tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Ba, 27/10/2020 | 04:19:15 GMT+7
Đông Địa Trung Hải căng thẳng liệu có hạ nhiệt

Từ lâu, hoạt động tìm kiếm khí đốt tại Đông Địa Trung Hải được coi là nguyên nhân châm ngòi căng thẳng giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp. Trong khi Athens luôn khẳng định hoạt động của Ankara là bất hợp pháp thì Thổ Nhĩ Kỳ lại cho rằng, nước này đang tiến hành thăm dò khí đốt trên vùng biển thuộc thềm lục địa của mình. Vòng đàm phán gần đây nhất giữa hai bên nhằm giải quyết tranh chấp tại vùng biển có nhiều trữ lượng khí đốt này đã diễn ra từ năm 2016.

13/10/2020 15:01:00

Theo dữ liệu hàng hải của nhà cung cấp Refinitiv Eikon, ngày 5/10, tàu khoan thăm dò Yavuz của Thổ Nhĩ Kỳ đã rời khu vực đang hoạt động ở phía Tây Nam CH Cyprus và đến bờ biển Thổ Nhĩ Kỳ. Động thái này được cho là có thể giúp xoa dịu căng thẳng ở Đông Địa Trung Hải. Tàu Yavuz hoạt động lần đầu ở phía Đông Cyprus vào tháng 7/2019. Thổ Nhĩ Kỳ đã gia hạn các hoạt động của tàu này tại phía Tây Nam của hòn đảo đến ngày 12/10 trong một động thái mà Hy Lạp, quốc gia cũng có tranh chấp với Thổ Nhĩ Kỳ ở Địa Trung Hải, cho là mang tính khiêu khích.Việc Thổ Nhĩ Kỳ triển khai các hoạt động tìm kiếm dầu mỏ và khí đốt tại Địa Trung Hải là nguyên nhân châm ngòi căng thẳng giữa Cyprus và Hy Lạp với quốc gia này trong thời gian gần đây.

Ngày 3/9, Tổng thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Jens Stoltenberg tuyên bố, hai nước đồng minh NATO là Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ đã nhất trí đàm phán nhằm tránh các vụ đụng độ bất ngờ tại khu vực Đông Địa Trung Hải.

Tuyên bố của Tổng thư ký Jens Stoltenberg nêu rõ: "Sau khi tôi thảo luận với các nhà lãnh đạo Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ, hai đồng minh đã nhất trí tham gia cuộc đàm phán kỹ thuật tại NATO, thiết lập các cơ chế giảm xung đột quân sự nhằm giảm thiểu rủi ro xảy ra va chạm và sự cố tại Đông Địa Trung Hải".

Đông Địa Trung Hải căng thẳng liệu có hạ nhiệt - 1

Tàu khoan Thổ Nhĩ Kỳ Yavuz ra khơi ở Vịnh Izmit, trên đường đến Biển Địa Trung Hải, ngoài khơi cảng Dilovasi, Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 20/6/2019. Ảnh: Reuters  

Tuy nhiên, tối cùng ngày, Hy Lạp phủ nhận việc Athens nhất trí tham gia cuộc đàm phán này. Bộ Ngoại giao Hy Lạp tuyên bố: "Những thông tin được công bố nói rằng Hy Lạp và Thổ Nhĩ Kỳ đã nhất trí tổ chức cái gọi là 'đàm phán kỹ thuật' về giảm leo thang căng thẳng tại Đông Địa Trung Hải không đúng với thực tế".

Trong diễn biến liên quan, cũng trong ngày 3/9, Bộ trưởng Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ Hulusi Akar cho biết, nước này đang theo đuổi các quyền và lợi ích của mình ở Đông Địa Trung Hải, đồng thời cáo buộc Pháp gây căng thẳng trong khu vực.

Phát biểu với báo giới trong chuyến thăm Trung tâm tác chiến không quân liên hợp ở thành phố Eskisehir, Bộ trưởng Akar cho rằng, Hy Lạp và Pháp, với sự hỗ trợ của Liên minh châu Âu (EU), đã đưa ra "những tuyên bố phi logic". Ông nhấn mạnh, Ankara vẫn kêu gọi đối thoại, cho dù việc chính phủ Hy Lạp "quân sự hóa" các đảo Aegean là vi phạm luật pháp quốc tế.

Bộ trưởng Akar chỉ trích Pháp can thiệp vào Đông Địa Trung Hải, nơi diễn ra tranh chấp giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp về quyền khai thác các mỏ dầu khí. Thổ Nhĩ Kỳ đã điều động tàu khảo sát địa chấn, với sự hộ tống của các tàu chiến, đến Đông Địa Trung Hải sau khi Hy Lạp và Ai Cập ký thỏa thuận biên giới hàng hải cho khu vực.

Hy Lạp đã kêu gọi Thổ Nhĩ Kỳ rút tàu khỏi khu vực, đồng thời triển khai tàu chiến để giám sát hoạt động của tàu khảo sát. Pháp chỉ trích lập trường của Thổ Nhĩ Kỳ và gửi quân tăng viện đến Đông Địa Trung Hải để hỗ trợ Hy Lạp.

Trong khi đó, Văn phòng Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ cho biết Tổng thống Tayyip Erdogan đã điện đàm với Thủ tướng Đức Angela Merkel ngày 3/9, trong đó ông nói rằng, sự ủng hộ của một số nước đối với "lập trường ích kỷ và không công bằng" của Hy Lạp tại Đông Địa Trung Hải là không thể chấp nhận được.

Theo hãng tin Anadolu, ngày 23-9, trong một cuộc họp trực tuyến với Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan nhấn mạnh, Ankara đã sẵn sàng cho cuộc đàm phán với Hy Lạp để giải quyết mâu thuẫn giữa hai nước tại Đông Địa Trung Hải. Thông báo của Văn phòng Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ nêu rõ, ông Recep Tayyip Erdogan hy vọng rằng, Hy Lạp sẽ không bỏ lỡ cơ hội ngoại giao lần này. Về phần mình, bà Ursula von der Leyen hoan nghênh việc hai nước nhất trí xúc tiến đàm phán. Chủ tịch Ủy ban châu Âu nói: "Điều này cần thiết cho sự ổn định ở Đông Địa Trung Hải và cho mối quan hệ mang tính xây dựng với Liên minh châu Âu (EU)".

trong cuộc điện đàm với Tổng thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Jens Stoltenberg, nhà lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ khẳng định, kết quả của cuộc đàm phán với Hy Lạp sẽ phụ thuộc vào các bước đi mà Athens sẽ thực hiện trong nỗ lực xoa dịu căng thẳng giữa hai bên. Trong khi đó, Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg nhấn mạnh tầm quan trọng của đối thoại và giảm leo thang căng thẳng ở Đông Địa Trung Hải. Ông Jens Stoltenberg cho rằng, các tranh chấp cần được giải quyết trên tinh thần đoàn kết giữa các quốc gia thành viên của NATO cũng như phù hợp với luật pháp quốc tế.

Đông Địa Trung Hải căng thẳng liệu có hạ nhiệt - 2

Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan hy vọng Hy Lạp tận dụng cơ hội đàm phán để giảm căng thẳng tại Đông Địa Trung Hải.Ảnh: Reuters.

Những tuyên bố trên được Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ đưa ra sau khi Ankara và Athens nhất trí nối lại các cuộc đàm phán nhằm “hạ nhiệt” căng thẳng tại Đông Địa Trung Hải. Bộ Ngoại giao Hy Lạp cũng xác nhận thông tin trên và cho biết, cuộc đàm phán sẽ sớm được diễn ra tại thành phố Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ). Tuy nhiên, thời gian cụ thể của sự kiện này chưa được công bố. Trước đó, Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis từng cho biết, ông sẵn sàng khởi động lại các cuộc đàm phán với Thổ Nhĩ Kỳ để giải quyết các tranh chấp giữa hai bên ở Địa Trung Hải. 

Từ lâu, hoạt động tìm kiếm khí đốt tại Đông Địa Trung Hải được coi là nguyên nhân châm ngòi căng thẳng giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp. Trong khi Athens luôn khẳng định hoạt động của Ankara là bất hợp pháp thì Thổ Nhĩ Kỳ lại cho rằng, nước này đang tiến hành thăm dò khí đốt trên vùng biển thuộc thềm lục địa của mình. Vòng đàm phán gần đây nhất giữa hai bên nhằm giải quyết tranh chấp tại vùng biển có nhiều trữ lượng khí đốt này đã diễn ra từ năm 2016. Quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp trở nên xấu đi sau khi Ankara nối lại hoạt động thăm dò khí đốt ở Đông Địa Trung Hải từ tháng 8 vừa qua. Giữa lúc căng thẳng, Athens và Ankara còn tiến hành các cuộc tập trận hải quân riêng rẽ ở khu vực này.

Tranh cãi giữa hai bên đe dọa đến mối quan hệ giữa EU và Thổ Nhĩ Kỳ, cũng như gây chia rẽ trong nội bộ NATO. Đối với EU, Thổ Nhĩ Kỳ là một đối tác quan trọng. Bởi vậy, dù đe dọa áp đặt trừng phạt trong trường hợp Ankara có các động thái làm leo thang căng thẳng ở Đông Địa Trung Hải để bảo vệ Hy Lạp-quốc gia thành viên EU, khối này vẫn tích cực thúc đẩy đối thoại giữa hai bên. Trong khi đó, việc Thổ Nhĩ Kỳ và Hy Lạp-hai nước thành viên của NATO bất hòa khiến liên minh quân sự này rơi vào thế khó. NATO đã phải tiến hành các cuộc tham vấn để tránh việc hai nước thành viên xảy ra xung đột quân sự.

Hôm 2/10 vừa qua, lãnh đạo của tất cả 27 nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) đều nhất trí với thông điệp cứng rắn, trong đó yêu cầu Thổ Nhĩ Kỳ ngừng các hoạt động thăm dò dầu mỏ và khí đốt tại khu vực tranh chấp với Hy Lạp và CH Cyprus ở Đông Địa Trung Hải, đồng thời hối thúc Ankara nối lại các cuộc đàm phán với Athens và Nicosia vốn đã bị đình trệ kể từ năm 2016.

Đông Địa Trung Hải căng thẳng liệu có hạ nhiệt - 3

Tàu thăm dò Oruc Reis với sự hộ tống của các tàu chiến Thổ Nhĩ Kỳ tại Địa Trung Hải (Ảnh theo thetime.co.uk). 

Tuy nhiên bất ngờ tối 11/10, Hệ thống cảnh báo hàng hải NAVTEX của Thổ Nhĩ Kỳ gửi đi thông báo tàu thăm dò Oruc Reis của nước này sẽ thực hiện khảo sát địa chấn tại khu vực phía Đông Địa Trung Hải trong 10 ngày tới. Tàu Oruc Reis sẽ tiến hành các hoạt động trong khu vực, bao gồm cả phía nam đảo Kastellorizo ​​của Hy Lạp, theo thông điệp được gửi bởi hệ thống cảnh báo hàng hải NAVTEX.

Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ cũng gửi đi thông báo cùng ngày, tàu thăm dò Oruc Reis của Thổ Nhĩ Kỳ sẽ ở phía đông Địa Trung Hải "từ ngày 12 đến ngày 20/10" ở cả phía nam của đảo Kastellorizo, hay Meis của Hy Lạp, đúng ở khu vực mà con tàu này đã thực hiện khảo sát hồi tháng 8 và tháng 9.

Hai tàu khác, Ataman và Cengiz Han sẽ đi cùng tàu Oruç Reis trong mười ngày tới. Như vậy, thông báo mới nhất từ phía Ankara cho thấy, Thổ Nhĩ Kỳ có thể kéo dài thêm căng thẳng với Hy Lạp thời gian tới. Tàu Oruc Reis đã được kéo trở lại bờ vào tháng trước để thực hiện công việc bảo trì theo kế hoạch và các quan chức cho biết nó sẽ quay trở lại phía đông Địa Trung Hải để tiếp tục công việc của mình ngay sau quá trình này.

Tháng trước, khi Ankara rút tàu Oruc Reis khỏi vùng biển tranh chấp lấy lý do để "cho phép các biện pháp ngoại giao" trước thềm một hội nghị thượng đỉnh của Liên minh châu Âu (EU). Tại hội nghị này, EU khẳng định sẽ trừng phạt Thổ Nhĩ Kỳ nếu nước này tiếp tục hoạt động khảo sát trong khu vực - động thái mà Ankara tuyên bố làm căng thẳng hơn nữa quan hệ giữa Thổ Nhĩ Kỳ và EU.

Trong căng thẳng lần trước, Chính phủ trung hữu của Thủ tướng Hy Lạp Kyriakos Mitsotakis đã huy động hạm đội của mình để phá vỡ cuộc khảo sát dầu khí của Thổ Nhĩ Kỳ ở vùng biển mà Athens khẳng định là “thềm lục địa của Hy Lạp”. Động thái cho thấy rõ ràng quyết tâm sử dụng vũ lực quân sự để bảo vệ quyền chủ quyền của  Athens ở Biển Aegean và Đông Địa Trung Hải.

Theo Roi-tơ ngày 12-10 đưa tin, Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục đưa tàu Oruc Reis đến thực hiện hoạt động khảo sát địa chấn tại khu vực phía đông Địa Trung Hải. Theo thông báo của lực lượng hải quân Thổ Nhĩ Kỳ, tàu thăm dò Oruc Reis và hai tàu khác nối lại các hoạt động tại khu vực đông Địa Trung Hải đến hết ngày 22-10 tới. Thông báo được đưa ra chưa đầy một tháng sau khi An-ca-ra quyết định rút tàu Oruc Reis về cảng, tạo điều kiện cho các nỗ lực ngoại giao nhằm giải quyết căng thẳng tại đông Địa Trung Hải.

Bộ Ngoại giao Hy Lạp tuyên bố, quyết định của Thổ Nhĩ Kỳ về việc đưa tàu thăm dò địa chấn trở lại đông Địa Trung Hải là mối đe dọa trực tiếp đối với hòa bình và an ninh của khu vực. A-ten đưa ra lời chỉ trích trong bối cảnh nước này và Thổ Nhĩ Kỳ đang nỗ lực ấn định thời hạn tiến hành đàm phán nhằm tháo gỡ căng thẳng giữa hai nước liên quan tranh chấp tại đông Địa Trung Hải. Bộ Ngoại giao Hy Lạp cho rằng, Thổ Nhĩ Kỳ không thật sự mong muốn đối thoại./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)