyên để nuôi sống 8 tỷ hay thậm chí là 10 tỷ người trên hành tinh hay không nếu như chúng ta cứ sống trong những điều kiện như hiện tại? Một số chuyên gia đã đưa ra nhận định rằng, dân số trên địa cầu chắc chắn sẽ tăng lên tới 10 tỷ, điều đó có được là nhờ tỷ lệ tử vong bị đẩy lùi, nhờ những tiến bộ về y khoa, về khoa học, tuổi thọ của con người tăng lên. Do đó, con người sẽ phải tổ chức lại cuộc sống, rà soát lại cách mà chúng ta tiêu thụ các nguồn tài nguyên.

Quỳnh Anh

Top