Powered by Techcity

Kho tàng văn học dân gian đặc sắc của người Sán Dìu

Người dân tộc Sán Dìu ở Vân Đồn có một kho tàng văn học dân gian đặc sắc, đa dạng về cả nội dung và thể loại, phản ánh hệ thống tri thức dân gian.

Ở Vân Đồn, dân tộc Sán Dìu là một trong 14 thành phần dân tộc của huyện, có dân số đứng thứ 2 sau người Kinh, với gần 5.000 người, sống tập trung chủ yếu ở xã Bình Dân. Họ là người dân tộc thiểu số sống lâu đời và đông đúc nhất tại đây. “Với đặc trưng đó, cộng đồng người Sán Dìu ở đây còn lưu giữ những nét văn hóa độc đáo. Trong đó, văn học dân gian mang đầy đủ màu sắc, đặc trưng nhất và cả những nét đặc thù vùng miền, thể hiện rõ nét văn hóa người Sán Dìu”- Tiến sĩ Trần Quốc Hùng, Trung tâm Nghiên cứu, bảo tồn và phát huy văn hóa Sán Dìu Việt Nam nhận định.

Theo phân tích của các nhà nghiên cứu, tính quần tụ cao, đời sống kinh tế, có thêm yếu tố biển… của cộng đồng của người Sán Dìu được ổn định. Nhờ đó mà các giá trị văn hóa, đặc biệt văn học dân gian thuận lợi hơn trong việc phát triển, lưu giữ được kho tàng giá trị, đa dạng, phong phú. 

Trước tiên đó là truyện kể dân gian của người Sán Dìu ở Vân Đồn, thể hiện nhân sinh quan, thế giới quan, xoay quanh lý giải các hiện tượng tự nhiên, nguồn gốc dân tộc, việc chinh phục tự nhiên. Trong đó, phong phú hơn cả là truyền thuyết với các tác phẩm: Quả bầu, sự tích 100 họ lý giải về nguồn gốc dân tộc. Truyện cười gồm có truyện cười đơn lẻ và kết chuỗi (tiêu biểu là truyện Trạng Hít…). Trong chuyện kể dân gian, ngoài truyện cổ tích thì thần thoại, truyền thuyết thường có cốt truyện đơn giản, ít sự kiện, ít chi tiết, thể hiện cách lý giải còn thô sơ, mộc mạc.

Trong kho tàng văn học dân gian, thành ngữ, tục ngữ, ca dao, phương ngôn của người Sán Dìu khá phong phú, giàu sắc màu, đúc kết kinh nghiệm quý báu ở nhiều lĩnh vực. Đặc biệt, trong kho tàng này trọng tâm lưu truyền nhiều câu nói chỉ dạy con cháu kinh nghiệm trong canh tác nông nghiệp, đạo hiếu… được diễn đạt ngắn gọn, mộc mạc và dễ hiểu. Đơn cử kinh nghiệm canh tác, đúc kết về thời tiết trực quan, sinh động, cụ thể như: “Tết tháng 3 (Thanh minh) cày vỡ ruộng”, “Tháng bảy giồng tỏi/ Tháng chín giồng hành”, “Tết tháng 5 (mùng 5 tháng 5 âm lịch) phải reo mạ xong”, hoặc: “Măng tháng chín mọc ở giữa búi là rét/ Mọc ở bên ngoài thì trời nóng”, “Cóc xuống ao, nắng ấm ba ngày/ Cóc lên bờ, rét bảy ngày”… Bên cạnh đó còn kho tàng khá phong phú lời răn dạy về kinh nghiệm sống, đạo hiếu của con cái…

f
Nghệ nhân Trương Thị Choong, xã Bình Dân, chia sẻ về các giá trị văn học dân gian của người Sán Dìu.

Một trong những nét đặc sắc và còn được lưu giữ khá tốt của người Sán Dìu ở đây là kho tàng thơ ca dân gian. Điều này được nhiều nhà nghiên cứu đi thực tế phát hiện, sưu tập qua trí nhớ và truyền miệng của người già, nghệ nhân dân gian, gồm: Hát đám cưới, hát trong đám ma, hát ru… Ngoài ra, còn những lời ca tiếng hát ru em, hát ca ngợi lao động, sản xuất; hát nghỉ chân, hát bên gốc cây, giếng nước…

Đặc sắc nhất là hát đối đáp giao duyên (soọng cô), còn khá phong phú do được lưu giữ lại bằng chữ viết sáng tạo riêng của người Sán Dìu: Chữ Nôm – Sán Dìu. Đây là lối hát đối đáp theo thể thất ngôn tứ tuyệt… theo lối hát ngân, hơi cao, với nhiều âm luyến láy. Nội dung hát rất phong phú, đề cập tới tình yêu, quê hương đất nước, ca ngợi tổ tiên, chúc phúc…

Lối hát cộng đồng này có môi trường diễn xướng khá tự do về không gian, thời gian. Nhưng điển hình nhất vẫn là tổ chức hát vào mùa thu, trong nhà, quây quần bên bếp lửa hồng, mang tính chất giao duyên, trữ tình, ấm áp bên bếp lửa càng tô đậm tình cảm thân ái… Thông thường cuộc hát gồm các bước hát như: Hát làm quen, chào hỏi, mời uống nước ăn trầu, tâm tình nam nữ đôi bên, hát sang canh gà gáy và hát chia tay…

Với soọng cô, hát trở thành món ăn tinh thần, hình thức sinh hoạt văn hóa cộng đồng làng xóm tốt đẹp, có ý nghĩa to lớn với xây dựng đời sống, mối quan hệ tình cảm cộng đồng tốt đẹp. Ngoài ra, người dân tộc Sán Dìu ở Vân Đồn còn lưu giữ các hình thức văn học dân gian khác như: Câu đố, câu đối, truyện thơ… Tuy nhiên, điều cần quan tâm bảo tồn và phát huy hơn nữa bởi kho tàng văn học dân gian của người Sán Dìu ở đây đã bị mai một, phai nhạt do phần nhiều chỉ được truyền miệng cùng quá trình phát triển, đô thị hóa, hòa cùng nhịp sống hiện đại.



Nguồn

Cùng chủ đề

Người đưa điệu Then Tày Bình Liêu vượt trùng dương

Sau hơn 2 tháng mang điệu Then Tày đến với nước Pháp xa xôi, anh Tô Đình Hiệu, Giám đốc Trung tâm Truyền thông - Văn hóa huyện Bình Liêu, vẫn chưa hết xúc động khi giữa Paris hoa lệ, Nice xinh đẹp, âm thanh ngọt ngào, sâu lắng của điệu hát Then, tiếng đàn Tính lại được khán giả đón nhận, tán thưởng đến thế. Then Tày là nguồn sống của tôi Tự hào được sinh ra trong lòng bản...

“3 gặp, 4 biết” trong tuyển quân ở Vân Đồn  

Huyện Vân Đồn triển khai công tác tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ năm 2025 theo đúng quy trình, đề cao dân chủ, công khai, công bằng, đúng quy định của pháp luật. Huyện thực hiện tốt công tác thâm nhập “3 gặp, 4 biết” để từng bước hoàn thiện hồ sơ thanh niên trúng tuyển, đủ điều kiện nhập ngũ. Chúng tôi đi cùng đoàn công tác của Hội đồng Nghĩa vụ quân sự (NVQS) thị trấn Cái...

Bình Liêu – Miền văn hóa đậm đà bản sắc

Hiện thực hóa chủ trương của Đảng về xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững, đồng thời triển khai có hiệu quả và sáng tạo các nghị quyết về phát triển văn hóa, con người có tính dẫn dắt của tỉnh, những năm qua văn hóa Bình Liêu đã được bảo tồn và phát huy tốt, thực sự là trụ cột vững chắc cho sự phát triển, tiến...

Chăm lo đời sống tinh thần cho bộ đội

Những năm qua, việc đảm bảo đầy đủ và không ngừng nâng cao chất lượng đời sống văn hóa, tinh thần cho bộ đội luôn được Bộ CHQS tỉnh và các đơn vị chú trọng triển khai. Qua đó, vừa định hướng tư tưởng chính trị cho bộ đội vừa khích lệ cán bộ, chiến sĩ (CBCS) phấn đấu thi đua, gắn bó, xây dựng đơn vị đoàn kết, thống nhất, hoàn thành tốt nhiệm vụ. Trong không khí thi đua...

Bồi đắp giá trị văn hóa Bộ đội Cụ Hồ

Xây dựng môi trường văn hóa vừa là động lực, vừa là mục tiêu để xây dựng và hoàn thiện nhân cách người quân nhân cách mạng, góp phần hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của đơn vị và công tác quân sự, quốc phòng của địa phương. Xác định rõ mục tiêu đó, thời gian qua, Ðảng ủy, Bộ Chỉ huy Quân sự (CHQS) tỉnh đã chỉ đạo, tổ chức triển khai thực hiện xây dựng môi...

Cùng tác giả

Giá vàng ngày 23/12: Vàng nhẫn và vàng miếng SJC tăng 500.000 đồng/lượng

Giá vàng thế giới hôm nay (23/12) giảm nhẹ xuống giao dịch ở mức 2.621 USD/ounce trong bối cảnh thị trường giao dịch trầm lắng trước thềm Lễ Giáng sinh. Trong nước, giá vàng miếng và vàng nhẫn phục hồi sáng đầu tuần sau những phiên giảm liên tiếp tuần trước, giao dịch lần lượt ở mức 84,3 triệu đồng/lượng; vàng nhẫn giao dịch ở mức 83,6 triệu đồng/lượng. Cụ thể, tại thời điểm 11 giờ ngày 23/12, Công ty...

Tóc Tiên bất ngờ trượt 2 suất đầu tiên gia nhập nhóm nhạc Chị đẹp đạp gió

Tóc Tiên không phải một trong 2 "chị đẹp" đầu tiên chắc suất tham gia nhóm nhạc thành đoàn của "Chị đẹp đạp gió 2024". Đêm 21/12, nhà sản xuất "Chị đẹp đạp gió 2024" chính thức công bố kết quả bình chọn các "chị đẹp" ở các mạng mục. Danh sách hạng mục bình chọn gồm có: "Chị đẹp được yêu thích nhất"; "Đội trưởng được yêu thích nhất"; "Chị đẹp truyền cảm hứng"; "Nữ thần giải trí"; "Chị đẹp...

Doanh nghiệp ráo riết kích cầu tiêu dùng cuối năm

Các doanh nghiệp đang vừa khẩn trương sản xuất, chuẩn bị hàng Tết, vừa phải tập trung kích cầu tiêu dùng dịp cuối năm. Những tháng cuối năm khi Tết Ất Tỵ 2025 đã cận kề, để kích cầu mua sắm, các doanh nghiệp vừa phải khẩn trương sản xuất, chuẩn bị hàng Tết, vừa phải tập trung Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về thực hiện các chương trình kích cầu tiêu dùng, đẩy mạnh tiêu...

Ban Thường vụ Tỉnh ủy cho ý kiến về dự thảo báo cáo tổng kết việc thực hiện Nghị quyết 18

Ngày 23/12, đồng chí Vũ Đại Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, chủ trì hội nghị Ban Thường vụ Tỉnh ủy để nghe và cho ý kiến về báo cáo tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII “Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu...

Xuất khẩu hàng hóa từ Việt Nam sang Australia tăng trưởng hơn 24,4%

Nhiều mặt hàng xuất khẩu từ Việt Nam sang Australia tăng mạnh như máy móc-thiết bị tăng 108,3%, nông sản rau quả tăng hơn 27%, thủy sản tăng hơn 10%, dệt may tăng 21,5%, gỗ và sản phẩm gỗ tăng 45%. Tại Australia, những ngày trước lễ Giáng sinh và Năm mới 2025, ở các quán càphê không hiếm những cuộc trò chuyện về du lịch đến Việt Nam, kinh doanh ở Việt Nam. Cụm từ “kỷ nguyên vươn mình” được...

Cùng chuyên mục

Tóc Tiên bất ngờ trượt 2 suất đầu tiên gia nhập nhóm nhạc Chị đẹp đạp gió

Tóc Tiên không phải một trong 2 "chị đẹp" đầu tiên chắc suất tham gia nhóm nhạc thành đoàn của "Chị đẹp đạp gió 2024". Đêm 21/12, nhà sản xuất "Chị đẹp đạp gió 2024" chính thức công bố kết quả bình chọn các "chị đẹp" ở các mạng mục. Danh sách hạng mục bình chọn gồm có: "Chị đẹp được yêu thích nhất"; "Đội trưởng được yêu thích nhất"; "Chị đẹp truyền cảm hứng"; "Nữ thần giải trí"; "Chị đẹp...

5 ca sĩ trẻ đông fan nhất 2024: HIEUTHUHAI hay Phương Mỹ Chi?

Nhạc Việt 2024 chứng kiến sự đột phá của loạt nghệ sĩ trẻ. HIEUTHUHAI, Dương Domic, MONO, Phương Mỹ Chi, tlinh là những cái tên ngày càng được chú ý, thu hút nhiều người hâm mộ. 1. HIEUTHUHAI HIEUTHUHAI tên thật là Trần Minh Hiếu, sinh năm 1999, nổi bật từ chương trình King of Rap 2020. Sau cuộc thi, anh và nhóm Gerdnang ra mắt nhiều sản phẩm âm nhạc như: Mamma Mia, Vệ tinh, Nghe như tình yêu, Ngủ...

Khởi động các cuộc thi sắc đẹp 2025, Hoa hậu Việt Nam trở lại

Dù chưa kết thúc năm, nhiều cuộc thi sắc đẹp 2025 đã chính thức khởi động, thông báo tuyển sinh. Đáng chú ý là cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2024 sẽ được công bố vào cuối tháng 12 năm nay. Miss Cosmo Vietnam 2025, Miss Grand Vietnam 2025 là hai cuộc thi khởi động đầu tiên và chính thức bắt đầu tuyển sinh trong cả nước. Hoa hậu Việt Nam trở lại Sau 6 mùa giải tổ chức, cuộc thi Hoa...

Những anh trai được cứu

Bằng cách này hay cách khác, tất cả nghệ sĩ tham gia 2 show Anh trai đều được hưởng lợi. Có người được tận hưởng trở lại hào quang sau giai đoạn dài mất hút. Nhiều nghệ sĩ đã bứt lên phủ sóng mạng xã hội. Đầu tiên là trường hợp của SOOBIN Hoàng Sơn. Một năm trước, nam ca sĩ ra mắt MV tiền tỷ Heyyy, mở đầu cho album đầu tay của sự nghiệp. SOOBIN quảng bá rầm...

Home alone, Love actually và những bộ phim kinh điển về ngày Giáng sinh

Trong tiết trời se lạnh, không gì tuyệt bằng việc thưởng thức những bộ phim để tạm gác lại những bộn bề cuối năm, dành thời gian vui vẻ bên gia đình và bạn bè. Dưới đây là 10 bộ phim Giáng sinh kinh điển nhất mọi thời đại không nên bỏ lỡ. Giáng sinh đến gần, mọi người thường tìm kiếm những ấm áp để quây quần cùng gia đình hoặc thả mình trong những phút giây yên bình....

Phim có Việt Hương, Hồng Đào thu hơn 25 tỷ đồng

Phim Việt "Chị dâu" vượt mặt bom tấn "Mufasa: Vua sư tử" để dẫn đầu phòng vé tuần qua. Với chiến lược quảng bá tốt và sự góp mặt của dàn diễn viên tên tuổi, phim thu về hơn 25 tỷ đồng trong tuần mở màn. Sự xuất hiện của phim Việt Chị dâu đã thay đổi cục diện phòng vé tuần qua. Ngay từ những suất chiếu sớm, dự án vượt mặt bom tấn Mufasa: Vua sư tử để...

Đặc sắc Chợ phiên vùng cao Ba Nhất và chương trình “Khúc tình ca miền Sán Cố”

Ngày 22/12, tại xã Quảng An, huyện Đầm Hà, UBND xã Quảng An tổ chức Chợ phiên vùng cao Ba Nhất miền Sán Cố tại thôn Làng Ngang và chương trình văn nghệ chủ đề “Khúc tình ca miền Sán Cố" tại thôn Tầm Làng nhân kỷ niệm 80 năm ngày thành lập QĐND Việt Nam 22/12 (1944-2924). Bà con nhân dân đến chợ phiên được nghe các thành viên của CLB Hát Sán Cố xã Quảng An biểu diễn...

Người đưa điệu Then Tày Bình Liêu vượt trùng dương

Sau hơn 2 tháng mang điệu Then Tày đến với nước Pháp xa xôi, anh Tô Đình Hiệu, Giám đốc Trung tâm Truyền thông - Văn hóa huyện Bình Liêu, vẫn chưa hết xúc động khi giữa Paris hoa lệ, Nice xinh đẹp, âm thanh ngọt ngào, sâu lắng của điệu hát Then, tiếng đàn Tính lại được khán giả đón nhận, tán thưởng đến thế. Then Tày là nguồn sống của tôi Tự hào được sinh ra trong lòng bản...

Quỳnh Nga lột xác khiêu vũ xuất sắc khiến Khánh Thi ngỡ ngàng

Ở tập 5 của "Bước nhảy Hoàn vũ 2024", Khánh Thi khẳng định tiết mục của Quỳnh Nga xuất sắc còn Đoan Trang thì hô to: "Tuyệt vời! Tuyệt vời! Không thể tin được". Ở tập 5 của Bước nhảy Hoàn vũ 2024, kết thúc vòng thi đầu tiên, các thí sinh và vũ công bỏ phiếu thiện cảm cho người mình muốn ghép đôi ở vòng kế tiếp, dựa vào kết quả bỏ phiếu để hình thành các cặp...

Tổng kết, trao giải và triển lãm cuộc thi ảnh “Quảng Ninh hội tụ và lan tỏa”

Sáng 22/12, tại TP Hạ Long, Hội VHNT Quảng Ninh phối hợp với Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam tổ chức tổng kết, trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi ảnh nghệ thuật với chủ đề "Quảng Ninh hội tụ và lan tỏa". Cuộc thi ảnh nghệ thuật "Quảng Ninh hội tụ và lan tỏa" được tổ chức từ tháng 5/2024 với mong muốn được giới thiệu và lan tỏa hình ảnh đẹp của Quảng Ninh đến...

Tin nổi bật

Tin mới nhất