Bạo lực trong cuộc xung đột Israel-Palestine liệu có hạ nhiệt

Thứ Năm, 13/5/2021| 16:21

Vừa qua xung đột giữa Israel và Palestine gia tăng nhanh chóng đẩy hai bên vào vòng xoáy bạo lực tồi tệ nhất trong vài năm trở lại đây.

 

Bạo lực trong cuộc xung đột Israel-Palestine liệu có hạ nhiệt

Chuyển người biểu tình Palestine bị thương sau các cuộc đụng độ với binh sỹ Israel tại khu vực biên giới Dải Gaza với Israel  (Nguồn: AFP/TTXVN) 

Trong cuộc chiến 6 ngày năm 1967, Israel đã chiếm được Đông Jerusalem và kiểm soát toàn bộ thành phố Jerusalem. Israel cũng chiếm Bờ Tây, cao nguyên Golan và Bán đảo Sinai. Sau này, Bán đảo Sinai được trả lại cho Ai Cập theo thỏa thuận hòa bình năm 1979, nhưng Đông Jerusalem và Cao nguyên Golan vẫn nằm trong sự kiểm soát hoàn toàn của Israel. Người Palestine được hưởng sự tự trị hạn chế ở Gaza và một số khu vực ở Bờ Tây, nhưng Israel vẫn kiểm soát toàn bộ biên giới và an ninh. Toàn bộ thành phố Jerusalem đang nằm trong sự kiểm soát của Israel. Israel nói rằng không có sự khác biệt nào giữa phía Đông và phía Tây, mô tả thành phố này là thủ đô thống nhất. Dù vậy, thành phố vẫn có sự phân tách. Đông Jerusalem có phần đông là người Palestine trong khi Tây Jerusalem có phần lớn là người Israel. Các tài xế Israel vẫn thường từ chối đi tới các địa điểm ở Đông Jerrusalem. Tuy nhiên, luật pháp quốc tế coi Đông Jerusalem, Bờ Tây, Cao nguyên Golan và Gaza là vùng lãnh thổ bị chiếm đóng, dù Israel phản đối điều này. Nghị quyết 2334 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thông qua năm 2016 nói rằng các khu định cư Israel ở các vùng lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng “không có giá trị pháp lý” và vi phạm luật quốc tế.

Bạo lực trong cuộc xung đột Israel-Palestine liệu có hạ nhiệt

Việt Nam luôn kêu gọi Palestine và Israel chấm dứt ngay lập tức leo thang bạo lực

Luật pháp quốc tế không phân biệt rõ các khu định cư ở Bờ Tây hay khu định cư ở Đông Jerusalem, mà coi cả 2 đều là lãnh thổ bị chiếm đóng. Thành cổ, đặc biệt hơn là khu vực Al Aqsa, được quản lý bởi thỏa thuận riêng. Israel chịu trách nhiệm an ninh ở khu vực này, và Jordan - thông qua một tổ chức Hồi giáo có tên Waqf - quản lý các khu vực tôn giáo. Thông thường, du khách dù theo bất cứ tôn giáo, tín ngưỡng nào cũng đều được tới thăm khu vực này, nhưng chỉ có người Hồi giáo mới được cầu nguyện ở đây. Người Palestine coi Đông Jerusalem là thủ đô của Nhà nước Palestine trong tương lai. Các lãnh đạo Palestine nói rằng nỗ lực trục xuất các gia đình Palestine khỏi Đông Jerusalem không khác gì “xóa bỏ sắc tộc” nhằm “Do Thái hóa thành phố thánh địa”. Trong khi đó Israel nói rằng vấn đề đơn giản chỉ là “mâu thuẫn bất động sản”, đồng thời cáo buộc Palsestine và các nhóm vũ trang đang biến điều này thành vấn đề chủ nghĩa dân tộc nhằm kích động bạo lực ở Jerusalem.

Vừa qua xung đột giữa Israel và Palestine gia tăng nhanh chóng đẩy hai bên vào vòng xoáy bạo lực tồi tệ nhất trong vài năm trở lại đây. Tình hình vốn đã căng thẳng do các động thái tìm cách trục xuất các gia đình Palestine khỏi khu dân cư gần Thành cổ ở Jerusalem đã bùng phát tại một trong những khu thánh địa thiêng liêng nhất của thành phố, mà người Hồi giáo gọi là Noble Sanctuary, còn người Do Thái gọi là Núi Đền.

Bạo lực trong cuộc xung đột Israel-Palestine liệu có hạ nhiệt

 Xung đột đang ngày một xấu đi giữa người Palestine và Israel. (Nguồn: AFP) 

Các vụ đụng độ tại Đền thờ Al Aqsa và các khu vực khác ở Thành cổ sau đó đã khiến hàng trăm người Palestine và một số cảnh sát Israel bị thương. Các nhóm vũ trang Palestine ở Gaza sau đó nã rocket về phía Israel, còn Israel đáp trả bằng các cuộc không kích vào dải Gaza. Ngay ngày hôm sau, đại diện Liên Hợp Quốc đã cảnh báo tình hình “đang leo thang thành một cuộc chiến tổng lực”. “Hãy dừng lại ngay lập tức. Chúng ta đang leo thang thành một cuộc chiến tổng lực. Lãnh đạo các bên cần phải có trách nhiệm giảm căng thẳng”, Điều phối viên đặc biệt của Liên Hợp Quốc về tiến trình hòa bình Trung Đông Tor Wennesland nói.

Tuy nhiên việc chấm dứt bạo lực không phải là điều dễ dàng. Tình hình hiện nay xuất phát từ nhiều yếu tố như chính trị, tôn giáo và chủ nghĩa dân tộc. Jerusalem đã ở bên bờ xung đột từ nhiều tuần qua, khi người Palestine giận dữ với việc đóng cửa một quảng trưởng nổi tiếng từ khi lễ Ramadan bắt đầu, và 7 gia đình Palestine có khả năng sẽ bị trục xuất khỏi khu dân cư ở Đông Jerusalem. Các gia đình này sinh sống ở khu dân cư Sheikh Jarrah, phía Bắc Thành cổ từ năm 1956, theo sự dàn xếp do Liên Hợp Quốc làm trung gian, nhằm tìm nhà ở khu vực Đông Jerusalem do Jordan kiểm soát cho những gia đình mất hết tài sản trong quá trình thành lập nhà nước Israel năm 1948.

Tổ chức chủ nghĩa dân tộc Israel có tên Nahalat Shimon hiện đang sử dụng một bộ luật năm 1970 – được thông qua sau khi Israel giành được quyền kiểm soát Đông Jerusalem – để tuyên bố rằng những người chủ của vùng đất này trước năm 1948 là các gia đình Do Thái, có nghĩa là những người Palestine chiếm đóng nên bị trục xuất khỏi đây và tài sản của họ phải trao lại cho những người Do Thái Israel. Trong khi đó, người Palestine cho rằng, điều này là bất công.

Tòa án Tối cao Israel theo kế hoạch mở phiên tòa về vụ Sheikh Jarrah vào ngày 10/5. Tuy nhiên, Bộ trưởng Tư pháp Israel đã đề nghị hoãn phiên tòa. Jerusalem luôn là phần nhạy cảm nhất trong xung đột giữa Israel và Palestine. Bất cứ thay đổi nhỏ nào đối với một tình hình phức tạp cũng có thể nhóm lên những cuộc biểu tình quy mô lớn.

Bạo lực trong cuộc xung đột Israel-Palestine liệu có hạ nhiệt

Các nhân viên cứu hỏa, lực lượng an ninh và cứu hộ của Israel đứng cạnh một chiếc xe buýt và ô tô đang bốc cháy do bị trúng tên lửa từ Gaza, ở phía Holon, Israel ngày 11 tháng 5 năm 2021 - Ảnh: REUTERS/ Gidon Markovitz.

Cuộc chiến pháp lý về nhà ở ở Sheikh Jarrah đã nhóm lại cuộc tranh cãi sôi sục về việc ai có quyền định đoạt với thành phố, các khu thánh địa và lịch sử của nơi này. Suốt gần 2 thập kỷ sau khi thành lập Nhà nước Israel năm 1948, thành phố Jerusalem bị chia cắt. Jordan kiểm soát Đông Jerusalem còn Israel kiểm soát Tây Jerusalem và tuyên bố đây là thủ đô.

Điều quan trọng là Thành cổ Jerusalem và các khu thánh địa đều nằm ở Đông Jerusalem. Thành cổ có Nhà thờ Mộ Thánh (Holy Sepulchre), nơi mà các tín đồ Cơ đốc giáo tin là nơi Chúa Jesus được chôn cất. Nơi đây cũng có Đền thờ Al Aqsa mà người Hồi giáo tin là Đấng tiên tri Mohammed thực hiện “Hành trình Đêm” lên thiên đàng.

Các thánh địa thiêng liêng nhất của người Do Thái cũng nằm ở Đông Jerusalem. Trước những diễn biến căng thẳng leo thang hiện nay giữa Israel và Palestine, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) dự kiến sẽ tiến hành cuộc họp mới để thảo luận về những giải pháp cho cuộc xung đột đang ngày một xấu đi tại "chảo lửa" Trung Đông.

Kể từ ngày 10/5, HĐBA đã tổ chức hai cuộc họp kín theo hình thức trực tuyến về tình hình Israel-Palestine, nhưng đã không thể ra tuyên bố chung do Mỹ phản đối. Theo các nhà ngoại giao, trong cuộc họp mới nhất diễn ra ngày 12/5, có 14/15 nước ủy viên của HĐBA đã ủng hộ ra tuyên bố chung nhằm kêu gọi các bên giảm leo thang căng thẳng. Tuy nhiên, phía Mỹ coi cuộc họp khẩn của HĐBA về tình hình xung đột giữa Israel-Palestine là động thái "đủ để thể hiện sự quan ngại" và không cho rằng việc ra tuyên bố chung sẽ giúp tình hình cải thiện.

Trước diễn biến trên, 4 nước ủy viên HĐBA gồm Na Uy, Estonia, Pháp và Ireland đã đưa ra một tuyên bố chung vào cuối ngày 12/5. Tuyên bố bày tỏ phản đối các cuộc tấn công bằng rocket từ Dải Gaza vào lãnh thổ Israel và kêu gọi cần ngay lập tức chấm dứt hành động này. Tuyên bố cũng hối thúc Israel ngừng các hoạt động định cư, phá dỡ các ngôi nhà của người Palestine cũng như trục xuất một số người Palestine sinh sống lâu năm tại Đông Jerusalem để nhường chỗ cho người Do Thái định cư. Trong khi đó, cùng ngày, Đại sứ Palestine tại LHQ Riyad Mansour đã công bố một bức thư gửi các quan chức hàng đầu của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới này, trong đó kêu gọi "lập tức hành động để yêu cầu Israel chấm dứt các cuộc tấn công chống lại dân thường Palestine, bao gồm cả ở Dải Gaza". 

Bạo lực trong cuộc xung đột Israel-Palestine liệu có hạ nhiệt

Trước đó cùng ngày, phát biểu với báo giới trong cuộc họp báo, Ngoại trưởng Antony Blinken nói rằng Mỹ quan ngại sâu sắc trước những gì đang xảy ra tại Bờ Tây và Dải Gaza trong những ngày gần đây. Trước tình hình thực tế, ông Blinken cho biết đặc phái viên về Trung Đông của chính phủ Mỹ, Thứ trưởng Ngoại giao Hady Amr, sẽ tới gặp lãnh đạo Israel và Palestine để tìm cách ngăn chặn vòng xoáy bạo lực hiện nay. Ngoại trưởng Blinken đồng thời tuyên bố Mỹ vẫn giữ vững cam kết ủng hộ giải pháp hai nhà nước trong cuộc xung đột kéo dài giữa Israel và Palestine.

Theo Tân Hoa xã, trong cuộc điện đàm ngày 12/5 với Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas, Ngoại trưởng Blinken nhấn mạnh sự cần thiết phải giảm leo thang căng thẳng và chấm dứt bạo lực. Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết hai ông "đã thảo luận về bạo lực ở Jerusalem, Bờ Tây và Gaza, và Ngoại trưởng (Blinken) bày tỏ lời chia buồn về  những thiệt hại về người."

Cũng trong ngày 12/5, Ngoại trưởng Blinken đã điện đàm với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, tuyên bố ủng hộ quyền tự vệ của Israel và kêu gọi tất cả các bên giảm căng thẳng và ngừng bạo lực. Xung đột Israel-Palestine leo thang đang khiến cộng đồng quốc tế lo ngại nguy cơ bùng nổ một cuộc chiến tranh toàn diện. Kể từ ngày 10/5 đến nay, lực lượng Hamas đã phóng hơn 1.000 rocket về phía lãnh thổ Israel. Trong khi đó, quân đội Israel cũng đã tiến hành hàng trăm cuộc không kích nhằm vào Dải Gaza. Theo cơ quan y tế Gaza, ít nhất 65 người tại Dải Gaza và 7 người tại vùng lãnh thổ Israel đã thiệt mạng trong các cuộc không kích và bắn rocket. Đây là cuộc đụng độ ác liệt nhất giữa Israel và Hamas kể từ cuộc chiến năm 2014, làm dấy lên lo ngại tình hình có nguy cơ vượt khỏi tầm kiểm soát.

Đặc biệt là vấn đề trẻ em là mối lo ngại theo Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Palestine ngày 11/5 cho biết đã có 9 trẻ em thiệt mạng tại Dải Gaza. Ngoài ra, có 25 trẻ em Palestine khác bị thương, trong khi có một trẻ em Israel bị thương.

Bạo lực trong cuộc xung đột Israel-Palestine liệu có hạ nhiệt

Một em nhỏ bị thương sau loạt không kích của Israel xuống Dải Gaza ngày 11/5/2021. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Giám đốc Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) Henrietta H. Fore ngày 11/5 đã kêu gọi Israel và Palestine ngăn chặn xung đột bạo lực leo thang, cũng như bảo vệ trẻ em trong bối cảnh hành động quân sự giữa quân đội Israel và phong trào Hồi giáo Hamas tại Dải Gaza trong thời gian gần đây cướp đi sinh mạng của nhiều người, trong đó có trẻ em.

Trong một tuyên bố, bà Fore bày tỏ quan ngại trước diễn biến đang có chiều hướng xấu đi tại khu vực Trung Đông. Bà kêu gọi tất cả các bên tránh để căng thẳng leo thang và bảo vệ tất cả trẻ em.

UNICEF tại Palestine ngày 11/5 cho biết đã có 9 trẻ em thiệt mạng tại Dải Gaza. Ngoài ra, có 25 trẻ em Palestine khác bị thương, trong khi có một trẻ em Israel bị thương.

Các cuộc xung đột bạo lực trong vài ngày qua bắt nguồn sau nhiều ngày đụng độ giữa cảnh sát Israel và người biểu tình Palestine liên quan đến việc lực lượng an ninh Israel hạn chế các tín đồ Hồi giáo người Palestine cầu nguyện tại đền thờ Al-Aqsa ở Jerusalem.

Tại phiên họp ngày 12/5, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã tổ chức cuộc họp khẩn lần thứ hai trong tuần về diễn biến căng thẳng leo thang giữa Israel và Palestine trong những ngày gần đây. Phát biểu tại cuộc họp, Đại sứ Đặng Đình Quý, Trưởng Phái đoàn Việt Nam tại Liên hợp quốc, cho biết Việt Nam hết sức quan ngại trước sự leo thang căng thẳng, bạo lực và xung đột vũ trang dẫn đến thương vong của cả hai bên Palestine và Israel.

Việt Nam lên án hành vi bạo lực và sử dụng quá mức cần thiết vũ khí sát thương đối với dân thường. Đại sứ kêu gọi tất cả các bên liên quan chấm dứt ngay lập tức leo thang bạo lực, kiềm chế tối đa và tránh các hành động và phát ngôn làm phức tạp thêm căng thẳng. Việt Nam kêu gọi các bên giải quyết xung đột bằng các biện pháp hòa bình, bảo đảm an ninh, an toàn và lợi ích hợp pháp của người dân, không tấn công và các cơ sở hạ tầng thiết yếu đối với người dân.

Trưởng phái đoàn Việt Nam nhấn mạnh vai trò quan trọng của các bên trong khu vực và quốc tế, bao gồm cả Nhóm Bộ Tứ, đồng thời hoan nghênh các nỗ lực của các tổ chức quốc tế và các nước trong những ngày qua nhằm làm giảm căng thẳng.

Hiện nay các nước trên thế giới trong đó Việt Nam luôn kêu gọi tất cả các bên liên quan chấm dứt ngay lập tức leo thang bạo lực, đặc biệt là Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã tổ chức nhiều cuộc họp để giải quyết các vấn đề bạo lực của cả hai bên Palestine và Israel. Tuy nhiên theo các nhà bình luận và phân tích thì vấn đề bảo lực ở Palestine và Israel chưa thể giải quyết trong một sớm một chiều./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)

 

Top