Liệu Phương Tây có giải quyết được khủng hoảng ngoại giao lịch sử với Thổ Nhĩ Kỳ

Thứ Ba, 26/10/2021| 9:23

Hãng Reuters đưa tin, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan đã chỉ thị cho Bộ Ngoại giao nước này tuyên bố 10 đại sứ - trong đó có Đại sứ Mỹ, Đức và Pháp - là những nhà ngoại giao không được hoan nghênh và trục xuất những đại sứ này.

Động thái gay gắt từ phía Thổ Nhĩ Kỳ liên quan đến tuyên bố chung kêu gọi trả tự do cho doanh nhân Osman Kavala của nước này. Theo đó, ngày 18-10, đại sứ của 10 nước gồm Mỹ, Canada, Pháp, Phần Lan, Đan Mạch, Đức, Hà Lan, New Zealand, Na Uy và Thụy Điển đã ra một tuyên bố chung.

Liệu Phương Tây có giải quyết được khủng hoảng ngoại giao lịch sử với Thổ Nhĩ Kỳ

 Các thành viên của Đoàn Thanh niên Thổ Nhĩ Kỳ (TGB) tập hợp để ủng hộ lời kêu gọi của Tổng thống Tayyip Erdogan trục xuất đại sứ của 10 đồng minh phương Tây trước Đại sứ quán Hoa Kỳ ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ ngày 25/10/2021. Biểu ngữ viết, "Đại sứ của các nước Đại Tây Dương là phao cứu sinh của Kavala". Ảnh: Reuters

Theo đó, kêu gọi đưa ra một giải pháp công bằng và nhanh chóng đối với trường hợp của ông Kavala, phù hợp với các nghĩa vụ quốc tế của Thổ Nhĩ Kỳ cũng như luật pháp nước này, đồng thời lập tức trả tự do cho nhân vật này. Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ đã chỉ trích tuyên bố chung trên là vô trách nhiệm.  Phản ứng với quyết định của Thổ Nhĩ Kỳ, một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, Washington đang yêu cầu Bộ Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ giải thích ý định của Ankara trong việc trục xuất Đại sứ Mỹ. Ngoại trưởng Đan Mạch Jeppe Kofod thì cho biết, Bộ Ngoại giao nước này đang liên hệ với các quốc gia đồng minh. Ông Kofod đồng thời khẳng định, các nước liên quan tiếp tục bảo vệ các nguyên tắc và giá trị chung được thể hiện qua tuyên bố chung liên quan đến ông Kavala. Một nguồn tin từ Bộ Ngoại giao Đức cũng cho biết, 10 quốc gia trên đang tham vấn lẫn nhau. Ông Kavala bị giam giữ từ cuối năm 2017 với cáo buộc hậu thuẫn tài chính cho các cuộc biểu tình chống chính phủ năm 2013 và tham gia cuộc đảo chính năm 2016. Ông Kavala đã được tuyên trắng án vào năm ngoái về các cáo buộc liên quan đến các cuộc biểu tình năm 2013. Tuy nhiên, phán quyết trên đã bị đảo ngược trong năm nay và kết hợp với các cáo buộc liên quan đến âm mưu đảo chính. Dự kiến, ông Kavala sẽ ra trình diện trong phiên tòa tiếp theo vào ngày 26-11.

Các đại sứ hối thúc Thổ Nhĩ Kỳ giải quyết nhanh chóng và công bằng vụ án của nhà hoạt động Kavala. Ông Osman Kavala, 64 tuổi, là doanh nhân và nhà hoạt động xã hội Thổ Nhĩ Kỳ. Ông này đang bị giam trong 4 năm qua vì loạt cáo buộc liên quan các cuộc biểu tình chống chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ năm 2013, âm mưu lật đổ Tổng thống Erdogan bất thành năm 2016. Hội đồng châu Âu (EC) cảnh báo, nếu Kavala không được trả tự do trước cuộc họp tiếp theo vào ngày 30/11, EC sẽ khởi động quy trình kỷ luật đối với Thổ Nhĩ Kỳ.

Liệu Phương Tây có giải quyết được khủng hoảng ngoại giao lịch sử với Thổ Nhĩ Kỳ

 (Ảnh minh họa: Reuters)

Ngày 25/10, Đức bày tỏ quan ngại sau khi Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan dọa trục xuất Đại sứ Đức tại Ankara, cùng với các đại sứ của Canada, Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Hà Lan, New Zealand, Na Uy, Thụy Điển và Mỹ vì họ kêu gọi quốc gia liên lục địa Á-Âu thả nhà hoạt động Osman Kavala.

Trả lời phỏng vấn, người phát ngôn của Thủ tướng Đức Steffen Seibert phát biểu: "Chúng tôi khó hiểu trước những phát biểu của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ. Tuy nhiên, chưa có bất kỳ thông báo chính thức nào từ phía Ankara". Theo ông Seibert, Đức đang tham vấn chặt chẽ với các đối tác bị ảnh hưởng bởi những lời đe dọa tương tự.

Quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ với các đồng minh phương Tây đang trên bờ vực khủng hoảng nghiêm trọng nhất dưới thời của Tổng thống Recep Tayyip Erdogan trong bối cảnh các thủ đô trên thế giới đã chuẩn bị cho việc Ankara có thể trục xuất các đại sứ. (AFP) Ngày 25-10, nước Pháp đã triệu hồi Đại sứ nước này tại Thổ Nhĩ Kỳ “để tham vấn” như một động thái phản ứng quyết liệt nhất đối với các phát ngôn của Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử ngoại giao song phương, Pháp phải triệu Đại sứ tại Thổ Nhĩ Kỳ về nước.

Tối cùng ngày, Chính phủ Pháp kêu gọi các nước có liên quan chấm dứt những lời kêu gọi tẩy chay hàng hóa Pháp và các cuộc biểu tình mà Pháp cho rằng của một nhóm thiểu số cực đoan. Pháp cũng yêu cầu chính phủ các nước bảo đảm an toàn cho công dân Pháp đang sinh sống và làm việc trên lãnh thổ của những nước này.

Liệu Phương Tây có giải quyết được khủng hoảng ngoại giao lịch sử với Thổ Nhĩ Kỳ

 Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan chủ trì một cuộc họp nội các tại Ankara ngày 25/10/2021. Ảnh: Murat Cetinmuhurdar/ PPO phát qua Reuters

Khi ông Erdogan triệu tập các bộ trưởng trong phiên họp chiều 25/10 để bàn về việc trục xuất và châm ngòi cho một cuộc khủng hoảng ngoại giao tồi tệ nhất với phương Tây trong 19 năm ông cầm quyền, nhiều đại sứ quán đã ra tuyên bố ngắn. “Mỹ nhấn mạnh rằng chúng tôi vẫn tuân thủ Điều 41 của Công ước Vienna về quan hệ ngoại giao”, Đại sứ quán Mỹ viết trên Twitter. Các đại sứ quán khác cũng đăng tuyên bố tương tự hoặc đăng lại tweet của Mỹ. “Chính quyền Biden tìm kiếm hợp tác với Thổ Nhĩ Kỳ trong những ưu tiên chung, và như với bất kỳ đồng minh nào trong NATO, chúng tôi sẽ tiếp tục đối thoại để giải quyết bất kỳ bất đồng nào”, phát ngôn viên Nhà Trắng Ned Price nói.

Một nguồn tin ngoại giao cho biết đại diện phái đoàn Mỹ cùng Cố vấn Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Ibrahim Kalin và Ngoại trưởng Mevlut Cavusoglu trước đó đã có cuộc gặp để tìm cách xuống thang tình hình.

Tuy nhiên mới đây Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan hoan nghênh tuyên bố hôm thứ Hai của một số đại sứ quán phương Tây, bao gồm Hoa Kỳ, rằng họ tuân thủ một quy ước ngoại giao không can thiệp vào công việc nội bộ của nước sở tại, truyền thông nhà nước cho biết.

Các tuyên bố được đưa ra gần như đồng thời trên Twitter khi ông Erdogan tham gia cuộc họp Nội các để thảo luận về việc trục xuất 10 đại sứ phương Tây, một động thái sẽ mở ra rạn nứt ngoại giao sâu sắc nhất của Thổ Nhĩ Kỳ với phương Tây trong 19 năm cầm quyền của ông.

Các tuyên bố được coi là hạ nhiệt căng thẳng sau khi ông Erdogan cho biết vào cuối tuần rằng ông đã ra lệnh cho các đặc phái viên được tuyên bố là "persona non grata" vì kêu gọi trả tự do cho Osman Kavala, một nhà từ thiện bị giam giữ trong bốn năm với tội danh tài trợ cho các cuộc biểu tình và tham gia vào một cố gắng đảo chính. "Hoa Kỳ lưu ý rằng họ duy trì sự tuân thủ Điều 41 của Công ước Viên về Quan hệ Ngoại giao", Đại sứ quán Hoa Kỳ cho biết trên Twitter.

Chín đại sứ quán khác - Đức, Pháp, Canada, Hà Lan, New Zealand, Na Uy, Thụy Điển, Đan Mạch và Phần Lan - đã công bố các thông điệp tương tự hoặc tweet lại thông điệp của Hoa Kỳ. Hãng thông tấn nhà nước Thổ Nhĩ Kỳ Anadolu, trích dẫn các nguồn tin từ Văn phòng Tổng thống, đưa tin rằng ông Erdogan đã "hoan nghênh" các tuyên bố. Anadolu và đài truyền hình nhà nước TRT mô tả các tuyên bố là "một bước lùi" của các đại sứ quán.

Chỉ thị Tổng thống Erdogan đưa ra cuối tuần trước liên quan đến 10 đại sứ phương Tây vẫn chưa được Bộ Ngoại giao thực hiện, nhưng vẫn có thể được chính thức thông qua tại cuộc họp Nội các. Một nguồn tin ngoại giao cho biết các đại sứ quán "hy vọng một cách thận trọng" nhưng nói thêm rằng không rõ cuối cùng ông Erdogan sẽ quyết định làm gì.

Cuộc khủng hoảng ngoại giao của Thổ Nhĩ Kỳ với phương Tây trong 19 năm cùng với nhiều song gió, cũng có những thời điểm căng thẳng dịu xuống với sự nhượng bộ từ hai phía để đi tìm tiếng nói chung. Tuy nhiên gần đây đỉnh điểm căng thẳng lại gia tăng đồng thời mỗi bên đều giữ quan điểm của riêng mình. Với diễn biến hiện nay theo các nhà bình luận phân tích cho rằng có thể căng thẳng sẽ dần hạ nhiệt, tuy nhiên để Phương Tây giải quyết được khủng hoảng ngoại giao lịch sử với Thổ Nhĩ Kỳ thì không phải một sớm một chiều./.

 Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)

·

Top