tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Bảy, 31/10/2020 | 03:00:31 GMT+7
Liệu khúc mắc giữa Mỹ và WTO có được tháo gỡ

Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) ngày 15-9 tuyên bố Mỹ vi phạm các quy tắc quốc tế khi áp thuế đối với hàng hóa Trung Quốc hồi năm 2018, kéo theo cuộc chiến thuế quan kiểu "ăn miếng trả miếng" giữa hai bên sau đó.

18/09/2020 15:36:00

Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) ngày 15-9 tuyên bố Mỹ vi phạm các quy tắc quốc tế khi áp thuế đối với hàng hóa Trung Quốc hồi năm 2018, kéo theo cuộc chiến thuế quan kiểu "ăn miếng trả miếng" giữa hai bên sau đó.

Hai năm trước, Tổng thống Donald Trump đã áp thuế trị giá hơn 200 tỉ USD lên hàng hóa Trung Quốc trong cuộc chiến thương mại với Bắc Kinh. Ông Trump bảo vệ động thái trên, nói rằng đó là điều chính đáng vì Trung Quốc đã ăn cắp sở hữu trí tuệ của Mỹ và ép buộc các công ty Mỹ chuyển giao công nghệ để tiếp cận thị trường Trung Quốc.

Nhưng WTO lại không đồng ý với lý do này. Một hội đồng ba người của WTO kết luận rằng các mức thuế đó đã phá vỡ các quy tắc thương mại vì chỉ áp dụng cho Trung Quốc và cao hơn mức thuế tối đa mà Mỹ đồng ý. Hội đồng cũng nói Washington sau đó đã không giải thích thỏa đáng tại sao các biện pháp của họ là một ngoại lệ chính đáng.

Liệu khúc mắc giữa Mỹ và WTO có được tháo gỡ  - 1Đại diện thương mại Mỹ Robert Lighthizer (trái), Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin (giữa) và Phó Thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc. Ảnh: AP  

Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer nói rằng: “Báo cáo của hội đồng xác nhận những gì chính quyền Tổng thống Trump đã nói trong 4 năm qua: WTO hoàn toàn không có khả năng ngăn chặn các hoạt động công nghệ gây hại của Trung Quốc.” Ông Trump cũng lên tiếng: “Vậy thì chúng ta phải làm gì đó với WTO thôi, bởi vì họ đang để Trung Quốc chạy tội”.

Phán quyết được đưa ra bởi một hội đồng gồm 3 chuyên gia thương mại do Cơ quan Giải quyết tranh chấp của WTO thành lập. Một loạt các điểm "vi phạm" của Mỹ cũng được chỉ ra trong phán quyết ngày 15-9.

Theo đó, các mức thuế mà Mỹ áp đặt đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc kể từ năm 2018, trị giá 350 tỉ USD, là "không phù hợp" với các quy định thương mại toàn cầu, đồng thời "khuyến cáo Mỹ cần đưa ra các biện pháp nhằm thực hiện các cam kết của mình".

Trong phản ứng đầu tiên, Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer tuyên bố phán quyết trên là không công bằng và WTO thiên vị Trung Quốc, theo Hãng tin Bloomberg.

Ông Lighthizer nhấn mạnh Mỹ "phải được quyền tự vệ trước những quy tắc thương mại không công bằng và chính quyền của Tổng thống Trump sẽ không để Trung Quốc lợi dụng WTO để có lợi thế trước các công nhân, doanh nghiệp, nông dân và chủ trang trại Mỹ".

Tờ Politico nhận xét phán quyết của WTO một lần nữa đặt tổ chức này vào tầm công kích của Mỹ và tăng thêm sự "thù hận" của chính quyền Donald Trump. Nhà lãnh đạo Mỹ nhiều lần cáo buộc WTO làm lơ trong suốt nhiều năm liền để Trung Quốc hành xử "không theo luật chung".

Liệu khúc mắc giữa Mỹ và WTO có được tháo gỡ  - 2Tổng thống Donald Trump sẽ tiếp tục tái cân bằng quan hệ của Mỹ với các đối tác thương mại, đồng thời có hành động kịp thời để đáp trả hành vi thương mại không công bằng của các quốc gia khác. Ảnh: AFP 

Tranh cãi thương mại Mỹ - Trung chủ yếu ở việc Mỹ sử dụng điều khoản 301 của Đạo luật thương mại năm 1974, cáo buộc Trung Quốc vi phạm luật sở hữu trí tuệ và áp đặt các chính sách cưỡng ép chuyển giao công nghệ. 

Điều khoản trên cho phép tổng thống Mỹ áp thuế và các biện pháp hạn chế nhập khẩu khác khi một nước thực hiện các quy tắc thương mại không công bằng, gây ảnh hưởng đến hoạt động thương mại của Mỹ. Kết quả là ông Trump đã khởi động một "chiến dịch" tăng thuế quan lên hàng trăm tỉ USD hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Bắc Kinh đáp trả bằng cách áp thuế quan lên hàng nông sản Mỹ và một số mặt hàng khác. Trung Quốc kế đó tiếp tục tranh luận rằng hành động của Mỹ là vi phạm quy định tối huệ quốc của WTO, do hàng Trung Quốc bị đánh mức thuế cao khác biệt so với các nước còn lại khi vào thị trường Mỹ.

Trong báo cáo thường niên dài 338 trang vừa gửi Quốc hội, Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ cho rằng các thành viên của WTO cần phải suy nghĩ lại về “khung thuế quan lỗi thời” của WTO vì nó không còn phản ánh đúng tình hình kinh tế hiện nay.

Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ chỉ trích WTO đi chệch hướng các nhiệm vụ và mục đích ban đầu, trong khi đề cao nỗ lực của chính quyền Tổng thống Donald Trump trong năm qua khi đương đầu với chính sách và hoạt động thương mại không công bằng của Trung Quốc.

2019 là năm lịch sử đối với thương mại Mỹ khi chính quyền Mỹ đạt được các thỏa thuận thương mại với Trung Quốc và Nhật Bản, đồng thời bảo đảm Quốc hội phê chuẩn thỏa thuận thương mại mới với Mexico và Canada.

Tuy nhiên, Văn phòng Thương mại Mỹ cũng hoan nghênh quyết định của WTO khi chấp thuận cho Washington áp thuế đối với 7,5 tỷ USD giá trị hàng hóa của EU trong một tranh chấp kéo dài giữa hai bên về trợ cấp cho nhà chế tạo máy báy lớn nhất châu Âu Airbus.

Chính phủ Mỹ cũng khởi xướng việc phản đối Pháp áp thuế dịch vụ kỹ thuật số mà Washington cho rằng gây tổn hại tới các công ty công nghệ Mỹ như Facebook, Google, Amazon và Apple. Hiện Mỹ đang theo dõi sự diễn biến và phản ứng ở các quốc gia khác, báo cáo của Văn phòng Thương mại Mỹ nêu.

Washington và Paris đã nhất trí thỏa thuận hoãn áp thuế lên dịch vụ kỹ thuật số đến cuối năm để đợi những cải cách thuế quan từ Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

“Trước mắt, Tổng thống Trump sẽ tiếp tục tái cân bằng quan hệ của Mỹ với các đối tác thương mại, tích cực thực thi luật thương mại của Mỹ và có hành động kịp thời để đáp trả các hành vi thương mại không công bằng của các quốc gia khác”, báo cáo nhấn mạnh.

Ngoài việc theo đuổi các thỏa thuận thương mại với Anh và EU, Văn phòng Thương mại Mỹ sẽ thúc đẩy các thỏa thuận thương mại với các đối tác mới, trong đó có Kenya. Thỏa thuận thương mại với Kenya sẽ là thỏa thuận thương mại tự do đầu tiên của Mỹ ở châu Phi hạ Sahara.

Liệu khúc mắc giữa Mỹ và WTO có được tháo gỡ  - 3

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bắt tay trong một cuộc họp báo sau cuộc gặp mặt ở Bắc Kinh (Trung Quốc) vào ngày 9.11.2017 REUTERS 

Việc WTO không theo kịp những diễn biến mới của nền kinh tế toàn cầu đã có lợi cho các nền kinh tế phi thị trường và Trung Quốc cũng hưởng lợi từ sự chậm trễ đó của WTO, Văn phòng Thương mại Mỹ đánh giá.

Động thái từ WTO đã khiến Washington "nhíu mày", khi chính quyền Tổng thống Trump cho rằng, việc áp thuế lên 200 tỷ USD hàng Trung Quốc cách đây 2 năm là hợp lý, vì Trung Quốc đã đánh cắp tài sản trí tuệ và cưỡng bức các doanh nghiệp Mỹ chuyển giao công nghệ.

Theo Bloomberg, trong phản ứng đầu tiên, Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer tuyên bố, phán quyết trên là không công bằng và WTO đã thiên vị Trung Quốc. Ông nhấn mạnh, Mỹ "phải có quyền tự vệ trước các quy tắc thương mại không công bằng và chính quyền Tổng thống Trump sẽ không để Trung Quốc lợi dụng WTO nhằm chiếm lợi trước các công nhân, doanh nghiệp, nông dân cũng như chủ trang trại Mỹ".

Riêng Tổng thống Mỹ Donald Trump cùng ngày cho biết ông không biết về phán quyết của WTO nói sẽ xem xét phán quyết này, đồng thời nhắc lại rằng, ông không phải một "fan" của WTO. "Chúng ta sẽ xem xét nó (phán quyết). Nhưng tôi không phải là một người hâm mộ của WTO - đó là điều tôi có thể nói ngay bây giờ", ông Trump nói. "Rồi chúng ta sẽ phải làm gì đó với WTO, vì họ đã để Trung Quốc thoát tội giết người", ông chủ Nhà Trắng nói thêm.

Theo Reuters, phán quyết của WTO được đưa ra bởi một hội đồng gồm ba chuyên gia thương mại, do Cơ quan Giải quyết Tranh chấp của tổ chức này thành lập vào tháng 1/2019, nhằm xem xét việc chính quyền Trump áp thuế lên hơn 250 tỷ USD hàng Trung Quốc, châm ngòi cho chiến tranh thương mại giữa hai bên sau đó.

Theo đó, hội đồng này cho rằng, Mỹ đã sai khi chỉ áp thuế lên Trung Quốc và mức thuế cũng cao hơn mức tối đa, vốn đã được Mỹ đồng ý. Sau đó, Washington cũng không đưa ra được đầy đủ lý do vì sao hành động áp thuế hàng Trung Quốc lại là một ngoại lệ hợp lý, hội đồng của WTO nói thêm.

Về phía Bắc Kinh tuyên bố hành vi áp thuế của Washington đã vi phạm nguyên tắc tối huệ quốc của WTO, khi hàng Trung Quốc phải chịu thuế khác với tất cả thành viên còn lại thuộc tổ chức này. Thêm vào đó, Bắc Kinh cho rằng Washington đã vi phạm quy trình giải quyết tranh chấp của WTO; trong đó, yêu cầu các nước trước hết phải đưa sự việc lên cơ quan giải quyết tranh chấp của WTO, trước khi đánh thuế trả đũa nước khác.

Bình luận về phán quyết của WTO tờ Politico cho rằng, phán quyết của WTO đã một lần nữa đặt tổ chức này vào tầm công kích của Mỹ, và tăng thêm sự "thù hận" từ chính quyền Trump, khi ông chủ Nhà Trắng từng nhiều lần nói WTO làm ngơ trong suốt nhiều năm liền để Trung Quốc hành xử "không theo luật chung".

Theo bà Margaret Cekuta - một cựu quan chức Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ, phán quyết của WTO có thể giúp thúc đẩy quyết định rời khỏi WTO của ông Trump hoặc củng cố lập luận của Mỹ về việc cải tổ cơ quan thương mại đã 25 tuổi này. "Điều này (phán quyết) khiến chính quyền sở tại có thêm cơ sở để nói rằng WTO đã lỗi thời. Nếu họ không thể ra phán quyết về quyền sở hữu trí tuệ, thì vị trí của họ trong nền kinh tế rộng lớn hơn trong tương lai sẽ là gì?", Cekuta nói

Được biết, Washington có quyền phản đối phán quyết của WTO bằng cách nộp đơn kháng cáo vào bất kỳ lúc nào trong 60 ngày tới./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)