Việt Nam hưởng lợi khi hiệp định đầu tư EU - Trung Quốc đình trệ

Thứ Hai, 12/7/2021| 10:03

Các nhà đầu tư châu Âu có khả năng sẽ bỏ qua Trung Quốc sau khi hiệp định đầu tư bị trì hoãn. Nhờ quan hệ ngoại giao và quan hệ thương mại mạnh mẽ với EU, Việt Nam có thể được hưởng lợi.

Việt Nam hưởng lợi khi hiệp định đầu tư EU - Trung Quốc đình trệ

Nhờ quan hệ ngoại giao và quan hệ thương mại mạnh mẽ với EU, Việt Nam 

Việt Nam có thể sẽ được hưởng lợi từ sự gia tăng đầu tư của các quốc gia EU sau khi các nhà lãnh đạo châu Âu thông báo, hiệp định đầu tư giữa EU và Trung Quốc hiện không còn được thảo luận nữa. Dữ liệu gần đây cho thấy, điều này hiện mới chỉ là mong muốn, chứ chưa thành hiện thực. Đầu tư của các quốc gia EU trong năm 2020 - 2021 chỉ tăng nhẹ. 

Kinh tế Việt Nam tăng trưởng nhanh 

Việt Nam là một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất châu Á trong thập kỷ qua. Thậm chí, bất chấp đại dịch Covid-19, kinh tế Việt Nam vẫn tăng trưởng dương vào năm 2020. Việt Nam cũng là quốc gia được hưởng lợi chính sau khi cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung bắt đầu vào năm 2018, phần lớn nhờ các công ty Mỹ và Nhật Bản chuyển hoạt động sản xuất sang Việt Nam và rời khỏi Trung Quốc. 

“Tương tự như rủi ro của cuộc chiến thương mại, việc hoãn phê chuẩn Hiệp định Đầu tư Toàn diện Trung Quốc - EU có thể thúc đẩy các nhà đầu tư nước ngoài tại Trung Quốc, đặc biệt là các nhà đầu tư EU, tìm kiếm một điểm đến đầu tư thay thế và Việt Nam là một trong những điểm đến đầu tư hàng đầu”, ông Lê Anh Tuấn, Phó Giám đốc, kiêm Trưởng phòng Nghiên cứu Dragon Capital nói. 

Về thương mại, quan hệ Việt Nam - EU đã cải thiện đáng kể trong những năm gần đây. Theo dữ liệu của Ủy ban châu Âu, năm 2020, Việt Nam trở thành đối tác lớn thứ 15 của EU về thương mại hàng hóa, với kim ngạch thương mại song phương đạt 43,2 tỷ Euro (51,2 tỷ USD). Phần lớn khối lượng thương mại bao gồm hàng xuất khẩu của Việt Nam sang các thị trường EU. Điều đó đưa EU trở thành thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam, sau Mỹ. Xuất khẩu của Việt Nam sang EU đạt gần 10 tỷ USD trong Quý I/2021, tăng 18% so với cùng kỳ năm ngoái. 

EU đi sau các nước khác trong việc đầu tư vào Việt Nam 

EU hiện đang đi sau các nền kinh tế lớn khác về đầu tư tại Việt Nam. Theo số liệu của EU, tính đến năm 2019, vốn đầu tư của EU vào Việt Nam đạt 6,1 tỷ Euro, so với hơn 60 tỷ USD đầu tư tích lũy của Hàn Quốc và Nhật Bản. 

Việt Nam hưởng lợi khi hiệp định đầu tư EU - Trung Quốc đình trệ

  Lễ ký kết Hiệp định Thương mại tự do (EVFTA) và Hiệp định Bảo hộ đầu tư (EVIPA) giữa Việt Nam và Liên minh Châu Âu

Ông Lê Tuấn Anh của Dragon Capital lưu ý, Việt Nam đã nhận được 15,3 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trong 06 tháng đầu năm 2021. Trong đó, 5,64 tỷ USD từ Singapore, tiếp theo là Nhật Bản (2,44 tỷ USD) và Hàn Quốc (2,05 USD) tỷ). Đây là 03 nhà đầu tư tích lũy lớn nhất tại Việt Nam.

Khoản đầu tư lớn của tập đoàn Samsung, Hàn Quốc trong thập kỷ qua đã giúp công ty con của họ trở thành công ty có lợi nhuận cao nhất tại Việt Nam và đưa Việt Nam trở thành quốc gia xuất khẩu điện thoại thông minh lớn thứ hai, sau Mỹ. Những năm gần đây, Apple - trụ sở tại Thung lũng Silicon và Foxconn - tập đoàn công nghệ Đài Loan cũng đã đầu tư mạnh vào Việt Nam, bao gồm khoản cam kết bổ sung 700 triệu USD trong năm nay. 

Số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho thấy, tính đến tháng 5/2021, FDI lũy kế của Hà Lan (10,3 tỷ USD), lớn hơn của Mỹ (9,6 tỷ USD). Nhưng Pháp, Đức và Luxembourg hiện chỉ là các nhà đầu tư được xếp hạng lần lượt ở vị trí thứ 16, 17 và 18 tại Việt Nam. Thụy Sĩ và Bỉ đứng ở vị trí thứ 20 và 22. 

Phân tích của DW cho thấy, mức tăng đầu tư của EU vào Việt Nam không đồng đều. Lượng vốn FDI của Đức tại Việt Nam tăng từ 2,08 tỷ USD lên 2,24 tỷ USD, tương đương tăng 7,6% trong khoảng thời gian từ nửa đầu năm 2020 đến nửa đầu năm 2021. Lượng vốn FDI của Bỉ tăng 6,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, các quốc gia EU khác có mức tăng thấp hơn như: Hà Lan tăng 1%, Pháp tăng 1,2% và Luxembourg chỉ tăng 0,6%. Để so sánh, Hàn Quốc và Nhật Bản, vốn đã có lượng FDI cao hơn đáng kể tại Việt Nam, đã tăng đầu tư lần lượt 5,5% và 4,9% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, tất cả các chỉ số cho thấy, Việt Nam đang ở thời điểm chín muồi để đón nhận đầu tư gia tăng của châu Âu. 

Năm 2021, các doanh nghiệp EU tự tin hơn 

Một báo cáo do Phòng Thương mại châu Âu tại Việt Nam công bố vào tháng 02/2021 cho thấy, các doanh nghiệp châu Âu tin tưởng cao vào thị trường Việt Nam, với 48% đánh giá hoạt động kinh doanh của họ là "xuất sắc" hoặc "tốt", gia tăng đáng kể so với điểm số năm 2020. 

Trên thực tế, GDP của Việt Nam trong Quý II/2021 tăng 6,61% so với cùng kỳ năm ngoái, dấu hiệu cho thấy tốc độ tăng trưởng năm nay có thể trở lại mức trước đại dịch bất chấp một số đợt dịch Covid-19 xảy ra năm 2021. “Thành công của Việt Nam trong việc ký kết các hiệp định thương mại và đầu tư sẽ tạo môi trường kinh doanh an toàn cho các nhà đầu tư EU tại Việt Nam”, ông Lê Tuấn Anh nhận định. 

Không chỉ hiệp định thương mại tự do giữa EU và Việt Nam có hiệu lực vào năm ngoái, Hà Nội còn bận rộn ký kết một loạt các thỏa thuận thương mại, từ việc tham gia Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương đến Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực châu Á. Tuy nhiên, các nguồn tin cho rằng, để thúc đẩy đầu tư, cả hai bên cần nỗ lực hơn nữa. 

Liệu Việt Nam có thể tạo lập lợi thế? 

“Việt Nam có hưởng lợi từ điều này hay không sẽ phụ thuộc vào cách Việt Nam có thể khiến mình trở nên hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư châu Âu. Việt Nam đang cố gắng hết sức để làm được điều đó nhưng vẫn còn nhiều thách thức”, ông Lê Hồng Hiệp, chuyên gia cao cấp của Chương trình Nghiên cứu Việt Nam tại Viện Nghiên cứu ISEAS - Yusof Ishak nói. 

Đối với châu Âu, điều đó có nghĩa là phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ Đầu tư Việt Nam - EU (EVIPA) đồng thời với Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU. Tuy nhiên, theo luật pháp châu Âu, mỗi quốc gia thành viên phải phê chuẩn thỏa thuận trước khi nó có hiệu lực. 

“Nếu các hiệp định nhanh chóng được phê chuẩn và sớm có hiệu lực thì Việt Nam sẽ có lợi thế hơn về thu hút đầu tư của EU”, ông Hiệp nói. “Tuy nhiên, nếu vì một lý do nào đó mà thỏa thuận này bị đình trệ như Hiệp định Đầu tư Toàn diện Trung Quốc - EU thì Việt Nam sẽ mất cơ hội tốt để giành thêm các khoản đầu tư từ châu Âu”. 

Theo ông Hiệp, điều quan trọng hơn là cách thức chính phủ mới dưới thời Thủ tướng Phạm Minh Chính, người được các đại biểu Đảng Cộng sản Việt Nam bầu vào tháng 3/2021, tiến hành những cải cách hỗ trợ phát triển kinh doanh./.

Thu Hà dịch

Top