Liệu nền kinh tế của Afghanistan có bị sụp đổ

Thứ Bảy, 11/12/2021| 13:51

Người đứng đầu chính sách đối ngoại của Liên minh Châu Âu, ôngJosep Borrell cảnh báo, Afghanistan đang phải đối mặt với nguy cơ sụp đổ của nền kinh tế và xã hội, tiềm ẩn một thảm họa nhân đạo.

Kể từ khi Taliban giành quyền kiểm soát Afghanistan ngày 15/8, đất nước vốn đang vật lộn với hạn hán và nghèo đói nghiêm trọng sau nhiều thập kỷ chiến tranh này đã chứng kiến nền kinh tế đứng bên bờ vực sụp đổ. Các nước châu Âu đều lo ngại nguy cơ người tị nạn Afghanistan tìm cách đến EU, như cuộc khủng hoảng người di cư Syria năm 2015.Do những bất ổn về chính trị và an ninh, kinh tế Afghanistan được dự báo suy giảm tới 30% trong năm 2021 và điều này có thể làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng người tị nạn nước này tìm cách đến các nước láng giềng như Thổ Nhĩ Kỳ và châu Âu. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) ngày 19/10 đã đưa ra nhận định trên trong báo cáo triển vọng kinh tế khu vực.

Liệu nền kinh tế của Afghanistan có bị sụp đổ

Một người thu gom phế liệu ở Kabul, ngày 31/8/2021. Ảnh: AP

 

Khi cuộc rút quân của Mỹ ở Afghanistan sắp hoàn tất, những lo ngại đang gia tăng về nền kinh tế non trẻ của đất nước và sự suy yếu của an ninh. Không ở đâu tác động của việc rút quân rõ ràng hơn ở các nền kinh tế địa phương của các thành phố thu lợi từ thương mại liên quan đến các căn cứ quân sự gần đó của Mỹ, chẳng hạn như Bagram và Kabul tại Afghanistan.

Trong nhiều năm, Bagram, nằm ở phía đông tỉnh Parwan, là điểm kết nối của cơ hội kinh tế khu vực. Nhưng ngày nay nó giống như một thị trấn ma. Các cửa hàng từng đầy ắp đồ điện tử nước ngoài và các sản phẩm nhập khẩu và sản xuất trong nước giờ đây đều trống không. Hầu hết các chủ doanh nghiệp đến đây trong thời kỳ bùng nổ đã đóng cửa hàng và chuyển đi nơi khác.

Liệu nền kinh tế của Afghanistan có bị sụp đổ

 Một binh sĩ Quân đội Afghanistan kiểm tra bãi phế liệu chứa đầy thiết bị Mỹ bị phá hủy ở Bagram, Afghanistan vào ngày 2 tháng 7. Ảnh: Kanika Gupta.

Quân đội Mỹ và các đồng minh của mình đã rời khỏi cơ sở quân sự lớn nhất của họ ở Bagram trong một giờ sáng sớm, mà không phối hợp khởi hành với các đối tác Afghanistan của họ. Cửa hàng của một người tại Bagram - chứa đầy hàng hóa của Mỹ như ủng chiến đấu, quần áo cũ, mỹ phẩm hết hạn và pin - đang bám đầy bụi. Người chủ cửa hàng nói: “Công việc kinh doanh của tôi gặp khó khăn kể từ khi người Mỹ rời đi. Tôi từng kiếm được ít nhất 5.000 Afghanistan (62 USD) mỗi ngày, nhưng giờ tôi chỉ kiếm được trung bình 500 Afghanistan (6 USD)". 

Người đứng đầu chính sách đối ngoại của Liên minh Châu Âu, ôngJosep Borrell cảnh báo, Afghanistan đang phải đối mặt với nguy cơ sụp đổ của nền kinh tế và xã hội, tiềm ẩn một thảm họa nhân đạo. Trên trang mạng xã hội cá nhân, ông Borrell cho biết, để tránh kịch bản xấu nhất xảy ra, Taliban cần cho phép hỗ trợ quốc tế nhiều hơn. Theo ông, Afghanistan đang trải qua cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng và nguy cơ nền kinh tế -xã hội sụp đổ đang “rình rập” – điều này gây nguy hiểm cho người dân Afghanistan, cũng như an ninh quốc tế và khu vực.

Liệu nền kinh tế của Afghanistan có bị sụp đổ

 Tay súng Taliban gác gần sân bay quốc tế Hamid Karzai ở Kabul ngày 28/8/2021. Ảnh: AP

Hiện giá lương thực tại Afghanistan đã tăng hơn 50% kể từ khi Taliban nắm quyền hồi tháng 8. Việc đóng băng 9 tỷ USD tại các ngân hàng nước ngoài là một phần nguyên nhân gây ra tình trạng lạm phát. Ông Borrell cho biết, phần lớn hệ thống ngân hàng tại Afghanistan bị tê liệt, người dân không thể rút tiền; trong khi hệ thống y tế vốn phụ thuộc nhiều vào viện trợ nước ngoài gần như sụp đổ.

Mới đây Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) Filippo Grandi cảnh báo nguy cơ sụp đổ kinh tế tại Afghanistan và sự gia tăng của mạnh người tị nạn. Ngày 7/12, Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) Filippo Grandi cảnh báo sự gia tăng mạnh số người tị nạn Afghanistan trong bối cảnh lo ngại nguy cơ sụp đổ kinh tế ngày càng lớn ở quốc gia Tây Nam Á này, đồng thời kêu gọi tăng cường viện trợ kinh tế khẩn cấp.

Phát biểu trong cuộc họp báo trực tuyến từ Geneva (Thụy Sỹ), ông Grandi nêu rõ: Chúng ta đang đứng trước nguy cơ sụp đổ kinh tế tại Afghanistan, tất nhiên sẽ dẫn tới dòng người di cư bên trong nước này và di cư ra nước ngoài để tìm kiếm điều kiện sống tốt hơn.

Liệu nền kinh tế của Afghanistan có bị sụp đổ

Một trong những chợ thuốc phiện ở Kandahar. 

LHQ đã liên tiếp cảnh báo Afghanistan đang đứng bên bờ vực của cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ nhất thế giới. Các tổ chức nhân đạo cho biết hơn một nửa trong số 38 triệu dân nước này đang phải đối mặt với tình trạng thiếu ăn trong mùa Đông, khi nền kinh tế có nguy cơ sụp đổ do quốc tế vẫn "đóng băng" viện trợ kể từ khi Taliban tiến vào Kabul.

Chương trình Lương thực Thế giới của LHQ đã mang lương thực đến và phân phát cho hàng chục ngàn người Afghanistan trong những tuần gần đây. Nhưng khi mùa đông đến gần và hạn hán  đang xảy ra, chương trình cần ít nhất 200 triệu USD để có thể tiếp tục nuôi sống những người Afghanistan dễ bị tổn thương nhất.

Trước đó, các quan chức LHQ cho biết trong số 1,3 tỷ USD cần thiết cho các nỗ lực viện trợ cho Afghanistan, họ chỉ mới nhận được 39%. Theo UNHCR, hiện có 3,4 triệu người Afghanistan tại Iran, trong đó gần 2 triệu người di cư không có giấy tờ tùy thân. Ngoài ra, khoảng 3,5 triệu người Afghanistan đang phải sơ tán trong nước, nhiều trong số này đi sơ tán trước khi Taliban tiến vào Kabul.

Tuy nhiên theo Ông Khalid Payenda, cựu quyền Bộ trưởng Tài chính của Afghanistan, hôm 1/9 đã trình bày nhiều thông tin về thực trạng mong manh hiện tại của đất nước. Phát biểu tại Đại học Georgetown ở Washington, ông Payenda cho biết đồng tiền của Afghanistan vẫn chưa sụp đổ vì các sàn giao dịch tiền tệ đã bị đóng cửa. Nhưng giá trị của nó có thể giảm hơn 100%.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận) 

 

Top