tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Chủ Nhật, 01/11/2020 | 08:21:12 GMT+7
Khủng hoảng chính trị Thái Lan bao giờ đến hồi kết

Thủ tướng Thái Lan cảnh báo người biểu tình đòi cải cách nền quân chủ là họ đang tạo ra sự chia rẽ và điều này có thể gây ra sự sụp đổ của Thái Lan, đồng thời khiến nước này chìm trong biển lửa. Sự thể hiện của các sinh viên trong các cuộc biểu tình yều cầu đòi cải cách hoàng gia vừa qua giống như một tảng đá ném xuống mặt hồ yên ả.

24/09/2020 10:27:00

Bất chấp những lời cảnh báo của cảnh sát và lời khuyên từ các cơ quan phòng chống đại dịch COVID-19, hàng nghìn người biểu tình đã tụ tập và chiếm đóng một cánh đồng có ý nghĩa lịch sử ở thủ đô Thái Lan để ủng hộ phong trào biểu tình do giới sinh viên dẫn đầu với mục đích yêu cầu tổ chức các cuộc bầu cử mới và sửa đổi hiến pháp.

Phong trào phản kháng của giới sinh viên Thái Lan diễn ra liên tục từ giữa tháng 7 đến nay. Một trong những cuộc biểu tình lớn nhất trong nhiều năm vừa diễn ra ngày 19-9, với sự tham gia của hàng nghìn người nhằm mục đích yêu cầu cải tổ.

Khủng hoảng chính trị Thái Lan bao giờ đến hồi kết - 1

Nhiều cuộc biểu tình quy mô lớn diễn ra trong những tháng qua.

Sáng ngày 20-9-2020 tại Bangkok, Thái Lan, hàng chục nghìn người biểu tình đã hô vang khẩu hiệu kêu gọi cải tổ hoàng gia, loại ông Prayuth Chan-ocha, một cựu lãnh đạo đảo chính, khỏi vị trí Thủ tướng hiện thời.

Người biểu tình đã tuần hành từ đại học Thammasat, nơi có truyền thống phản đối quân đội và chủ nghĩa bảo hoàng, đến Sanam Luang, tức cánh đồng hoàng gia, bên ngoài Cung điện hoàng gia.

Người biểu tình đã dùng xi măng gắn chặt một tấm bảng đồng xuống bãi cỏ gần Hoàng cung, tuyên bố Thái Lan thuộc về người dân, chứ không phải hoàng gia do vua Maha Vajiralongkorn đứng đầu. Tấm bảng đồng được đặt ở Sanam Luang ngay sau khi mặt trời mọc. Trước đó, một tấm bảng tương tự kỷ sự kết thúc nền quân chủ chuyên chế tại Thái Lan vào năm 1932 đã được dỡ bỏ sau khi Vua Vajiralongkorn lên nắm quyền.

Theo thống kê chưa đầy đủ, từ giữa tháng 7-2020 đến nay, tổng cộng Thái Lan đã diễn ra hơn 170 cuộc biểu tình chỉ trích hoàng gia cũng như tìm kiếm hiến pháp mới, kêu gọi tiến hành bầu cử. Tuy nhiên, do chịu tác động của dịch bệnh COVID-19, quy mô và ảnh hưởng của các cuộc biểu tình này ở mức trung bình. Tình hình đã có sự thay đổi nhanh chóng trong 2 tháng trở lại đây.

Điều đáng nói là từ một thanh niên thuộc Hội thanh niên tự do (FY) đã tổ chức trên mạng Internet kêu gọi biểu tình ở tượng đài dân chủ Bangkok. Mặc dù Chính phủ Thái Lan chưa dỡ bỏ Sắc lệnh tình trạng khẩn cấp nhưng chỉ trong một ngày ngắn ngủi, hàng nghìn người đã có mặt tại địa điểm đó, tiếng vang rất lớn khiến mọi người bất ngờ.

Điều đáng ngạc nhiên nhất là lại có 8 triệu lượt người xem trực tiếp cuộc biểu tình này thông qua các phương tiện mạng xã hội. Sau đó vài ngày, nhiều trường đại học tại các tỉnh và thành phố của Thái Lan đã hợp tác với FY, tổ chức biểu tình chống chính phủ, làn sóng này dần dâng cao.

Những nhà hoạt động nhân quyền nổi tiếng như luật sư Anon Nampa, các lãnh đạo chủ chốt của FP như Panasya Sitthijirawattanakul (biệt danh Rainbow), Parit Chiwarak (biệt danh Penguin),… liên tiếp lên sân khấu phát biểu.

Ngoài việc nhấn mạnh ba yêu cầu lớn (giải tán Quốc hội, chấm dứt đe dọa người dân và sửa đổi lại Hiến pháp năm 2017), họ liều lĩnh chĩa mũi nhọn vào chế độ quân chủ lâu đời của Thái Lan.

Không dừng lại ở đó, người biểu tình còn đưa ra 10 yêu cầu cải cách chế độ quân chủ, bao gồm xóa bỏ các điều khoản như Điều 6 (cấm truy tố nhà vua), Điều 112 (tội xúc phạm nhà vua) tại Luật Hình sự của nước này. Mức độ của các yêu cầu này đã làm cho cả thế giới kinh ngạc.

Tại hoạt động biểu tình ngày 10-8, người biểu tình còn công bố bài phát biểu được ghi âm của cựu quan chức ngoại giao Thái Lan, Pavin Chachavalpongpun phải sống lưu vong ở Nhật Bản vì xúc phạm nhà vua. Trên màn hình LED, bức ảnh của Pavin giống như các thành viên của Hoàng gia, được trang trí bằng khung ảnh viền vàng, phía dưới có dòng chữ "cuộc sống thánh thiện không biên giới".

Việc những người biểu tình chĩa mũi nhọn vào chế độ quân chủ đã khiến các nhân vật nổi tiếng trên phương tiện truyền thông đều dự báo có thể nhiều người dân không tham gia. Nhưng điều bất ngờ là phóng viên Reuters ước tính có ít nhất 30.000 người tham gia biểu tình.

Trong khi đó, các nhà tổ chức cho hay, có hơn 50.000 người tham gia. Theo cảnh sát, có khoảng 18.000 người tham gia biểu tình, số người biểu tình lớn nhất kể từ khi ông Prayuth lên nắm quyền sau cuộc đảo chính năm 2014.

Khủng hoảng chính trị Thái Lan bao giờ đến hồi kết - 2

Hàng nghìn người biểu tình xuống đường kêu gọi cải tổ hoàng gia

Các cuộc biểu tình chống chính phủ từ tháng 7/2020 đến nay có những đặc điểm khác biệt rõ rệt so với các hoạt động biểu tình trước đây. Theo như  Giám đốc Viện Nghiên cứu an ninh và quốc tế thuộc Đại học Chulalongkorn, Thitinan Pongsudhirak cho biết giai đoạn 2005-2014, vở chính kịch ở Thái Lan thường trải qua ba màn chính: mở đầu là một cuộc bầu cử, sau đó là những vấn đề của chính phủ dẫn tới các cuộc biểu tình trên đường phố và kết thúc bằng sự can thiệp quân sự hoặc tư pháp.

Tuy nhiên, lần này đối thủ chính của lực lượng ủng hộ nguyên trạng xoay quanh quân đội và chế độ quân chủ không phải là bộ máy chính đảng của thủ tướng bị lật đổ Thaksin Shinawatra cùng những người áo đỏ. Thay vào đó, một phong trào thanh niên, sinh viên trên diện rộng, khởi phát một cách tự nhiên trong khuôn viên của vô số các trường trung học và đại học ở Thái Lan.

Phong trào sinh viên Thái Lan bắt đầu từ những năm 1970, đã có hai cuộc biểu tình chống chính phủ quy mô lớn vào năm 1973 và 1976. Năm 1992, thành phần chính của các cuộc biểu tình chống Suchinda Kraprayoon (Thủ tướng Thái Lan từ ngày 7-4 đến ngày 24-5-1992, được quân đội ủy quyền sau cuộc đảo chính quân sự năm 1991) là tầng lớp trung lưu thành thị. Bước sang thế kỷ 21, bản chất của phe áo vàng và áo đỏ là tầng lớp dân nghèo và trung lưu thành thị. Sau gần nửa thế kỷ, sinh viên lại một lần nữa trở thành lực lượng chính của nền chính trị đường phố.

Khủng hoảng chính trị Thái Lan bao giờ đến hồi kết - 3

Người biểu tình kêu gọi cải cách chế độ quân chủ ở thủ đô Bangkok hôm 19-9

Điều đáng nói là ngọn cờ sinh viên đã đưa ra một cách rõ ràng ba yêu cầu chính trị lớn mà nhiều người trong giới tinh hoa chính trị không ủng hộ với chủ trương sửa đổi Hiến pháp của sinh viên. Các cuộc biểu tình trong tháng 8-2020 là lần đầu tiên Thái Lan chứng kiến người biểu tình công khai yêu cầu coi cải cách chế độ quân chủ là yêu cầu lớn nhất. Mặc dù yêu cầu này bị dư luận xã hội chỉ trích mạnh mẽ nhưng ở mức độ nào đó cho thấy một bộ phận dân chúng vẫn còn thiếu thiện cảm với chế độ hiện tại và lo lắng về tương lai của bản thân.

Thủ tướng Thái Lan cảnh báo người biểu tình đòi cải cách nền quân chủ là họ đang tạo ra sự chia rẽ và điều này có thể gây ra sự sụp đổ của Thái Lan, đồng thời khiến nước này chìm trong biển lửa. Sự thể hiện của các sinh viên trong các cuộc biểu tình yều cầu đòi cải cách hoàng gia vừa qua giống như một tảng đá ném xuống mặt hồ yên ả.

Các nhà phân tích nhận định có thể giới sinh viên cảm thấy không công bằng với kiểu thiết kế thể chế hiện tại. Gần đây, Thái Lan hủy bỏ toàn bộ cáo buộc đối với Vorayuth Yoovidyah, người thừa kế Tập đoàn Red Bull, lái xe đâm chết một cảnh sát và bỏ chạy, càng khiến giới sinh viên cảm nhận sâu sắc về sự bất công trong xã hội. Vụ án này đã xảy ra cách đây nhiều năm và gần đây mới bị phanh phui, khiến cả xã hội Thái Lan bàng hoàng. Vụ án có rất nhiều nghi vấn, dấu vết của việc được che đậy rất rõ ràng.

Bình đẳng chúng sinh vẫn chưa thực sự đạt được trong xã hội Thái Lan, truyền thống bao che trong xã hội khiến thế hệ mới muốn tìm kiếm sự thay đổi.

Đối với các cuộc biểu tình trước đây, người bị đổ lỗi thường là thủ tướng bị lật đổ Thaksin Shinawatra hoặc là Thanathorn, người sáng lập Đảng Tương lai mới, một đại diện của giới trẻ Thái Lan trong Quốc hội. Thế nhưng, các nhà lãnh đạo và các diễn giả của phong trào biểu tình do sinh viên khởi xướng vừa qua không hề ca ngợi Thaksin hay Thanathorn, mà dường như đây là mặt trận của riêng họ.

Theo truyền thông sở tại, những yêu cầu của người biểu tình bao gồm một hiến pháp mới, chính phủ hiện tại từ chức và cải cách chế độ quân chủ. Các thủ lĩnh biểu tình cho biết họ sẽ tổ chức các cuộc biểu tình vào ngày 24-9 bên ngoài Quốc hội và vào ngày 14-10 tại một địa điểm sẽ được thông báo sau.

Cho đến nay, các cuộc tuần hành diễn ra trong không khí ôn hòa. Người phát ngôn của Chính phủ Thái Lan cho biết, cảnh sát sẽ không sử dụng bạo lực với người dân. Theo Thủ tướng Prayut Chan-o-cha, các nỗ lực đang được tiến hành để xem xét các yêu cầu sửa đổi hiến pháp, chỉ ra rằng Hạ viện đã thành lập một ủy ban để nghiên cứu việc sửa đổi các điều lệ. Đồng thời, Chính phủ có kế hoạch tổ chức diễn đàn để lắng nghe ý kiến của sinh viên tham gia biểu tình.

Khủng hoảng chính trị Thái Lan bao giờ đến hồi kết - 4

Tổng tư lệnh quân đội Hoàng gia Thái Lan, tướng Apirat Kongsompong (phía trước, trái) REUTERS

Có thể nói, đoàn người biểu tình kêu gọi sửa đổi hiến pháp, để có thể lần nữa tìm kiếm những người thực sự đại diện cho lá phiếu, quyền lợi của họ. Tuy nhiên, đó có thực sự là điều họ mong muốn. Trước hết, như nhiều quốc gia khác trong đại dịch COVID-19, Thái Lan đang trải qua thời khắc khó khăn. Theo thống kê của Văn phòng Hội đồng Kinh tế quốc gia và Phát triển xã hội Thái Lan, GDP quý II dự đoán sẽ giảm 12%, thấp kỷ lục trong hơn 2 thập niên kể từ cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1998. Xuất khẩu giảm 28,3%, đầu tư tư nhân giảm 15%, tiêu dùng tư nhân giảm 6,6% so với cùng kỳ năm ngoái. Nguồn thu đến từ du lịch, một trong những ngành kinh tế chủ chốt của Thái Lan, có thể sụt giảm xuống chỉ còn 618 tỷ baht (tương đương 20 tỷ USD), chỉ bằng chưa đầy 1/3 so với năm 2019 và dự kiến có thể còn thấp hơn nữa.

Theo văn phòng trên, đại dịch COVID-19 dự kiến sẽ tác động lâu dài và gây áp lực lớn lên nền kinh tế Thái Lan, khiến GDP quốc gia đối mặt với khả năng suy giảm tới 7,3-7,8% năm 2020. Triển vọng kinh tế năm 2020 của Thái Lan là u ám nhất châu Á do đây là nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu và du lịch - hai ngành bị ảnh hưởng rất nặng bởi đại dịch. Ngoài ra, kinh tế Thái Lan còn bị ảnh hưởng tiêu cực bởi đồng baht mạnh. Đồng baht Thái đã tăng hơn 6% trong quý II vừa qua, là đồng tiền tăng mạnh thứ hai ở châu Á.

Quan trọng hơn, sau cuộc bầu cử Thái Lan năm 2019 với kết quả bỏ phiếu sít sao và đảng Tương lai mới của tỷ phú, Chủ tịch Thanathorn Juangroongruangkit, nhân vật được nhiều người ưa thích, buộc phải giải thể, một bộ phận cử tri Thái Lan, đặc biệt là thế hệ trẻ, đã cho rằng tiếng nói của mình chưa được lắng nghe. Đây có lẽ là là hai động lực chính đằng sau những cuộc biểu tình quy mô lớn.

Vừa qua, nội các Thái Lan đã phê chuẩn kế hoạch vay 214 tỷ baht (tương đương 6,87 tỷ USD) nhằm bù đắp vào khoản thu tới tháng 9 do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19. Trước đó, Bộ Tài chính Thái Lan cho biết nguồn thu của chính phủ trong 8 tháng đầu năm tài khóa (tháng 10 - tháng 5) chỉ đạt 1.500 tỷ baht, thấp hơn 11,2% so với kế hoạch. Nội các Thái Lan cũng phê chuẩn kế hoạch 114 tỷ baht (3,66 tỷ USD), hỗ trợ cho vay tới các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Trước đó, nước này đã thông qua gói hỗ trợ trị giá 1.900 tỷ baht (tương đương 61,19 tỷ USD) nhằm khắc phục hệ quả từ đại dịch, song việc triển khai chưa đạt kỳ vọng.

Trong bối cảnh hiện nay, đó là những chính sách lớn và cần thiết của Bangkok. Tuy nhiên, liệu từng đó đã đúng và đủ để đáp ứng nguyện vọng, khôi phục lòng tin nơi một bộ phận cử tri hay chưa, đây vẫn là câu hỏi chưa lời giải đáp./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)