Powered by Techcity

Kho tàng văn học dân gian đặc sắc của người Sán Dìu

Người dân tộc Sán Dìu ở Vân Đồn có một kho tàng văn học dân gian đặc sắc, đa dạng về cả nội dung và thể loại, phản ánh hệ thống tri thức dân gian.

Ở Vân Đồn, dân tộc Sán Dìu là một trong 14 thành phần dân tộc của huyện, có dân số đứng thứ 2 sau người Kinh, với gần 5.000 người, sống tập trung chủ yếu ở xã Bình Dân. Họ là người dân tộc thiểu số sống lâu đời và đông đúc nhất tại đây. “Với đặc trưng đó, cộng đồng người Sán Dìu ở đây còn lưu giữ những nét văn hóa độc đáo. Trong đó, văn học dân gian mang đầy đủ màu sắc, đặc trưng nhất và cả những nét đặc thù vùng miền, thể hiện rõ nét văn hóa người Sán Dìu”- Tiến sĩ Trần Quốc Hùng, Trung tâm Nghiên cứu, bảo tồn và phát huy văn hóa Sán Dìu Việt Nam nhận định.

Theo phân tích của các nhà nghiên cứu, tính quần tụ cao, đời sống kinh tế, có thêm yếu tố biển… của cộng đồng của người Sán Dìu được ổn định. Nhờ đó mà các giá trị văn hóa, đặc biệt văn học dân gian thuận lợi hơn trong việc phát triển, lưu giữ được kho tàng giá trị, đa dạng, phong phú. 

Trước tiên đó là truyện kể dân gian của người Sán Dìu ở Vân Đồn, thể hiện nhân sinh quan, thế giới quan, xoay quanh lý giải các hiện tượng tự nhiên, nguồn gốc dân tộc, việc chinh phục tự nhiên. Trong đó, phong phú hơn cả là truyền thuyết với các tác phẩm: Quả bầu, sự tích 100 họ lý giải về nguồn gốc dân tộc. Truyện cười gồm có truyện cười đơn lẻ và kết chuỗi (tiêu biểu là truyện Trạng Hít…). Trong chuyện kể dân gian, ngoài truyện cổ tích thì thần thoại, truyền thuyết thường có cốt truyện đơn giản, ít sự kiện, ít chi tiết, thể hiện cách lý giải còn thô sơ, mộc mạc.

Trong kho tàng văn học dân gian, thành ngữ, tục ngữ, ca dao, phương ngôn của người Sán Dìu khá phong phú, giàu sắc màu, đúc kết kinh nghiệm quý báu ở nhiều lĩnh vực. Đặc biệt, trong kho tàng này trọng tâm lưu truyền nhiều câu nói chỉ dạy con cháu kinh nghiệm trong canh tác nông nghiệp, đạo hiếu… được diễn đạt ngắn gọn, mộc mạc và dễ hiểu. Đơn cử kinh nghiệm canh tác, đúc kết về thời tiết trực quan, sinh động, cụ thể như: “Tết tháng 3 (Thanh minh) cày vỡ ruộng”, “Tháng bảy giồng tỏi/ Tháng chín giồng hành”, “Tết tháng 5 (mùng 5 tháng 5 âm lịch) phải reo mạ xong”, hoặc: “Măng tháng chín mọc ở giữa búi là rét/ Mọc ở bên ngoài thì trời nóng”, “Cóc xuống ao, nắng ấm ba ngày/ Cóc lên bờ, rét bảy ngày”… Bên cạnh đó còn kho tàng khá phong phú lời răn dạy về kinh nghiệm sống, đạo hiếu của con cái…

f
Nghệ nhân Trương Thị Choong, xã Bình Dân, chia sẻ về các giá trị văn học dân gian của người Sán Dìu.

Một trong những nét đặc sắc và còn được lưu giữ khá tốt của người Sán Dìu ở đây là kho tàng thơ ca dân gian. Điều này được nhiều nhà nghiên cứu đi thực tế phát hiện, sưu tập qua trí nhớ và truyền miệng của người già, nghệ nhân dân gian, gồm: Hát đám cưới, hát trong đám ma, hát ru… Ngoài ra, còn những lời ca tiếng hát ru em, hát ca ngợi lao động, sản xuất; hát nghỉ chân, hát bên gốc cây, giếng nước…

Đặc sắc nhất là hát đối đáp giao duyên (soọng cô), còn khá phong phú do được lưu giữ lại bằng chữ viết sáng tạo riêng của người Sán Dìu: Chữ Nôm – Sán Dìu. Đây là lối hát đối đáp theo thể thất ngôn tứ tuyệt… theo lối hát ngân, hơi cao, với nhiều âm luyến láy. Nội dung hát rất phong phú, đề cập tới tình yêu, quê hương đất nước, ca ngợi tổ tiên, chúc phúc…

Lối hát cộng đồng này có môi trường diễn xướng khá tự do về không gian, thời gian. Nhưng điển hình nhất vẫn là tổ chức hát vào mùa thu, trong nhà, quây quần bên bếp lửa hồng, mang tính chất giao duyên, trữ tình, ấm áp bên bếp lửa càng tô đậm tình cảm thân ái… Thông thường cuộc hát gồm các bước hát như: Hát làm quen, chào hỏi, mời uống nước ăn trầu, tâm tình nam nữ đôi bên, hát sang canh gà gáy và hát chia tay…

Với soọng cô, hát trở thành món ăn tinh thần, hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng làng xóm tốt đẹp, có ý nghĩa to lớn với xây dựng đời sống, mối quan hệ tình cảm cộng đồng tốt đẹp. Ngoài ra, người dân tộc Sán Dìu ở Vân Đồn còn lưu giữ các hình thức văn học dân gian khác như: Câu đố, câu đối, truyện thơ… Tuy nhiên, điều cần quan tâm bảo tồn và phát huy hơn nữa bởi kho tàng văn học dân gian của người Sán Dìu ở đây đã bị mai một, phai nhạt do phần nhiều chỉ được truyền miệng cùng quá trình phát triển, đô thị hóa, hòa cùng nhịp sống hiện đại.



Nguồn

Cùng chủ đề

Cán đích sớm 5 chỉ tiêu về văn hóa, con người Quảng Ninh

Năm 2024 là năm đầu triển khai thực hiện Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 30/10/2023 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh “Về xây dựng và phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Quảng Ninh trở thành nguồn lực nội sinh, động lực cho phát triển nhanh, bền vững”. Ngay sau khi có Kế hoạch số 67/KH-UBND ngày 8/3/2024 của UBND tỉnh về thực hiện chủ đề công tác năm 2024 đối với nhiệm vụ “Phát...

Vân Đồn đã bàn giao 5.500ha khu vực biển nuôi trồng thủy sản cho người dân

Thực hiện việc sắp xếp vùng nuôi giúp người dân trên địa bàn huyện nhanh chóng khôi phục ngành nuôi trồng thuỷ sản do ảnh hưởng của cơn bão số 3, thời gian qua các cấp, các ngành trên địa bàn huyện Vân Đồn đã tích cực vào cuộc triển khai. Đến thời điểm này, huyện Vân Đồn đã giao 5.500ha khu vực biển nuôi trồng thủy sản cho người dân, tăng 42% so với trước bão. Bão số 3...

Vân Đồn phục hồi nuôi trồng thuỷ sản trên biển

Vân Đồn là địa phương thiệt hại nặng nề nhất tỉnh về nuôi trồng thủy sản (NTTS) do bão số 3, với mục tiêu sớm khôi phục lại nghề nuôi biển trên địa bàn, huyện Vân Đồn đã triển khai các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, HTX, hộ NTTS trên biển. Chúng tôi có mặt ở bến cảng Cái Rồng (huyện Vân Đồn) được chứng kiến rất nhiều bà con ngư dân đang hối hả tập kết...

Phát triển du lịch vùng dân tộc thiểu số

Đồng bào DTTS ở Quảng Ninh hiện có hơn 16,2 vạn người, chiếm 12,31% dân số toàn tỉnh. Sự đa dạng về văn hóa DTTS đang mở ra nhiều cơ hội để phát triển du lịch, mang lại sinh kế bền vững cho người dân các địa phương.  Đầu năm 2024, được sự vận động, hỗ trợ của chính quyền địa phương, 6 hộ dân đồng bào Sán Chỉ thôn Khe Lục (xã Đại Dực, huyện Tiên Yên) mạnh dạn...

Nét đẹp văn hóa tinh thần của đồng bào Sán Dìu

Tại huyện Vân Đồn, người Sán Dìu có dân số đông thứ hai sau người Kinh và còn lưu giữ nhiều nét đẹp, đặc sắc về tín ngưỡng, văn hóa tinh thần trong đời sống. Người Sán Dìu ở Vân Đồn có gần 5.000 người, tập trung chủ yếu ở Bình Dân, Đoàn Kết và rải rác ở một số xã khác. Cộng đồng người Sán Dìu ở Vân Đồn còn lưu giữ được nhiều nét văn hóa độc đáo....

Cùng tác giả

Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Lễ trao giải Cuộc thi chính luận về Bảo vệ nền tảng...

Tối 20/10, Lễ trao giải Cuộc thi chính luận về Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng lần thứ Tư, năm 2024 đã diễn ra tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu chỉ đạo. Chúng tôi trân trọng giới thiệu nội dung phát biểu: Thưa các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước;Thưa các quý vị đại biểu, khách quý!Thưa toàn thể đồng bào...

Trao QĐ thăng quân hàm Đại tướng, Thượng tướng cho lãnh đạo Công an, Quân đội

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị các đồng chí được thăng cấp bậc hàm, quân hàm Đại tướng, Thượng tướng nỗ lực xây dựng Quân đội, Công an trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Chiều 20/10, tại Phủ Chủ tịch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bí thư Quân ủy Trung ương, Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh, Thống lĩnh các lực lượng vũ trang đã chủ trì buổi...

Quốc hội sẽ tiến hành quy trình bầu Chủ tịch nước trong ngày làm việc đầu tiên của Kỳ họp thứ 8

Theo chương trình dự kiến của Kỳ họp thứ 8 trình Quốc hội thông qua, trong ngày họp đầu tiên của kỳ họp, Quốc hội sẽ tiến hành quy trình nhân sự bầu Chủ tịch nước nhiệm kỳ 2021-2026. Kịp thời tháo gỡ vướng mắc về thể chế, chính sách Chiều 20/10, Văn phòng Quốc hội tổ chức họp báo về chương trình Kỳ họp thứ 8, Quốc hội khóa XV. Ông Vũ Minh Tuấn, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội...

Jennie (Blackpink) trở lại vị trí Top 1 danh tiếng

Nhờ màn tái xuất bùng nổ với “Mantra", Jennie (Blackpink) quay trở lại vị trí Top 1 bảng xếp hạng danh tiếng nữ thần tượng Kpop sau 9 tháng. Viện Nghiên cứu Kinh doanh Hàn Quốc vừa công bố bảng xếp hạng danh tiếng thương hiệu tháng 10 của các thành viên nhóm nhạc nữ Kpop. Bảng xếp hạng được xác định thông qua phân tích mức độ tham gia của người tiêu dùng, phạm vi phủ sóng truyền thông và...

Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 10 khóa XIII

Ngày 20/10, tại Hội trường Diên Hồng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ mười Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tại điểm cầu Diên Hồng, Nhà Quốc hội, Ba Đình, Hà Nội, kết nối với 14.934 điểm cầu trên toàn quốc, với hơn 1,2 triệu...

Cùng chuyên mục

Jennie (Blackpink) trở lại vị trí Top 1 danh tiếng

Nhờ màn tái xuất bùng nổ với “Mantra", Jennie (Blackpink) quay trở lại vị trí Top 1 bảng xếp hạng danh tiếng nữ thần tượng Kpop sau 9 tháng. Viện Nghiên cứu Kinh doanh Hàn Quốc vừa công bố bảng xếp hạng danh tiếng thương hiệu tháng 10 của các thành viên nhóm nhạc nữ Kpop. Bảng xếp hạng được xác định thông qua phân tích mức độ tham gia của người tiêu dùng, phạm vi phủ sóng truyền thông và...

Chung kết Anh trai: Công bố 17 người chiến thắng, ai bị loại thì nhận giải an ủi

Chung kết Anh trai vượt ngàn chông gai khép lại với cái kết không gây bất ngờ. Tuấn Hưng tuy mất suất debut ở gia tộc toàn năng nhưng vẫn có giải "an ủi". 17 suất chiến thắng và 10 giải phụ là cái kết "huề cả làng", khép lại những tranh cãi về điểm số tại show Anh trai. Chung kết show Anh trai vượt ngàn chông gai diễn ra tối 19/10. Sau nhiều tuần gây bàn tán trên...

Diva Hồng Nhung ‘chắt lọc’ tình yêu Hà Nội bằng loạt sản phẩm âm nhạc mới

Ca sỹ Hồng Nhung và êkip thực hiện các sản phẩm âm nhạc như một món quà của người con Hà Nội nhỏ bé nhưng ôm ấp một tình yêu to lớn với mảnh đất này. Một loạt dự án âm nhạc gồm liveshow, đĩa than và ca khúc về Hà Nội sẽ được diva Hồng Nhung ra mắt công chúng để thể hiện tình yêu với mảnh đất nơi chị sinh ra và lớn lên. Trong buổi gặp gỡ báo...

Rosé (BlackPink) gây sốt, được khen ăn đứt Lisa và Jennie

Cư dân mạng đánh giá cao sản phẩm âm nhạc mới của Rosé kết hợp Bruno Mars. Nhiều ý kiến cho rằng xét về khía cạnh âm nhạc, giọng ca chính BlackPink hơn hẳn Lisa và Jennie. Ngày 18/10, Rosé tung video âm nhạc của đĩa đơn mới APT trên kênh YouTube chính thức. Đây là ca khúc đầu tiên của giọng ca chính BlackPink với tư cách nghệ sĩ solo sau khi rời YG Entertainment và gia nhập The...

Màn đối đầu chưa từng có trong lịch sử showbiz Việt

Vào cuối tuần này, showbiz Việt "bùng nổ" khi chứng kiến hai concert "Anh trai vượt ngàn chông gai" và "Anh trai say hi" đối đầu. Cả hai đêm nhạc đều tổ chức cùng ngày, cùng thành phố, dự kiến hút hàng chục nghìn khán giả tham dự. 63 nam nghệ sĩ show Anh trai vượt ngàn chông gai (ATVNCG) và Anh trai say hi (ATSH) cùng vẽ nên những bức tranh đa màu sắc cho giới giải trí,...

Huyền thoại Phineas and Ferb trở lại

Công bố hoàn tất khâu hậu kỳ tập đầu tiên của phim hoạt hình Phineas and Ferb mùa 5, Disney tiếp tục khiến khán giả phấn khích khi ra mắt poster phim. Phim hoạt hình Mỹ Phineas and Ferb do hãng phim Disney sản xuất sắp ra mắt mùa mới. Được chiếu trên toàn thế giới từ năm 2008 đến nay, phim vẫn giữ được "sức nóng" trong khán giả. Phineas and Ferb mùa 5 với cốt truyện kinh điển Phineas and...

Chương trình nghệ thuật “Vang mãi bài ca kết đoàn”

Tối 18/10, tại TP Hạ Long, Ủy ban MTTQ tỉnh Quảng Ninh tổ chức chương trình nghệ thuật chủ đề “Vang mãi bài ca kết đoàn” để chào mừng thành công Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ X, nhiệm kỳ 2024-2029. Đến dự chương trình có các đồng chí: Đặng Xuân Phương, Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh; Vi Ngọc Bích, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch Thường...

Bộ đôi tạo hit Masew – Double2T trở lại

Masew bắt tay Doublev2T trong "Xập Xình Xập Xình", hứa hẹn lại có hit lớn bởi món ăn tinh thần vừa lạ vừa quen. Tối 17-10, nhà sản xuất âm nhạc (producer) Masew chính thức trình làng MV mới có tên "Xập Xình Xập Xình". Dự án có sự góp mặt của Quán quân Rap Việt 2023 - Double2T và Tuấn Cry. "Xập Xình Xập Xình" tiếp tục là một ca khúc cho thấy khả năng kết hợp âm nhạc...

Cô dâu hào môn: Vũ Ngọc Đãng châm biếm thói phông bạt

Cô dâu hào môn khởi chiếu tại rạp từ ngày 18-10 mang đến tiếng cười sảng khoái, châm biếm thói phông bạt. Cô dâu hào môn theo chân Tú Lạc (Uyển Ân) - một cô gái xuất thân nghèo khó mong muốn nhanh chóng đổi đời bằng cách làm dâu hào môn. Cô sắp đặt để cả gia đình phông bạt, lừa gạt gia đình thiếu gia Bảo Hoàng (Samuel An) cùng mẹ anh là bà Phượng (Thu Trang). Phi vụ...

Phim Việt ‘ế’ quảng cáo, nhà sản xuất khóc ròng

Trong tháng 10 có ít nhất năm phim truyền hình Việt mới đã, đang và sắp lên sóng. Nhiều đoàn phim cũng lên đường ghi hình dự án mới. Song đằng sau sự rộn ràng ấy là biết bao tính toán lời lỗ. Phim Việt chất lượng cũng trồi sụt khiến khán giả thiếu niềm tin. Hợp rồi tan chóng vánh Cuối năm 2024, dân trong nghề truyền tai nhau tin không vui: một đại gia trong giới truyền thông đã quyết...

Tin nổi bật

Tin mới nhất