tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Chủ Nhật, 01/11/2020 | 08:23:57 GMT+7
Liên minh châu Âu và Trung Quốc liệu có tìm được tiếng nói chung

Các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) bày tỏ mong muốn đạt được các thỏa thuận về thị trường nhưng không quên chỉ trích Trung Quốc về chuyện nhân quyền. Nhiều chuyên gia nói đường lối của châu Âu đối với Bắc Kinh đang trở nên cứng rắn hơn.

16/09/2020 14:34:00

Các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) bày tỏ mong muốn đạt được các thỏa thuận về thị trường nhưng không quên chỉ trích Trung Quốc về chuyện nhân quyền. Nhiều chuyên gia nói đường lối của châu Âu đối với Bắc Kinh đang trở nên cứng rắn hơn.

Trong khi EU khẳng định ưu tiên của họ vẫn là chuyện Trung Quốc cải cách các quy tắc hạn chế thị trường, họ tỏ ra có lập trường cứng rắn hơn đối với Trung Quốc ở những vấn đề khác, với cáo buộc rằng Bắc Kinh đã sử dụng coronavirus để thực hiện “ngoại giao khẩu trang”, cũng như lo ngại về vi phạm nhân quyền với luật an ninh quốc gia mới ở Hong Kong.

Không đề cập nước Mỹ, ông Tập kêu gọi EU, vốn coi Trung Quốc là “đối thủ hệ thống”, tôn trọng “sự chung sống hòa bình” của Trung Quốc với phần còn lại của thế giới - nguyên tắc đầu tiên trong bốn nguyên tắc của ông đối với EU. "Không có hai hệ thống chính trị giống hệt nhau trên thế giới", ông Tập nói, theo tường thuật của Tân Hoa Xã.

Liên minh châu Âu và Trung Quốc liệu có tìm được tiếng nói chung - 1

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương nghị và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Jean-Claude Juncker. Ảnh: Reuters

Bên cạnh việc kêu gọi chủ nghĩa đa phương và đối thoại, ông Tập cũng yêu cầu EU duy trì sự cởi mở khi giao dịch với Trung Quốc, lưu ý các chính sách gần đây của khối về sàng lọc đầu tư nước ngoài, công nghệ 5G và “chính sách cạnh tranh” - liên quan đến các hạn chế trong việc mua lại tài sản ở khu vực EU bằng vốn nhà nước.

Trong một cuộc trao đổi căng thẳng, ba nhà lãnh đạo EU tại hội nghị thượng đỉnh đã thu hút sự chú ý của ông Tập về các vấn đề nhân quyền ở Trung Quốc - từ Hong Kong đến Tân Cương, Tây Tạng, người nước ngoài bị bắt giữ... Theo Tân Hoa Xã, ông Tập đã phản pháo lại rằng “mọi quốc gia nên quan tâm đầu tiên và hơn hết đến công việc của mình”. “Chúng tôi tin rằng EU có thể giải quyết đúng đắn các vấn đề nhân quyền của chính mình. Trung Quốc không chấp nhận các "bài giảng" về nhân quyền và phản đối các tiêu chuẩn kép”.

Trong bối cảnh sự phân ly giữa Mỹ và Trung Quốc đang diễn ra trên nhiều mặt, châu Âu sẽ giữ vai trò quan trọng với Trung Quốc về mặt đầu tư, thương mại và công nghệ.

Liên minh châu Âu (EU) hiện là đối tác thương mại lớn thứ hai của Trung Quốc sau ASEAN. Chỉ mới năm 2019, EU từng là đối tác thương mại số một của Trung Quốc, với tổng kim ngạch 600 tỷ USD.

Ngoài ra, EU cũng sẽ là nguồn chuyển giao công nghệ lớn nhất cho Trung Quốc trong những thập kỷ tới, khi Mỹ ngày càng giới hạn chuyển giao công nghệ cho Trung Quốc, theo giáo sư Pei, cũng là một học giả tại Quỹ Marshall Đức, một tổ chức nghiên cứu ở Washington.

Về ngoại giao, EU cũng sẽ có ảnh hưởng lớn trong nhiều vấn đề như nhân quyền, cải cách các thể chế quốc tế - Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) - hay Đài Loan.

“Điều này giải thích vì sao Trung Quốc gần đây phải cử Ngoại trưởng Vương Nghị công du 8 ngày tới 5 nước châu Âu: Italy, Hà Lan, Na Uy, Pháp, Đức”, ông Pei viết trong bài bình luận đăng trên Nikkei Asian Review.

Mục tiêu trước mắt của chuyến thăm là thăm dò thái độ của các nước trên về Trung Quốc, sau nhiều diễn biến đầy biến động gần đây như dịch Covid-19, luật an ninh mà Bắc Kinh áp đặt cho Hong Kong, và sự leo thang căng thẳng với Mỹ.

“Nếu xem các bản tin, có thể thấy chuyến thăm của ông Vương Nghị là một thất bại, khi phái đoàn Trung Quốc được tiếp đón một cách lịch sự nhưng lạnh nhạt”, ông Pei viết.

“Ở Berlin, ông Vương bị Ngoại trưởng Đức Heiko Maas chỉ trích vì có lời đe dọa đối với Chủ tịch Thượng viện Cộng hòa Czech, người đã thăm Đài Loan bất chấp cảnh báo của Bắc Kinh”.

Chưa hết, ngay sau khi ông Vương rời Berlin, Đức công bố chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đề cao thượng tôn pháp luật và thị trường mở, báo hiệu sự chuyển hướng so với chiến lược trước đó là ưu tiên quan hệ với Trung Quốc.

Liên minh châu Âu và Trung Quốc liệu có tìm được tiếng nói chung - 2

Ngoại trưởng Đức Heiko Maas (phải) và Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị trước một cuộc gặp ở Berlin. Ảnh: Reuters.  

Những hành xử của Bắc Kinh cũng khiến nhiều nước ngoài khu vực lên tiếng ủng hộ chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ. Nổi bật nhất là Anh và Pháp năm 2013 có các chuyến tuần tra tự do hàng hải ở Biển Đông để thách thức yêu sách của Trung Quốc. Ngày 17/6, hai nước này cùng nhóm G7 bày tỏ quan ngại sâu sắc về luật an ninh do Bắc Kinh áp cho Hong Kong.

Mong muốn của Trung Quốc là EU không chọn bên trong cạnh tranh Mỹ - Trung, nhưng Trung Quốc đang nhận ra rằng “châu Âu không dễ mua chuộc”, theo ông Pei.

Châu Âu từ lâu đã xích gần với Mỹ về an ninh, kinh tế và ý thức hệ. Khả năng châu Âu chọn phía Mỹ, thay vì ngồi ngoài không can thiệp, là khá cao, đồng nghĩa với việc Trung Quốc sẽ phải trả giá cao để EU không chọn bên.

Các lãnh đạo Trung Quốc vẫn sẽ tận dụng lợi ích kinh tế khổng lồ mà EU đang có ở Trung Quốc. Tuy nhiên, sự phân ly Mỹ - Trung đã cho thấy rằng khi buộc phải chọn, các nền dân chủ phương Tây sẽ chọn an ninh và giá trị căn bản của mình thay vì lợi nhuận, ông Pei lập luận.

“Thị trường khổng lồ của Trung Quốc là chưa đủ để khiến các nền dân chủ châu Âu không can thiệp”.

“Mối quan hệ thương mại sâu sắc có thể là lợi thế của Trung Quốc, nhưng EU có những lo ngại chính đáng và sâu sắc về chính sách kinh tế của Trung Quốc”, ông viết. “Nếu Bắc Kinh không có những nhượng bộ và cải cách, nền móng thương mại của quan hệ EU - Trung Quốc sẽ tan biến nhanh chóng cũng như giữa Bắc Kinh - Washington”.

Như vậy có nghĩa Bắc Kinh sẽ phải hành động nhanh chóng: hoàn tất hiệp ước đầu tư song phương với EU, mở cửa thêm nhiều ngành cho công ty châu Âu, và dừng trợ cấp các công ty nhà nước.

Biến đổi khí hậu cũng là vấn đề mà Trung Quốc có thể cần sự nhượng bộ. Sau khi Mỹ rút khỏi Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu, châu Âu đang trở thành tấm gương toàn cầu về giảm phát thải. Trung Quốc có thể cam kết mục tiêu giảm phát thải tham vọng hơn và hợp tác nhiều hơn để đạt được các mục tiêu của hiệp định.

Nhưng vào tối 14/9, Hội nghị Thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU)-Trung Quốc đã diễn ra theo hình thức trực tuyến với sự đồng chủ trì của Thủ tướng Đức Angela Merkel, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von de Leyen và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Tuy nhiên Hội nghị đã không đạt được thỏa thuận chung, Châu Âu kêu gọi Trung Quốc tôn trọng luật pháp quốc tế ở Biển Đông

Phát biểu tại họp báo sau hội nghị, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel cho biết, EU và Trung Quốc nhất trí xác định tiếp cùng nhau thúc đẩy cải thiện hợp tác, nhấn mạnh, EU mong muốn xây dựng mối quan hệ cân bằng, có đi có lại và dựa trên sự tôn trọng lợi ích lẫn nhau.

Theo ông Michel, Trung Quốc là đối tác toàn cầu quan trọng trong việc giảm thiểu khí phát thải nhà kính trên toàn cầu và trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. EU trông đợi Bắc Kinh tham vọng hơn nữa trong chủ đề này.

Liên minh châu Âu và Trung Quốc liệu có tìm được tiếng nói chung - 3

Hội nghị Thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU)-Trung Quốc đã diễn ra theo hình thức trực tuyến với sự đồng chủ trì của Thủ tướng Đức Angela Merkel, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von de Leyen và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. (Nguồn: Tân Hoa xã)  

Chủ tịch Hội đồng châu Âu khẳng định, EU có mối quan hệ thương mại mạnh mẽ với Trung Quốc và là đối tác thương mại số một của quốc gia này với giá trị giao dịch trung bình giữa hai bên lên tới hơn 1 tỷ Euro mỗi ngày. Thương mại có thể tiếp thêm sức mạnh cho sự phục hồi kinh tế của cả hai phía và EU muốn xây dựng mối quan hệ cân bằng hơn với Bắc Kinh.

EU cũng khuyến khích Trung Quốc theo đuổi sự phục hồi kinh tế để cải cách cơ cấu và định hình một nền kinh tế xanh, bền vững hơn. Chủ tịch Michel kết luận cuộc họp lần này vô cùng quan trọng, tuy nhiên việc thảo luận là chưa đủ, hai bên cần phải chuyển từ lời nói sang hành động.

Về phần mình, Chủ tịch Ủy ban châu Âu von der Leyen cho biết, EU kỳ vọng thị trường Trung Quốc sẽ mở cửa cho các sản phẩm và dịch vụ truyền thông kỹ thuật số của châu Âu. Bà von der Leyen lưu ý, EU mong muốn Bắc Kinh sẽ gỡ bỏ các rào cản thị trường, ít nhất đối với các sản phẩm kỹ thuật số và dịch vụ truyền thông của châu Âu. Thị trường của EU trong lĩnh vực này hoàn toàn mở và EU cần sự hỗ trợ từ Trung Quốc.

Hai bên cùng cam kết sẽ nhóm họp thượng đỉnh trực tiếp giữa các nhà lãnh đạo các nước thành viên EU và Trung Quốc khi điều kiện về y tế cho phép.

Trong khi đó, Thủ tướng Đức Angela Merkel cho rằng, mặc dù không đạt được bất cứ thỏa thuận chung nào song các cuộc thảo luận giữa các nhà lãnh đạo EU và Trung Quốc đã diễn ra trên tinh thần cởi mở, trung thực và thẳng thắn.

Thủ tướng Merkel cho biết, các nhà lãnh đạo EU đã đề nghị ông Tập Cận Bình đẩy nhanh các cuộc đàm phán để sớm đạt được tiến bộ trong thỏa thuận đầu tư EU-Trung Quốc, vốn được hai bên bắt đầu thảo luận từ năm 2014. Bà Merkel cho rằng sự hợp tác với Trung Quốc cần phải dựa trên những nguyên tắc nhất định "có đi có lại" và cạnh tranh công bằng, bình đẳng.

Thủ tướng Đức cũng nhấn mạnh nhiều hơn đến tầm quan trọng cũng như vai trò của Trung Quốc trong việc bảo vệ khí hậu. Theo bà, mặc dù có sự khác biệt về hệ thống xã hội, song việc Trung Quốc cam kết thực hiện nghiêm túc các cam kết Thỏa thuận Paris về khí hậu được xem là cơ sở quan trọng để EU và Bắc Kinh hợp tác cùng nhau trong các vấn đề liên quan đến khí hậu.

Các nhà lãnh đạo EU cũng đề nghị Bắc Kinh chuyển đổi dần sang các nguồn năng lượng thân thiện với môi trường hơn. Hai bên cũng nhất trí thiết lập các cơ chế đối thoại cấp cao về khí hậu và môi trường cũng như các vấn đề trong lĩnh vực kỹ thuật số để tăng cường quan hệ đối tác.

Tại cuộc họp báo, Thủ tướng Đức Angela Merkel cho biết các cuộc thảo luận về vấn đề nhân quyền giữa EU và Trung Quốc sẽ vẫn tiếp tục diễn ra trong thời gian tới.

Về phần mình, Chủ tịch Tập Cận Bình cho rằng, Trung Quốc và EU nên tuân thủ nguyên tắc cùng tồn tại hòa bình, mở rộng và hợp tác, chủ nghĩa đa phương, cũng như tăng cường đối thoại và tham vấn để duy trì ổn định và hiệu quả quá trình phát triển mối quan hệ giữa hai bên./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)