Israel sẽ ra sao nếu Mỹ nhượng bộ Iran

Thứ Hai, 22/2/2021| 15:06

Mặc dù Mỹ và Israel đã gây áp lực rất lớn lên Iran song Tehran đã kiềm chế về mặt chiến thuật khi không đáp trả gắt gao. Giới lãnh đạo Iran có thể sẽ tiếp tục theo đuổi chính sách này cho tới khi ông Joe Biden giữ chức Tổng thống. Có thể nói Iran đã phải chứng kiến nhiều vụ cháy nổ tại các khu quân sự và địa điểm hạt nhân nhạy cảm trong đó có cơ sở hạt nhân Natanz và khu phức hợp sản xuất tên lửa Khojir. Israel được cho là thủ phạm gây ra các vụ tấn công này, lý do là bởi bản chất phức tạp trong quan hệ ngoại giao giữa hai nước.

Israel cũng đã tấn công nhiều căn cứ quân sự được cho là có liên hệ với lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trên lãnh thổ Iraq và Syria. Thế nhưng, Iran cũng không đáp trả bằng các vụ tấn công tương tự nhằm vào Israel. Ngay cả Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei, người có tiếng nói quyết định trong chính sách đối nội và đối ngoại của quốc gia Hồi giáo này, cũng tránh trực tiếp lên án Israel về các vụ nổ xảy ra ở các địa điểm hạt nhân. Ông cũng không ra lệnh cho IRGC thực hiện một cuộc tấn công lớn nhằm vào Israel, cho dù là do IRGC trực tiếp thực hiện hoặc thông qua các lực lượng ủy nhiệm của IRGC.

Tương tự, kể từ khi Tướng Iran Qassem Soleimani bị sát hại trong một cuộc không kích do Tổng thống Mỹ Donald Trump trực tiếp ra lệnh hồi tháng 1 năm nay, Tehran cũng chưa tấn công quân sự nhằm vào các lợi ích của Mỹ, cho dù giọng điệu đe dọa của Teheran ngày một gia tăng. Iran đã bắn một vài quả tên lửa ít ỏi vào căn cứ quân sự của Mỹ ở Iraq sau cái chết của Tướng Soleimani nhưng không có binh sỹ Mỹ nào bị thiệt mạng, thậm chí có tin cho rằng Washington còn được cảnh báo trước về cuộc tấn công.

Israel sẽ ra sao nếu Mỹ nhượng bộ Iran

 "Tổng thống Mỹ Joe Biden muốn trở lại với thỏa thuận hạt nhân Iran, song điều này sẽ không dễ dàng". Ảnh: NYT

Mới đây ngày 21/2, Iran đã một lần nữa tuyên bố, Mỹ phải dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với Iran trước nếu nước này muốn cứu vãn thỏa thuận hạt nhân năm 2015. Phát biểu trên kênh Press TV, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif nêu rõ, Iran sẽ "ngay lập tức đảo ngược" các biện pháp trả đũa của nước này liên quan các cam kết hạt nhân, nếu Mỹ dỡ bỏ "một cách vô điều kiện và có hiệu quả tất cả các biện pháp trừng phạt mà cựu Tổng thống Donald Trump đã áp đặt, tái áp đặt hoặc một lần nữa gán cho Iran. "Châu Âu và Mỹ đã thất bại trong việc thực hiện nghĩa vụ của họ trong thỏa thuận hạt nhân. Chúng tôi cũng đã giảm mức độ cam kết của mình nhưng những gì chúng tôi muốn nói là, nếu họ quay trở lại tuân thủ đầy đủ các cam kết trong thỏa thuận thì chúng tôi cũng sẽ quay trở lại tuân thủ đầy đủ. Một khi các bên thực hiện nghĩa vụ của mình, sẽ có các cuộc đàm phán", Ngoại trưởng Iran nhấn mạnh.

Thỏa thuận hạt nhân mang tính bước ngoặt mang tên Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA) được Iran ký kết với các cường quốc P5+1 (gồm Nga, Mỹ, Trung Quốc, Pháp, Anh và Đức) năm 2015, nhằm mục đích hạn chế chương trình hạt nhân của Iran, đổi lại nước này sẽ được giảm nhẹ các lệnh trừng phạt quốc tế. Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định rút Mỹ khỏi Kế hoạch Hành động chung toàn diện vào năm 2018 và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Iran. Để đáp trả, một năm sau đó, Iran dần dần đình chỉ việc tuân thủ hầu hết các cam kết hạt nhân quan trọng.

Tân Tổng thống Mỹ Joe Biden đang tìm cách khôi phục Kế hoạch Hành động chung toàn diện. Trong một tuyên bố ngày 18/2/2021, ông Biden khẳng định, Mỹ đã sẵn sàng để hồi sinh thỏa thuận mà chính nước này đã từ bỏ gần ba năm trước. Động thái này phản ánh sự thay đổi trong phương cách tiếp cận của chính quyền Mỹ dưới thời Tổng thống Biden. Tuy nhiên, Mỹ và Iran dường như đang tranh cãi việc bên nào phải hành động trước.  Về phía Mỹ tân Tổng thống Mỹ Joe Biden cũng đã có tuyên bố về việc Mỹ sẵn sàng ngồi vào bàn đàm phán với Iran. Động thái này khiến Israel bất an như ngồi trên đốt lửa.

Hezbollah là một trong những kẻ thù không đội trời chung với Israel và là đồng minh trung thành của Iran. Đến thời điểm này, nhóm này vẫn tiếp tục quan điểm cứng rắn chống lại Tel Aviv. Ngày 17/2, nhóm Hezbollah đã công bố đoạn video dài 12 phút có tiêu đề “Những kẻ theo chủ nghĩa phục quốc Do Thái, các căn cứ quân sự và an ninh trong thành phố của các người sẽ sớm là mục tiêu tấn công” Đoạn video đe dọa tấn công 10 mục tiêu của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) trên khắp các thành phố nước này.

Israel sẽ ra sao nếu Mỹ nhượng bộ Iran

Iran đang “chờ thời” để trả đũa quân sự Israel và Mỹ. (Nguồn: AP) 

Tổng thư ký của Hezbollah, Hassan Nasrallah cảnh báo Tổng tham mưu trưởng IDF, Aviv Kochavi về việc họ sẽ thực hiện một cuộc “chiến tranh tổng lực”. Đoạn video của Hezbollah cảnh báo về một cuộc chiến nếu IDF chọn chiến tranh. Video này được coi là hành động đáp trả các cuộc tập trận quy mô lớn mà IDF đã tổ chức trong những tuần gần đây. Trong các cuộc tập trận, phi công của IDF được huấn luyện để tấn công đến 3.000 mục tiêu mỗi ngày, trong trường hợp xuất hiện một cuộc đối đầu tổng lực. Động thái cứng rắn này của Hezbollah chẳng phải điều gì mới mẻ. Thực tế, đây có thể sẽ chỉ là lời cảnh báo có ý nghĩa “phong trào”, vì việc phát động một cuộc chiến tranh tổng lực là không hề dễ. Israel đầu phải đơn giản.

Ngày 18/2, Tổng thống Mỹ Joe Biden tuyên bố, Mỹ đã sẵn sàng tham gia các cuộc đám phán để khôi phục thỏa thuận hạt nhân với Iran. Động thái này được coi là nhượng bộ lớn và gây ra cảm giác bất an đối với Israel. Trước đó, Thủ tướng Benjamin Netanyahu đã có cuộc điện đàm với ông Biden. Đây là cuộc điện đàm đầu tiên kể từ khi ông Biden nhậm chức.

Trong cuộc điện đàm, ông Binden khẳng định cam kết của Mỹ đối với an ninh Israel và hợp tác quốc phòng giữa 2 nước. Tổng thống Mỹ cho biết, “dòng chảy vũ khí, thiết bị và tài trợ vẫn sẽ tiếp tục”. Thế nhưng, chẳng điều gì là chắc chắn sau cam kết qua điện đàm này. Tương tự như những gì ông Barack Obama đã làm, ông Biden hứa sẽ tăng viện trợ quân sự cho Israel, nhưng điều đó chẳng đảm bảo cho việc nước này sẽ nhận được sự hỗ trợ “hữu hình”. Ở một diễn biến khác, kẻ thù khác của Trục kháng chiến, Ả Rập Xê-út cũng đang phải căng sức chịu đựng Ansar Allah (người Houthi) của Yemen.

Ngày 17/2, Houthi chiếm được đập Marib, con đập có ý nghĩa quan trọng. Houthi đang tiến vào thành phố Marib và củng cố quyền lực ở những khu vực xung quanh. Thành phố này vốn được coi là thành trì lớn cuối cùng của liên minh do Ả Rập Xê-út dẫn đầu. Nếu thất bại, người Houthi có nhiều cơ hội để tiến vào miền nam Ả Rập Xê-út. Trong các cuộc đột kích trước đây, họ đã bắt giữa hàng trăm binh sĩ của liên minh do Ả Rập Xê-út dẫn đầu và thu giữ nhiều thiết bị.

Tháng 2/2021 dường như là tháng của Trục kháng chiến, với các chiến dịch không tuân thủ thỏa thuận hạt nhân của Iran đang có kết quả. Hezbollah, Houthi và các nhóm thân Iran ở Iraq và Syria đã liên tiếp đạt được mục đích trong các chiến dịch quân sự. Mỹ sẽ chấp nhận lời mời từ Cao ủy Liên minh châu Âu tham gia cuộc họp nhóm P5+1 với Iran để thảo luận về hướng ngoại giao đối với chương trình hạt nhân Iran", Hãng tin Reuters ngày 19-2 dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price nói.

Trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken ngày 18-2 cũng nói rằng Washington đã chuẩn bị để đối thoại với Iran về việc cả hai nước cùng trở lại thỏa thuận năm 2015 nhằm ngăn Tehran phát triển vũ khí hạt nhân. Theo ông Blinken, nếu Iran tuân thủ các cam kết trong thỏa thuận mang tên Kế hoạch hành động toàn diện chung (JCPOA), Mỹ cũng sẽ làm điều tương tự.

Chính quyền cựu tổng thống Mỹ Donald Trump đã rút khỏi thỏa thuận này năm 2018. Vào tháng 8-2020, cựu ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tuyên bố kích hoạt quá trình tái áp đặt các biện pháp trừng phạt của Liên Hiệp Quốc (LHQ) đối với Iran và kéo dài lệnh cấm vận vũ khí đối với nước này. Tuy nhiên, quyền đại sứ Mỹ tại LHQ Richard Mills ngày 18-2 thông báo rằng Mỹ sẽ rút lại tuyên bố này, cho biết những lệnh trừng phạt được tuyên bố tái áp đặt vào năm ngoái sẽ bị hủy bỏ.

Trong động thái hạ nhiệt căng thẳng khác, Hãng tin AFP đưa tin Mỹ cũng nới lỏng các hạn chế đối với những nhà ngoại giao Iran ở LHQ, trụ sở ở New York, nhằm "gỡ bỏ các rào cản không cần thiết đối với ngoại giao song phương". Trong tuyên bố phản ứng sau đó, Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif nói rằng Mỹ phải là nước hành động đầu tiên. "Thay vì ngụy biện và áp đặt Iran, EU phải tuân thủ các cam kết của mình và yêu cầu chấm dứt di sản của Trump về chủ nghĩa khủng bố kinh tế chống lại Iran", ông Zarif viết trên Twitter.

Israel sẽ ra sao nếu Mỹ nhượng bộ Iran

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (trái) ngồi cạnh Giám đốc Tình báo Yossi Cohen. Ảnh: AFP

Ngoài ra, ông Amir Abdollahian, trợ lý đặc biệt phụ trách các vấn đề quốc tế của chủ tịch Quốc hội Iran, cũng đưa ra hạn chót 4 ngày cho Mỹ và các nước châu Âu tham gia ký kết thỏa thuận hạt nhân năm 2015 để dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt nhằm vào Tehran. Theo ông Abdollahian, nếu lệnh trừng phạt không được dỡ bỏ thì Iran sẽ ngừng thực hiện nghị định thư bổ sung của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA). Tehran sẽ không chờ đợi những "lời hứa suông" của Mỹ và 3 nước châu Âu là Anh, Pháp và Đức.

Trước những tín hiệu của Mỹ và Iran, Israel đã cử giám đốc tình báo gặp tân Tổng thống Mỹ Biden, gây sức ép về Iran. Dẫn các nguồn tin thuộc chính phủ Mỹ mới và Israel, kênh truyền hình RT đưa tin người đứng đầu cơ quan tình báo Mossad và là một trong những đồng minh thân cận nhất của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, ông Yossi Cohen dự kiến đến thủ đô Washington vào tháng tới để trình bày lên chính quyền Tổng thống Biden bản thảo điều kiện liên quan tới một thỏa thuận hạt nhân tiềm năng với Tehran. Động thái này diễn ra trong bối cảnh Tel Aviv lo ngại chính quyền Mỹ mới của Tổng thống Biden sẽ khôi phục thỏa thuận hạt nhân quốc tế với Iran. Ông Cohen cũng được cho là sẽ gặp Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) và một lần nữa đưa ra bản đánh giá tình báo về chương trình hạt nhân Iran.

Đội ngũ tới Washington của Israel sẽ yêu cầu “thay đổi triệt để” thỏa thuận trước đó, với những điều kiệt khắt khe hơn đối với Tehran, bao gồm ngừng hoàn toàn việc làm giàu urani và sản xuất máy ly tâm tiên tiến. Trên hết, Israel muốn Iran ngừng “hỗ trợ các nhóm khủng bố” và “chấm dứt hiện diện quân sự ở Iraq, Syria và Yemen”.

Với chính sách ngoại giao hiện nay của chính quyền tân Tổng thống Mỹ Joe Biden nhiều nhà bình luận phân tích cho rằng các thỏa thuận giữa Mỹ và Iran sẽ sớm được giải quyết ổn thỏa do đó các bình luận phân tích cũng cho rằng như vậy cũng có nghĩa sẽ đẩy Israel vào một thế cờ khó làm Israel như đứng trên đống lửa trong thế trận Mỹ - Iran./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)

Top