Quyền con người và nạn đói ở Ethiopia liệu có được khắc phục

Thứ Năm, 7/10/2021| 10:11

Hiện có hơn 350.000 người dân tại Tigray đang ở mức 5 trong thang đánh giá về an ninh lương thực của Liên Hợp Quốc. Điều này có nghĩa là ít nhất 20% trong số đó hoàn toàn không thể tiếp cận nguồn lương thực, cứ ba trẻ em lại có một trẻ suy dinh dưỡng nặng và cứ 10.000 người lại có 2 người chết mỗi ngày vì đói hoặc thiếu dinh dưỡng.

Một nạn đói quy mô lớn đã ảnh hưởng tới cư dân vùng Eritrea và Ethiopia ngày nay từ năm 1983 đến 1985. Là nạn đói tồi tệ nhất tấn công quốc gia này trong một thế kỷ, ở miền Bắc Ethiopia nó khiến hơn 400.000 người thiệt mạng, nhưng hơn nửa số thương vong này là do sự vi phạm quyền con người đã khiến cho nạn đói tới sớm hơn, ảnh hưởng khốc liệt hơn, và quy mô mở rộng hơn so với ban đàu. Nhiều nơi khác ở Ethiopia cũng trải qua nạn đói vì lý do tương tự, khiến hàng chục nghìn người khác thiệt mạng. Thảm kịch này xảy ra là do hơn hai thập kỷ đất nước này chìm trong các cuộc nổi dậy và nội chiến.

Quyền con người và nạn đói ở Ethiopia liệu có được khắc phục

 Người dân Tigray nhận lương thực cứu hộ. Ảnh: AP.

Nguyên nhân xảy ra nạn đói lớn năm 1983–85 này thường được quy cho hạn hán, và mặc dù rõ ràng các vấn đề và hậu quả của khí hậu có vai trò nhất định trong thảm hoạ, phải vài tháng sau khi nạn đói này bắt đầu hạn hán trên diện rộng mới diễn ra. Các nạn đói xảy ra ở Ethiopia từ năm 1961 đến 1985, và đặc biệt là nạn đói năm 1983–85, phần lớn là do các chính sách của chính phủ, đặc biệt là các chiến lược chống nổi dậy và cái gọi là 'cải cách xã hội' ở những vùng không xảy ra nổi dậy.

Hiện nay ước tính có hơn 350.000 người dân Tigray, Ethiopia đang đối mặt với nạn đói, trong khi hơn một triệu người nữa có nguy cơ thiếu lương thực. "Nạn đói đang xảy ra ở Tigray", Mark Lowcock, Phó tổng thư ký Liên Hợp Quốc phụ trách vấn đề nhân đạo và điều phối cứu trợ khẩn cấp, cảnh báo. "Số người thiếu lương thực (ở đây) cao hơn bất kỳ nơi nào trên thế giới, và đây là tình hình tồi tệ nhất kể từ khi nạn đói cướp đi sinh mạng của 250.000 người ở Somali vào năm 2011", ông Lowcock nói thêm. Theo Guardian, phần lớn trong số 5,5 triệu người ở Tigray, Ethiopia đang cần hỗ trợ về lương thực, sau nhiều tháng giao tranh giữa chính quyền và lực lượng nổi dậy địa phương. Hàng nghìn dân thường đã bị giết hại, và hơn 2 triệu người phải rời bỏ nhà cửa do các cuộc giao tranh.

Hiện có hơn 350.000 người dân tại Tigray đang ở mức 5 trong thang đánh giá về an ninh lương thực của Liên Hợp Quốc. Điều này có nghĩa là ít nhất 20% trong số đó hoàn toàn không thể tiếp cận nguồn lương thực, cứ ba trẻ em lại có một trẻ suy dinh dưỡng nặng và cứ 10.000 người lại có 2 người chết mỗi ngày vì đói hoặc thiếu dinh dưỡng. "Nếu xung đột tiếp tục leo thang, hoặc vì bất kỳ lý do nào khác mà việc hỗ trợ nhân đạo bị ảnh hưởng, thì phần lớn Tigray sẽ đối mặt với nạn đói", một báo cáo của cơ quan thuộc Liên Hợp Quốc cho biết.

Quyền con người và nạn đói ở Ethiopia liệu có được khắc phục

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) đã họp nghe báo cáo về tình hình Ethiopia.

Chính phủ Ethiopia bác bỏ các thông tin trên, cho rằng tình trạng thiếu lương thực tại Tigray không nghiêm trọng và hàng cứu trợ đang được chuyển tới đây. Xung đột tại Tigray nổ ra từ tháng 11/2020 giữa quân đội Ethiopia và Mặt trận Giải phóng Nhân dân Tigray (TPLF). TPLF là tổ chức nắm quyền kiểm soát khu vực trên trong hơn 3 thập kỷ, cho đến khi Thủ tướng Abiy Ahmed lên nắm quyền vào năm 2018. Xung đột nổ ra do ông Ahmed có đường lối trái ngược, dẫn đến mâu thuẫn sắc tộc sâu sắc. Bên cạnh đó, quân đội Ethiopia cũng nhận được sự hậu thuẫn từ nước láng giềng Eritrea.

Vào ngày 6/10, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) đã họp nghe báo cáo về tình hình Ethiopia. Tổng thư ký LHQ António Guterres đã tham gia và thông tin tại cuộc họp. Đại diện Ethiopia cũng được mời tham gia cuộc họp. Tổng thư ký LHQ António Guterres cho rằng tình hình nhân đạo tại Ethiopia đang ngày càng gặp nhiều khó khăn, khiến gần 7 triệu người cần được hỗ trợ nhân đạo, nguy cơ nạn đói đang hiện hữu. Hàng viện trợ nhân đạo chưa đến được những nơi cần thiết trong khi các chốt kiểm tra gây trở ngại quá trình vận chuyển hàng hoá, các dịch vụ cơ bản thiết yếu chưa được khôi phục toàn diện.

Trong bối cảnh này, Tổng thư ký LHQ cho rằng việc Chính phủ Ethiopia trục xuất các nhân viên LHQ vừa qua là không phù hợp với các nguyên tắc nêu trong Hiến chương LHQ và không tuân thủ với các quy trình cần có. Tổng thư ký LHQ đề nghị Chính phủ Ethiopia tạo mọi điều kiện cho phép tiếp cận nhân đạo, các nhân viên nhân đạo phải được thực hiện nhiệm vụ của mình phù hợp với luật nhân đạo quốc tế.

Quyền con người và nạn đói ở Ethiopia liệu có được khắc phục

 Tham tán Công sứ, Phó Trưởng Phái đoàn Thường trực Việt Nam tại LHQ Nguyễn Phương Trà phát biểu tại cuộc họp

Bên cạnh đó, Tổng thư ký LHQ cũng đề nghị Chính phủ Ethiopia bảo đảm trang thiết bị thông tin liên lạc, khôi phục các dịch vụ cơ bản giúp đỡ người dân. Ông António Guterres ghi nhận việc thành lập Chính phủ Ethiopia mới và hy vọng Chính phủ mới sẽ nỗ lực giải quyết vấn đề khủng hoảng hiện nay. Các nước HĐBA bày tỏ quan ngại quyết định trục xuất 7 nhân viên LHQ của Chính phủ Ethiopia sẽ làm ảnh hưởng đến các hoạt động nhân đạo của LHQ đối với Ethiopia. Các nước yêu cầu Chính phủ và các bên liên quan tuân thủ luật nhân đạo quốc tế, tăng cường hỗ trợ và tạo điều kiện cho hoạt động nhân đạo đến được với người dân. Một số nước phản đối hành động trục xuất của Ethiopia.

Bên cạnh đó, một số nước cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tôn trọng độc lập, chủ quyền của Ethiopia cũng như vai trò của các nước và tổ chức ở khu vực trong thúc đẩy đổi thoại, giải quyết cuộc khủng hoảng hiện nay. Phát biểu tại cuộc họp, Tham tán Công sứ, Phó Trưởng Phái đoàn Thường trực Việt Nam tại LHQ Nguyễn Phương Trà lo ngại tình hình nhân đạo tại Ethiopia ngày càng xấu đi, đặc biệt là những tác động tiêu cực đến cuộc sống hàng ngày của hàng triệu người dân, trong đó có 400.000 người đang sống trong hoàn cảnh như trong nạn đói. Theo đó, đại diện Việt Nam kêu gọi các bên thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của luật nhân đạo quốc tế để ngăn chặn nạn đói xảy ra.

Đại diện Việt Nam cho rằng ứng phó với nhu cầu nhân đạo tại Ethiopia hiện là nhiệm vụ cấp thiết nhất, đòi hỏi sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế. Các cơ quan LHQ, trong đó có Quỹ Nhi đồng LHQ (UNICEF), Cơ quan điều phối hoạt động nhân đạo LHQ (OCHA) và các đối tác quốc tế khác, đóng vai trò rất quan trọng trong hỗ trợ các hoạt động nhân đạo tại nước này. Việt Nam lấy làm tiếc về quyết định của Chính phủ Ethiopia trục xuất 7 nhân viên LHQ và mong muốn Chính phủ Ethiopia, LHQ và các bên liên quan đối thoại, xây dựng lòng tin và hợp tác chặt chẽ để giải quyết các khác biệt trong vấn đề này.

Đại diện Việt Nam cũng chia sẻ mối quan tâm của cộng đồng quốc tế, trong đó có quan tâm của Tổng thư ký LHQ về mức độ bạo lực, giết hại thường dân, trong đó có phụ nữ, trẻ em và các nhân viên nhân đạo. Những hành động trên đã vi phạm luật nhân đạo quốc tế. Đồng thời cho rằng cuộc xung đột hiện nay vốn xuất phát từ những nguyên nhân sâu xa về chính trị, lịch sử và sắc tộc, do đó các bên cần ngừng giao tranh, tiến hành đối thoại, khởi động tiến trình chính trị do Ethiopia dẫn dắt và đặt lợi ích người dân lên trên, hướng tới giải pháp toàn diện vì ổn định và phát triển ở Ethiopia trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và Hiến chương LHQ. Qua đó Việt Nam đề nghị cộng đồng quốc tế, trong đó có HĐBA LHQ nỗ lực ủng hộ Ethiopia vượt qua khó khăn hiện nay trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Ethiopia./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)

 

Top