ถึงแม้ว่าหมู่บ้านนี้จะไม่ได้ใช้ชื่อเดิมแล้วก็ตาม

(QBĐT) - บ้านเกิดไม่ใช่แค่ชื่อบนแผนที่ มันคือจิตวิญญาณของแผ่นดิน เสียงเรียกจากส่วนลึกในความทรงจำของเรา การเปลี่ยนชื่อหมู่บ้านและชุมชนอาจเป็นนโยบายของยุคสมัย แต่มีบางสิ่งที่ไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้ด้วยคำสั่ง เช่น ความรักที่มีต่อแผ่นดิน เช่น ความทรงจำชั่วชีวิต

1. เป็นช่วงบ่ายแก่ๆ ที่อากาศเย็นสบายในช่วงปลายปี เราได้พบกับชายชราคนหนึ่งนั่งตกปลาอย่างสบายๆ ริมแม่น้ำเกียนยาง เขาบอกเราอย่างภาคภูมิใจว่าเขามาจากหมู่บ้านกวางคู แม้ว่ากว่าสิบปีที่ผ่านมา พื้นที่นี้จะรู้จักกันในชื่อใหม่ว่า หมู่บ้านซวนยาง เมืองเกียนยาง กวางคู บ้านเกิดของเขา มีชื่อเสียงในฐานะดินแดนแห่งการเรียนรู้ สถานที่ที่บ่มเพาะผู้คนที่ใฝ่รู้และขยันหมั่นเพียรมาหลายชั่วอายุคน ซึ่งได้ยึดการศึกษาเป็นอาชีพหลัก แต่ดังที่เขากล่าวไว้ สิ่งที่ทำให้สถานที่แห่งนี้แตกต่างออกไปคือแก่นแท้ของภูมิปัญญาพื้นบ้านที่ฝังแน่นอยู่ในชีวิตประจำวัน

ชาวเมืองกวางกูมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว พวกเขาชื่นชอบการเล่าเรื่องที่เฉียบแหลมและเกินจริง—มุกตลกและการพูดเกินจริงที่แฝงด้วยความคิด เสน่ห์ทางภาษาเช่นนี้เปรียบเสมือนทรัพย์สินที่จับต้องไม่ได้ ซึ่งสืบทอดกันมาจากรุ่นสู่รุ่น เรื่องราวเหล่านี้ไม่เพียงแต่เป็นแหล่งสร้างเสียงหัวเราะสนุกสนานเท่านั้น แต่ยังแฝงด้วยปรัชญาชีวิตที่เรียบง่ายแต่ลึกซึ้ง เป็นวิธีที่ชาวเมืองแสดงออกถึงทัศนคติเชิงบวกต่อชีวิตและความท้าทายต่างๆ ชาวเมืองกวางกูมีอารมณ์ขันโดยไม่เหลวไหล ลึกซึ้งโดยไม่โอ้อวด พวกเขาใช้การเล่าเรื่องที่เฉียบแหลมเป็นศิลปะแห่งการใช้ชีวิต—เพื่อแบ่งเบาภาระหนัก เสียดสีความผิดพลาดโดยไม่ทำร้ายใคร และใช้อารมณ์ขันแบบถ่อมตนเพื่อรักตัวเองมากขึ้น

บ้านเกิดอาจเปลี่ยนชื่อได้ แต่ไม่มีใครเปลี่ยนแปลงร่องรอยที่สถานที่นั้นทิ้งไว้ในหัวใจของผู้คนได้ (ภาพประกอบ)

จิตวิญญาณของ "กวางกู" แม้ชื่อหมู่บ้านจะเปลี่ยนไป เขตและตำบลจะเปลี่ยนแปลงไป ก็ยังคงอยู่ทุกหนทุกแห่ง ไม่ว่าจะเป็นบุคคลหรือเสียงพูด มันอยู่ในการที่ผู้คนหยุดพักในช่วงบ่ายแก่ๆ ของสิ้นปี เพื่อหย่อนเบ็ดอย่างสบายๆ โดยไม่รีบร้อนหรือแข่งขันกัน มันอยู่ในวิธีที่แม้จะมีฝน แดด และความยากลำบากในชีวิต ชาวบ้านก็ยังคงเชิดหน้าขึ้นและใช้ชีวิตอย่างมั่นใจ วัฒนธรรมของหมู่บ้านนั้น ท้ายที่สุดแล้วไม่ใช่สิ่งที่ผูกติดอยู่กับชื่อสถานที่ แต่เป็นสายเลือดที่ไหลเวียนอยู่ในวิถีชีวิต พฤติกรรม และมุมมองของพวกเขา เช่นเดียวกับที่ชาวประมงชราบอกกับคนแปลกหน้าอย่างภาคภูมิใจว่า "ไม่ว่าชื่ออะไร เราก็ยังเป็นชาวกวางกู"

2. ในวันที่จังหวัดได้รับการสถาปนาขึ้นใหม่ พ่อแม่พาฉันกลับไปที่ดงฮอย ในเวลานั้น ชื่อ กวางบิ่ญ ปรากฏบนแผนที่ราวกับบาดแผลเก่าที่เพิ่งหาย แต่ยังคงมีร่องรอยและความรู้สึกหลงเหลืออยู่ ฉันไม่เข้าใจอะไรมากนัก จำได้เพียงว่าพ่อแม่มีความสุขมาก แต่การหาเลี้ยงชีพในบ้านเกิดในช่วงแรกนั้นไม่ง่ายเลย

ย้อนกลับไปในตอนนั้น ถนนดินแดงขรุขระของคอน ซึ่งเป็นพื้นที่ชนบทชานเมืองดงฮอย ยังคงมีรอยเท้าของแม่ของฉัน หญิงร่างผอมสวมหมวกทรงกรวยเก่าๆ ขี่จักรยานเก่าๆ ไปกับฉันขณะขายของ ฉันนั่งซ้อนท้ายเธอ ปั่นไปตามตรอกซอกซอยของคอน ถือตะกร้าก๋วยเตี๋ยว ความฝันอันยิ่งใหญ่ และส่วนหนึ่งของวัยเด็ก จักรยานผ่านตลาด ถนนดินแดงที่เต็มไปด้วยฝุ่น กำแพงสีเหลืองซีดจางจากแสงแดด และหลังคาบ้านกระเบื้องสีน้ำตาลเข้ม คอนในความทรงจำของฉัน ไม่ใช่แค่ชื่อสถานที่ แต่เป็นเสียงร้องของแม่ในยามเช้าตรู่ รองเท้าแตะพลาสติกเก่าๆ ของฉันขณะวิ่งไปตามถนนในหมู่บ้านที่เต็มไปด้วยฝุ่น เสียงจิ้งหรีดร้องระงมในแสงแดดแห้งแล้งของเดือนกรกฎาคม และคอน คือสถานที่ที่มีอาหารเรียบง่ายแต่แสนอร่อยนับไม่ถ้วน และผู้คนที่มีจิตใจเบิกบาน ร่าเริง และมีเสน่ห์อย่างหาได้ยาก

ตอนนี้ที่นั่นชื่อเขตดงซอนแล้ว ชื่อคอนหายไปจากเอกสารราชการราวกับว่าไม่เคยมีอยู่มาก่อน แต่ฉันรู้ว่ามันยังคงอยู่ในใจของผู้คน โดยเฉพาะอย่างยิ่งคนอย่างแม่ของฉัน อย่างฉัน และอย่างทุกคนที่เคยอาศัยและเติบโตที่นั่น ชื่อนั้นเปรียบเสมือนลำธารใต้ดินที่ไหลอย่างเงียบๆ ผ่านความทรงจำ ไม่ส่งเสียงดัง แต่ไม่อาจลืมเลือน

ครูของฉันเกิดที่เกาะคอน ในเรื่องเล่าของเธอ เธอยังคงพูดด้วยความรู้สึกและความภาคภูมิใจอย่างลึกซึ้งที่ได้มาจาก "ดินแดนเกาะคอน" เธอบอกว่าชื่อหมู่บ้านเปลี่ยนไปแล้ว แต่บ้านเกิดของเธอยังคงเหมือนเดิม เหมือนหน่อใหม่ที่งอกบนรากเก่า ชื่อใหม่ไม่อาจลบชั้นดินที่เกาะติดอยู่มาหลายชั่วอายุคนได้ เช่นเดียวกับฉัน มีหลายครั้งที่ช่วงบ่ายฉันเดินเล่นไปตามถนนเล็กๆ ในใจกลาง "ดินแดนเกาะคอน" และหัวใจของฉันก็เต้นแรงขึ้นมาทันทีเมื่อได้ยินเสียงเก่าๆ เช่น กลิ่นเหงื่อของแม่บนหลังของเธอ เสียงจักรยานกระทบพื้น หรือแม้แต่เสียงร้องคุ้นเคยว่า "ขายก๋วยเตี๋ยว!" มันอบอุ่นหัวใจจนน้ำตาไหล ปรากฏว่าผู้คนอาจเรียกมันด้วยชื่ออื่น แต่ไม่มีใครลืมสถานที่ที่พวกเขาเคยแหงนมองดวงจันทร์ หรือก้มลงฟังกลิ่นหอมของฟางเปียกในฤดูเก็บเกี่ยวได้ ยิ่งความทรงจำเลือนรางมากเท่าไหร่ ก็ยิ่งยากที่จะลืมมากขึ้นเท่านั้น

3. ฉันเติบโตขึ้น ออกจากบ้านเกิด และย้ายเข้ามาอยู่ในเมืองเพื่อเรียนหนังสือ ไซ่ง่อนนั้นแออัดและไม่คุ้นเคย บางวันขณะเดินผ่านถนนที่พลุกพล่าน ฉันรู้สึกเหมือนถูกดูดเข้าไปในฝูงชน โดดเดี่ยวท่ามกลางทะเลแห่งคนแปลกหน้า แล้ววันหนึ่ง ที่สี่แยกหางซานที่วุ่นวาย มอเตอร์ไซค์คันหนึ่งที่มีหมายเลขทะเบียน 73 แล่นผ่านไปอย่างรวดเร็ว แค่ตัวเลข แต่ทำให้น้ำตาฉันเอ่อล้น ไม่มีใครรู้ว่าทำไมหญิงสาวในเมืองถึงยืนนิ่งอยู่ที่ไฟแดง แต่ฉันรู้ เพราะภายในตัวเลขนั้นคือแม่ของฉัน บ้านเกิดของฉันที่คอน บ้านเกิดของฉันที่กวางคู ทุกสิ่งทุกอย่างที่ฉันเรียกว่า "บ้านเกิดเมืองนอน"

ครั้งหนึ่งฉันเคยได้ยินสำเนียงท้องถิ่นในใจกลางเมืองไซ่ง่อน—สำเนียงหนักๆ ที่ฉันพยายามซ่อนไว้ไม่ให้ใครรู้ว่าฉันมาจากชนบท แต่บ่ายวันหนึ่งที่เหนื่อยล้า ฉันได้ยินเสียงคนเรียกจากป้ายรถเมล์ว่า "ฉันอยู่นี่ คุณอยู่ไหน?" แค่ได้ยินก็ทำให้ฉันน้ำตาไหลแล้ว ฉันไม่รู้ว่าเมื่อไหร่ฉันเริ่มเห็นบ้านเกิดของฉันในสิ่งเล็กๆ น้อยๆ เหล่านั้น ชามโจ๊กที่มีรสเผ็ดจัดจ้าน ฝนที่ตกกระทันหัน ถนนที่เต็มไปด้วยโคลนที่แวบเข้ามาในความทรงจำ บ้านเกิดของฉัน—ไม่ต้องมีการเตือนความจำ ไม่ต้องเรียกชื่อมัน มันดำรงอยู่อย่างเงียบๆ และมั่นคงในหัวใจของฉัน

แล้วฉันก็ตระหนักขึ้นมาทันทีว่า ชื่อบ้านเกิดไม่ใช่แค่ตัวอักษรชุดหนึ่ง มันคือมรดก สายเลือด อัตลักษณ์ และ "ความทรงจำร่วมกัน" เราอาจหยุดยั้งการเปลี่ยนแปลงไม่ได้ แต่เรามีสิทธิ์ที่จะจดจำ มีความรับผิดชอบที่จะอนุรักษ์ มีเหตุผลที่จะรู้สึกเศร้าและเสียดาย และมีความจำเป็นที่จะต้องเตือนลูกหลานของเราว่า สถานที่แห่งนี้เคยมีชื่อ เป็นสถานที่ที่หลายคนเคยเชิดหน้าอย่างภาคภูมิใจ: มันคือบ้านเกิดของเรา!

ชื่อสามารถเปลี่ยนแปลงได้ แต่บ้านเกิดเปลี่ยนไม่ได้!

บ้านคือสถานที่ที่ไม่จำเป็นต้องมีทะเบียนบ้านหรือหลักฐานแสดงตัวตน มันต้องการเพียงแค่ที่อยู่ในหัวใจของคุณ—ดังนั้นไม่ว่าคุณจะอยู่ที่ไหน ทำอะไร หรือเดินทางไกลแค่ไหน การได้ยินเสียง ได้ยินอาหาร ได้ยินป้ายทะเบียนรถ… จะทำให้คุณรู้สึกเหมือนได้กลับมา ดังที่ชาวประมงชราริมฝั่งแม่น้ำเกียนยางกล่าวไว้ในบ่ายวันหนึ่งของปีว่า บ้านเกิดอาจเปลี่ยนชื่อได้ แต่ไม่มีใครเปลี่ยนร่องรอยที่สถานที่นั้นทิ้งไว้ในหัวใจของคนได้ สิ่งเหล่านี้ไม่สามารถพบได้ในแผนที่ แต่ในความทรงจำ ในสายเลือด ในวิธีที่เรามองย้อนกลับไปและเห็นตัวเองเล็กจิ๋วท่ามกลางทะเลแห่งความรักอันกว้างใหญ่ไพศาล

ดิว ฮวง

ที่มา: https://baoquangbinh.vn/van-hoa/202504/dau-lang-khong-con-ten-cu-2225778/