Biểu tình ở Myanmar khi nào mới hạ nhiệt

Thứ Ba, 23/2/2021| 16:27

Ba tuần sau đảo chính, hàng triệu người Myanmar vẫn kéo xuống đường biểu tình, với sự bảo vệ từ mũ bảo hiểm, bùa hộ mệnh và sức mạnh của cuộc tổng đình công. Tại thành phố lớn nhất Myanmar là Yangon, hàng chục ngàn người đứng dưới trời nắng nóng, hô vang khẩu hiệu: “Hãy thả mọi lãnh đạo bị giam giữ”, trong khi các cửa hàng địa phương, cửa hàng thức ăn nhanh như KFC đã thông báo đóng cửa.

Đám đông biểu tình cũng xuất hiện hàng loạt tại thủ đô Naypyidaw, thành phố lớn thứ hai Mandalay, và các thị trấn khác trên khắp đất nước Myanmar như Myitkyina, Hpaan, Pyinmana, Dawei và Bhamo. Cuộc biểu tình rầm rộ trên diễn ra giữa lúc Mỹ cảnh báo rằng sẽ “có hành động cứng rắn” hơn nhằm chống lại các tướng lĩnh quân đội Myanmar nếu họ tiếp tục trấn áp những người biểu tình.

Biểu tình ở Myanmar khi nào mới hạ nhiệt

Người dân Myanmar biểu tình tại Yangon, Myanmar ngày 15/2. (Nguồn: Reuters) 

Hồi tuần rồi, 4 người thiệt mạng sau khi lực lượng an ninh nổ súng vào đám đông biểu tình ở thành phố Mandalay, Yangon và thủ đô Naypyitaw. Liên Hiệp Quốc, Mỹ, Anh, Canada đã lên án dùng vũ lực gây chết người và lần lượt công bố các lệnh cấm vận nhắm vào những tướng lĩnh quân đội Myanmar. Phát biểu trong một video được trình chiếu trước kỳ họp lần thứ 46 của Hội đồng nhân quyền Liên Hiệp Quốc, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Antonio Guterres đã lên án cuộc đảo chính quân sự hôm 1/2 tại Myanmar, và khẳng định không có chỗ cho đảo chính trong thế giới hiện đại. "Hãy thả ngay các tù nhân. Chấm dứt bạo lực. Tôn trọng các quyền con người và ý nguyện của người dân được thể hiện trong các cuộc bầu cử gần đây...Các cuộc đảo chính không có chỗ trong thế giới hiện đại của chúng ta", ông nói.

Quân đội Myanmar đã cố gắng ngăn biển người biểu tình với hàng rào chắn và đội xe chuyên dụng tập trung ở các địa điểm trọng yếu. Hannah Beech, biên tập viên NYTimes, mô tả xe bọc thép tuần tra trên các con phố, trong khi các nhóm xạ thủ được bố trí trên mái nhà. "Những người biểu tình đang kích động mọi người, đặc biệt là nhóm thanh thiếu niên, hướng tới con đường đối đầu mà có thể khiến họ mất mạng", một cảnh báo được đưa trên truyền hình quốc gia.

Biểu tình ở Myanmar khi nào mới hạ nhiệt

Biển người biểu tình tại giao lộ Hledan ở Yangon hôm 22/2. Ảnh: Frontier Myanmar

Nhưng uy lực từ quân đội không thể dập tắt được làn sóng biểu tình ôn hòa tại hàng trăm thị trấn và thành phố hôm 22/2, như Yangon, Dawei, Monywa và Hpa-An. "Tôi sẽ hy sinh cả mạng sống vì các thế hệ tương lai của chúng tôi", Ko Bhone Nay Thit, sinh viên 19 tuổi ở Mandalay, nói. "Chúng tôi phải chiến thắng". Cuộc biểu tình cuối tuần trước ở Mandalay đã có hai người thiệt mạng, trong đó có một thiếu niên 16 tuổi. Tối thứ 7, một thành viên của lực lượng dân phòng ở Yangon bị bắn chết. Một ngày trước, một phụ nữ 20 tuổi chết sau khi bị bắn vào đầu trong cuộc biểu tình ở Naypyidaw hôm 9/2.

Cuộc "tổng đình công" hôm 22/2 có sự tham gia của đông đảo tầng lớp ở Myanmar như công chức, nhân viên ngân hàng, bác sĩ, thu ngân siêu thị, nhân viên viễn thông và khai thác dầu khí, người giao pizza, nhân viên KFC. Biểu tình phản đối đảo chính đã phát triển thành phong trào bất tuân dân sự, làm tê liệt hệ thống ngân hàng và gây khó khăn cho quân đội, lực lượng nắm quyền. Cuộc đảo chính hôm 1/2 đã lật đổ chính quyền dân sự do Liên minh Quốc gia vì Dân chủ (NLD) lãnh đạo, đảng đã chia sẻ quyền lực với quân đội trong 5 năm qua. Cố vấn Nhà nước Aung San Suu Kyi, Tổng thống Win Myint và một số lãnh đạo cấp cao trong đảng NLD đã bị bắt. Trước khi Myanmar trải qua 5 năm dưới chính quyền quân sự - dân sự, quốc gia Đông Nam Á đã do quân đội trực tiếp quản lý trong gần nửa thế kỷ.

Cho tới sáng 22/2, hơn 560 người đã bị bắt vì phản đối đảo chính. Tới chiều cùng ngày, ít nhất 150 người biểu tình bị bắt tại thị trấn Pyinmana, gần thủ đô Naypyidaw. Hội đồng Quản lý Nhà nước, cơ quan thay thế chính phủ dân bầu của Myanmar, đã thu hồi nhiều quyền tự do dân sự, cho phép giam giữ vô thời hạn và cảnh sát có quyền khám xét mà không cần lệnh. Chính quyền quân sự cũng tiếp tục áp lệnh ngắt internet và thông tin liên lạc, nhằm ngăn chặn những người tổ chức biểu tình liên hệ với nhau. Làn sóng biểu tình ngày càng sục sôi ở Myanmar khiến nhiều nhà hoạt động trong và ngoài nước lo ngại quân sội sẽ mất kiên nhẫn và quyết liệt trấn áp phong trào này. Cộng đồng quốc tế cũng lên án cuộc đảo chính Myanamar. Chính quyền Tổng thống Joe Biden đã áp lệnh trừng phạt tài chính với những người tiến hành đảo chính và cộng sự của họ. Đồng thời, Washington cũng tuyên bố rõ ràng sẽ theo dõi chặt chẽ tình hình ở Myanmar.

Biểu tình ở Myanmar khi nào mới hạ nhiệt

Một người đàn ông trong cuộc biểu tình ngày 20-2 tại thành phố Mandalay, Myanmar, được đưa đi cấp cứu - Ảnh: REUTERS

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres phản đối "lực lượng tàn bạo" ở Myanmar và kêu gọi quân đội lập tức ngừng đàn áp, thả tù nhân. "Hôm nay, tôi kêu gọi quân đội Myanmar ngừng đàn áp ngay lập tức. Hãy thả các tù nhân. Hãy chấm dứt bạo lực. Tôn trọng nhân quyền và ý nguyện của người dân được thể hiện trong các cuộc bầu cử gần đây", ông Guterres nói và nhấn mạnh "các cuộc đảo chính không có chỗ đứng trong thế giới hiện đại của chúng ta".

Trên Twitter, cựu thủ tướng Australia Kevin Rudd kêu gọi "sự can thiệp khẩn cấp và dứt khoát của LHQ" để ngăn chặn "đổ máu lớn". Ông thêm rằng tất cả các quốc gia nên ủng hộ điều này. Trong khi đó, cựu bộ trưởng Campuchia Pou Sothirak, hiện là cố vấn chính phủ, cho rằng cộng đồng quốc tế nên "tránh cách tiếp cận đối đầu và kiềm chế sử dụng can thiệp quân sự". Ông kêu gọi ASEAN hành động thông qua con đường ngoại giao để ngăn gia tăng bất ổn xã hội và sử dụng bạo lực quá mức ở Myanmar.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng các lệnh trừng phạt hay lời kêu gọi của cộng đồng quốc tế không mang lại nhiều hiệu quả đối với tình hình ở Myanmar. Cựu đại sứ Singapore Bilahari Kausikan cho rằng quốc tế và khu vực không thể làm gì nhiều ngoài bày tỏ lo ngại và những hành động ngoại giao thiếu đồng thuận giữa các nước. "Không có quốc gia, tổ chức khu vực hoặc quốc tế có nhiều đòn bẩy, kể cả Trung Quốc và ASEAN", Kausikan nói. "Với tôi, ưu tiên cấp bách là ngăn có thêm đổ máu. Điều đó đòi hỏi sự kiềm chế của cả hai bên". Kausikan nhận định "hy vọng mờ nhạt duy nhất" nằm ở sự thỏa hiệp giữa quân đội Myanmar và bà Suu Kyi, người ông cho rằng không phải không có trách nhiệm đối với tình hình hiện tại.

Hiện Mỹ, EU tính trừng phạt những người dính líu đảo chính ở Myanmar Liên minh châu Âu (EU) xác nhận đang xem xét các biện pháp trừng phạt nhắm vào các công ty dính líu quân đội Myanmar. Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo sẽ tiếp tục trừng phạt những ai liên quan đảo chính để "hỗ trợ người Myanmar". "Chúng ta không nên bàng quan đứng nhìn", Ngoại trưởng Đức Heiko Maas phát biểu trong cuộc họp với những người đồng cấp EU tại Brussels (Bỉ) ngày 22-2. Ông Maas kêu gọi áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với chính quyền quân sự Myanmar nếu các giải pháp ngoại giao thất bại.

Biểu tình ở Myanmar khi nào mới hạ nhiệt

Biển người biểu tình tại giao lộ Hledan ở Yangon hôm 22/2. Ảnh: Frontier Myanmar

Trong một tuyên bố chung được đưa ra sau cuộc họp, các ngoại trưởng EU nhấn mạnh khối này "sẵn sàng áp dụng các biện pháp hạn chế" như cấm đi lại và đóng băng tài sản những cá nhân dính líu cuộc đảo chính ngày 1-2 ở Myanmar. EU cũng sẽ xem xét lại quan hệ hợp tác với Myanmar và các ưu đãi thương mại dành cho quốc gia này. Tuy nhiên, đại diện cấp cao phụ trách đối ngoại và an ninh EU, ông Josep Borrell, khẳng định EU sẽ không rút các ưu đãi thương mại đặc biệt dành cho Myanmar. Theo ông Borrell, biện pháp trừng phạt kiểu này có thể gây ảnh hưởng đến tất cả người dân Myanmar, bao gồm cả những người nghèo kiếm sống trong ngành dệt may. "Chúng tôi sẽ không làm điều đó. Nó chỉ gây hại cho người dân chứ không phải quân đội Myanmar", quan chức EU lập luận. 

Một nhà ngoại giao EU nhận xét biện pháp cấm đi lại và đóng băng tài sản là một hướng đi "khả thi", chỉ ra việc Mỹ đã đi trước EU trong vấn đề này. Trong khi đó Anh và Pháp đồng loạt lên tiếng chỉ trích việc lực lượng an ninh Myanmar dùng đạn thật để trấn áp biểu tình tại thành phố Mandalay hôm 20-2.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Ned Price ngày 21-2 tuyên bố nước này “quan ngại sâu sắc” trước thông tin về việc lực lượng an ninh Myanmar bắn và tiếp tục đàn áp người biểu tình. “Chúng tôi đứng về phía người dân Myanmar”, ông Price viết trên Twitter. Tương tự, Anh cũng tuyên bố sẽ cân nhắc các biện pháp mới nhắm đến các đối tượng sử dụng bạo lực đối với người biểu tình, trong khi Bộ Ngoại giao Pháp chỉ trích tình hình bạo lực tại Myanmar là “không thể chấp nhận được”. “Việc bắn vào người biểu tình ôn hòa tại Myanmar là không thể chấp nhận được. Chúng tôi sẽ cân nhắc các biện pháp mới để chống lại các đối tượng phá hoại nền dân chủ và bóp nghẹt quan điểm bất đồng”, Ngoại trưởng Anh Dominic Raab viết trên Twitter. Theo Reuters, người biểu tình đã xuống đường tại nhiều thành phố và thị trấn trên khắp Myanmar, đòi quân đội trao trả lại quyền lực và thả bà Suu Kyi.

Căng thẳng đã leo thang nhanh chóng tại Mandalay khi lực lượng an ninh đụng độ với các công nhân xưởng đóng tàu và những người biểu tình khác. Một số người biểu tình đã bắn ná cao su vào cảnh sát. Nhiều nhân chứng của Reuters cho biết phía an ninh dùng hơi cay và súng để đáp trả. Họ nói nhìn thấy cả hộp đạn và vỏ đạn thật lẫn đạn cao su trên nền đất. Mỹ, Anh, Canada và New Zealand đều đã công bố một số lệnh trừng phạt giới hạn kể từ sau vụ việc ngày 1-2, chủ yếu nhắm vào các lãnh đạo quân đội Myanmar.

Kể từ sau cuộc đảo chính ở Myanmar nổ ra đã có nhiều cuộc biểu tình và quy mô ngày một lớn trên diện rộng Mỹ, Liên minh Châu âu và một loạt các nước trên thế giới đã phản đối cuộc đảo chính và lên án các cuộc tấn công vào người biểu tình, đặc biệt Mỹ đã trừng phạt một số tướng lĩnh Myanmar liên quan đến vụ việc, tuy nhiên nhiều nhà bình luận phân tích cho rằng biểu tình ở Myanmar chưa thể hạ nhiệt trong một sớm một chiều mà căng thẳng sẽ còn leo thang trong thời gian tới./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)

 

Top