Australia sẽ có đối phó gì trước tình hình xung đột Mỹ-Trung

Thứ Ba, 29/9/2020| 15:21

Nghiên cứu mới đây của Trung tâm Nghiên cứu Hoa Kỳ có trụ sở tại thành phố Sydney (Australia) cảnh báo căng thẳng Mỹ-Trung Quốc ngày càng gia tăng đã làm tăng nguy cơ xảy ra tấn công hạt nhân ngoài dự kiến giữa các siêu cường, trong đó các tên lửa tầm xa mới của Trung Quốc có thể gây nguy hiểm cho Australia.

Nghiên cứu mới đây của Trung tâm Nghiên cứu Hoa Kỳ có trụ sở tại thành phố Sydney (Australia) cảnh báo căng thẳng Mỹ-Trung Quốc ngày càng gia tăng đã làm tăng nguy cơ xảy ra tấn công hạt nhân ngoài dự kiến giữa các siêu cường, trong đó các tên lửa “tầm xa” mới của Trung Quốc có thể gây nguy hiểm cho Australia.

Báo cáo của Tiến sĩ Fiona Cunningham nhận định “sự leo thang hạt nhân vô tình” có thể xảy ra nếu một cuộc tấn công thông thường của một quốc gia nhằm vào kho vũ khí hạt nhân hoặc cơ sở hạ tầng hỗ trợ tấn công hạt nhân của đối thủ, khiến quốc gia bị nhắm mục tiêu phải đáp trả bằng vũ khí hạt nhân.

Báo cáo cho hay các cơ sở tình báo chung giữa Mỹ và Australia nằm trên lãnh thổ Australia, trong đó có cơ sở Pine Gap, có thể trở thành mục tiêu của một cuộc tấn công hạt nhân bất ngờ nếu các cơ sở này hỗ trợ một cuộc tấn công của Mỹ vào các địa điểm của Trung Quốc thuộc lực lượng hạt nhân của Trung Quốc.

Trung Quốc hiện có khoảng 300 vũ khí hạt nhân, bao gồm cả tên lửa tầm xa và liên lục địa, trong khi Mỹ có 1.750 vũ khí hạt nhân chiến lược. Báo cáo khuyến nghị Australia cần vận động Mỹ giảm nguy cơ tấn công hạt nhân, đồng thời tìm kiếm sự đảm bảo rằng Mỹ sẽ trả đũa thay cho Australia nếu nước này trở thành mục tiêu trong một cuộc tấn công hạt nhân.

Nhật Bản và Hàn Quốc hiện đã có được sự “đảm bảo răn đe mở rộng” của Mỹ rằng nước này sẽ tiến hành một cuộc phản công hạt nhân nếu một trong hai quốc gia châu Á này trở thành mục tiêu của tấn công hạt nhân. Báo cáo trên cho rằng Australia cần tìm kiếm một sự đảm bảo tương tự từ Mỹ.

Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thủ tướng Australia Scott Morrison và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh: Financial Times

Trước đó, Viện Chính sách Chiến lược Australia (ASPI) nhận định rằng nếu mối quan hệ của Australia với Trung Quốc tiếp tục xấu đi, có thể Bắc Kinh sẽ phản ứng bằng cách tăng cường nỗ lực thách thức các lợi ích chiến lược của Australia ở khu vực Nam Thái Bình Dương. Điều này đã xảy ra ở Papua New Guinea, Quần đảo Solomon, Vanuatu và Fiji, những nước láng giềng chiến lược và gần gũi nhất của Australia.

Trong khi đó Thủ tướng Australia Scott Morrison cho rằng chiến tranh Mỹ - Trung không còn là "điều không tưởng", nhưng khẳng định chính quyền ông vẫn lạc quan.

Cựu thủ tướng Australia kiêm học giả về Trung Quốc Kevin Rudd tuần này viết trên tạp chí Foreign Affairs rằng nguy cơ xung đột vũ trang giữa Mỹ và Trung Quốc trong ba tháng tới là đặc biệt cao.

Phát biểu tại Diễn đàn An ninh Aspen trực tuyến từ thủ đô Canberra, Australia Thủ tướng Morrison cho biết chính quyền ông cũng thể hiện quan điểm tương tự trong bản cập nhật chính sách quốc phòng vào tháng trước, khi ông tuyên bố cấp 270 tỷ đôla Australia (190 tỷ USD) cho các năng lực tác chiến mới, bao gồm tên lửa có tầm bắn xa hơn.

Tuy nhiên, Morrison nhấn mạnh rằng chính quyền của ông có cái nhìn khác biệt và ít nghiêm trọng hơn người tiền nhiệm Rudd.

"Trong bản cập nhật chính sách quốc phòng, chúng tôi thừa nhận rằng những gì là 'không tưởng' trước đây và thậm chí được coi là không thể xảy ra, sẽ không còn như vậy trong bối cảnh hiện nay", ông Morrison nói tại diễn đàn trực tuyến, đề cập tới nguy cơ chiến tranh Mỹ - Trung.

Morrison nói ông không đồng ý với nhiều quan chức ở Washington rằng Mỹ đang trong một cuộc "Chiến tranh Lạnh" mới với Trung Quốc, cho rằng tình hình rất khác. Giới phân tích Australia cũng đưa ra nhận định rằng quan hệ Australia-Trung Quốc trở nên căng thẳng hơn trên mọi mặt trận kể từ khi Thủ tướng Scott Morrison yêu cầu điều tra độc lập về nguồn gốc virus Corona, xuất phát từ Vũ Hán, Trung Quốc. Tiếp đó là việc Thủ tướng Australia gửi công hàm lên Tổng thư ký Liên hợp quốc phản đối yêu sách chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông.

Máy bay ném bom B-2 của Mỹ tại căn cứ quân sự ở Darwin, Australia 

Bên cạnh các biện pháp nhằm vào giới truyền thông Australia, Trung Quốc cũng áp dụng các đòn kinh tế như hạn chế những sản phẩm nông nghiệp và những ngành khác của Australia. Số liệu mới được công bố từ phía Australia cũng cho thấy đầu tư của Trung Quốc vào Australia giảm một nửa trong năm 2019 trong bối cảnh quan hệ hai nước đang xấu đi.

Các nghiên cứu từ Đại học quốc gia Australia cho thấy đầu tư của Trung Quốc giảm mạnh từ 4,8 tỉ AUD (3,5 tỉ USD) xuống còn 2,5 tỉ AUD năm 2019. Đây là năm thứ 3 liên tiếp đầu tư của Trung Quốc vào Australia giảm kể từ khi đạt đỉnh vào năm 2016 với giá trị đầu tư đạt 15,8 tỉ AUD.

Quan hệ Australia-Trung Quốc gia tăng căng thẳng giữa lúc Australia ngày càng được Mỹ coi trọng trong chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Washington thời gian qua đã dành sự chú ý đáng kể đối với đồng minh xa xôi này.

Hồi cuối tháng 7, Mỹ và Australia đã tiến hành cuộc hội đàm cấp bộ trưởng ngoại giao-bộ trưởng quốc phòng (còn gọi là Đối thoại 2+2) ở thủ đô Washington DC, trong đó Trung Quốc là chủ đề chính. Tại cuộc họp báo chung ngày 28/7, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã ca ngợi Australia vì đã đứng lên chống lại sức ép từ Trung Quốc và nói rằng Washington và Canberra sẽ tiếp tục phối hợp cùng nhau để tái khẳng định pháp quyền ở Biển Đông.

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper ca ngợi sự tham gia của 5 tàu chiến Australia trong các cuộc tập trận với một nhóm tàu sân bay Mỹ và một khu trục hạm Nhật Bản. Ông Mark Esper khẳng định: “Những cuộc tập trận này không chỉ tăng cường khả năng tương tác mà còn gửi một tín hiệu rõ ràng tới Bắc Kinh rằng chúng tôi sẽ bay, chúng tôi sẽ lái tàu và chúng tôi sẽ hoạt động ở bất cứ nơi nào mà luật pháp quốc tế cho phép và bảo vệ quyền lợi của các đồng minh, và các đối tác của chúng tôi cũng sẽ làm như vậy".

Australia và Mỹ đang phát triển các liên kết chuỗi cung ứng chặt chẽ hơn. Công ty khai thác đất hiếm Lynas của Australia sẽ nhận được tài trợ của Lầu Năm Góc để thành lập nhà máy chế biến ở Texas. Điều này sẽ làm giảm sự phụ thuộc của Mỹ vào Trung Quốc đối với một loạt các vật liệu quan trọng trong sản xuất vũ khí: ví dụ, mỗi chiếc F-35 cần tới 418 kg vật liệu đất hiếm.

Trong khi đó Đại sứ Trung Quốc tại Australia cảnh báo người tiêu dùng Trung Quốc sẽ tẩy chay rượu vang và thịt bò Australia. Một vài tuần sau, Trung Quốc giảm nhập khẩu từ 4 công ty của Australia, áp thuế 80% lên lúa mạch Australia và có các động thái hạn chế nhập khẩu than đá từ nước này. Trung Quốc khẳng định các động thái nói trên không liên quan đến cuộc điều tra nhưng lý do chính xác về các quyết định này vẫn chưa rõ ràng.

Trong khi đó, mới đây, chính phủ Trung Quốc đã cảnh báo Australia nên "tránh xa" Mỹ giữa bối cảnh Mỹ - Trung gia tăng căng thẳng, đồng thời cho biết Canberra sẽ rơi vào tình thế "vô cùng nguy hiểm" nếu liên quan đến cuộc đối đầu này.

Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Australia trong khi Mỹ là một trong những đồng minh chiến lược quan trọng của quốc gia này. Tuy nhiên, Bắc Kinh đã cảnh báo bất kỳ sự ủng hộ nào của Australia với Mỹ đều sẽ khiến nền kinh tế nước này nhận "cú đánh chí tử".

"Nếu chính quyền Tổng thống Trump đẩy thế giới vào một cuộc "Chiến tranh Lạnh mới", Trung Quốc sẽ buộc phải tiến hành các biện pháp đối phó với Mỹ và đồng minh. Canberra sẽ đối mặt với tình thế vô cùng nguy hiểm khi trở thành một "người chơi" trong câu lạc bộ ngoại giao do Mỹ dẫn đầu giữa bối cảnh nền kinh tế nước này phụ thuộc lớn vào nền kinh tế Trung Quốc", bài bình luận trên tờ Thời báo Hoàn cầu (Global Times) của Trung Quốc cho biết.

Trước đó, Mỹ đã đe dọa sẽ ngừng chia sẻ tin tức tình báo với Australia nếu bang Victoria của nước này tham gia Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc.

Hồi tháng 7, Australia cử 5 tàu hải quân tham gia tập trận cùng Mỹ và Nhật Bản trong khu vực 

Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Mike Pompeo cho biết trong một trả lời phỏng vấn với Sky News rằng: “Nếu dự án này tác động xấu tới năng lực bảo vệ thông tin liên lạc của các công dân hoặc mạng lưới an ninh của cộng đồng quốc phòng, tình báo thì chúng tôi sẽ ngừng kết nối, chúng tôi sẽ phải tách ra để bảo vệ sự an toàn cho mạng lưới đối với các thông tin quan trọng. Tôi hy vọng các bạn bè và đối tác trên toàn thế giới, đặc biệt là thành viên của nhóm Five Eyes trong đó có Australia sẽ làm điều tương tự”. Chính quyền liên bang Australia sau đó cho rằng bang Victoria đã vượt thẩm quyền khi tự đứng ra ký thỏa thuận quốc tế. (Five Eyes – nhóm 5 nước có hiệp ước chia sẻ thông tin tình báo gồm: Australia, Canada, New Zealand, Anh và Mỹ - ND). Về phía Australia, ông Dupont cho rằng đây là "phép thử" mà nước này chưa sẵn sàng khi phải lựa chọn giữa Mỹ và Trung Quốc.

"Vấn đề bây giờ là chúng ta cần nghĩ lại về gần như mọi khía cạnh trong chính sách bởi đối tác thương mại quan trọng của chúng ta ngày càng thù địch hơn với chúng ta trong khi đồng minh chủ chốt của chúng ta ngày càng khó đoán và ưu tiên cho bản thân họ trước. Đây không chỉ là môi trường an ninh thách thức nhất chúng ta phải đối mặt từ Thế chiến II mà còn là cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất kể từ cuộc Đại Suy thoái. Đây là một tình thế tiến thoái lưỡng nan không giống với bất kỳ hoàn cảnh nào chúng ta từng trải qua".

Trong khi nhiều nhà kinh tế và các nhà phân tích quan hệ quốc tế cảnh báo về một cuộc Chiến tranh Lạnh khi cho rằng xung đột thương mại là hành vi tự làm tổn hại lẫn nhau thì chuyên gia Dupont nhận định, cuộc khủng hoảng hiện nay có thể vượt xa những tranh cãi về thương mại.

Cuộc chiến thương mại và công nghệ chỉ là "triệu chứng" của sự chia rẽ địa chính trị nguy hiểm hơn và sâu sắc hơn. Theo chuyên gia này, việc nghĩ lại về chính sách đối ngoại của chính phủ Australia từng bắt đầu dưới thời Thủ tướng Malcolm Turnbull và ngày càng trở nên cấp thiết hơn dưới thời Thủ tướng Scott Morrison. Mặc dù một cuộc Chiến tranh Lạnh mới sẽ diễn ra trên toàn thế giới nhưng trọng tâm của nó sẽ diễn ra tại Ấn Độ - Thái Bình Dương chứ không phải châu Âu. Mỹ và Trung Quốc đều là những quốc gia ở Thái Bình Dương. Sự căng thẳng giữa 2 quốc gia này sẽ được cảm nhận rõ rệt nhất tại Ấn Độ - Thái Bình Dương, đặc biệt trong những vấn đề trên biển mà 2 bên có nhiều xung đột lợi ích.

"Nhiều người đánh giá thấp khả năng của ông Trump khi cho rằng ông ấy không hiểu rõ về bản chất thách thức từ Trung Quốc so với những người tiền nhiệm. Tuy nhiên, ông Trump đã quyết định Mỹ phải đối phó với Trung Quốc trên mọi mặt trận, nếu không thì nước này có thể rơi xuống vị trí thứ 2 trong trật tự thế giới. Đó là một thách thức hiện hữu với Mỹ và tôi cho rằng ông Trump đã nhận ra điều đó. Theo tôi, quan điểm cốt lõi này của ông ấy đã đúng", nhà phân tích Dupont đánh giá.

Tuy nhiên, đúng như tên gọi "Nước Mỹ trước tiên", vấn đề ở đây là Tổng thống Trump dường như quá chú trọng vào lợi ích của nước Mỹ và xa rời nhiều quốc gia khác, những nước cùng có cùng quan điểm với ông về những thách thức gia tăng từ Trung Quốc, trong đó có Australia.

Trong một bài phân tích trên trang Foreign Affairs về quan hệ quốc tế, chuyên gia Kevin Rudd dự đoán chính trường Mỹ sẽ ngày càng "phân mảnh" hơn do đại dịch Covid-19 và nền kinh tế Mỹ sẽ giảm từ 6 - 14% trong năm nay. Trong khi đó, tình hình ở Trung Quốc cũng không sáng sủa hơn là bao khi đại dịch Covid-19 khiến mục tiêu tăng GDP gấp đôi của Trung Quốc trong 1 thập kỷ trở nên bất khả thi, đồng thời tạo ra ảnh hưởng với quốc gia này trên nhiều cấp độ.

Đặt trong bối cảnh Mỹ - Trung ngày càng leo thang căng thẳng, việc phụ thuộc vào 2 quốc gia này về an ninh và kinh tế chứa đựng nhiều rủi ro. Australia sẽ thường xuyên cần các đối tác mới, hoặc phải chấp nhận hành động đơn độc./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)

 

 

Top