tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Ba, 27/10/2020 | 04:33:16 GMT+7
Các thỏa thuận về lệnh ngừng bắn ở Tây Sahara liệu có được thực thi

Các báo cáo viên đánh giá tình hình Tây Sahara thời gian qua tương đối ổn định, tuy nhiên, vẫn còn tình trạng vi phạm lệnh ngừng bắn và Thoả thuận quân sự số 1 giữa các bên. Trưởng Phái bộ MINURSO cũng thông tin về việc Phái bộ hiện đang đối mặt với nhiều mối đe doạ khi triển khai nhiệm vụ, đặc biệt là buôn lậu ma tuý, tội phạm và các bãi mìn sót lại sau chiến tranh.

15/10/2020 16:12:00

Vùng lãnh thổ Tây Sahara bị Tây Ban Nha chiếm làm thuộc địa năm 1884. Năm 1957, Morocco đưa vấn đề Tây Sahara lên LHQ. Năm 1973, Mặt trận Polisa Sahrawi. Tháng 6-1975, Vua Hassan của Morocco đưa cuộc tranh cãi về vùng lãnh thổ Tây Sahara lên Tòa án thế giới ở Hague. Tòa án này xác nhận rằng một số bộ lạc đã tuân thủ các nhà lãnh đạo Morocco nhưng quyết định rằng, mọi người có thể được phép quyết định vấn đề chủ quyền thông qua quyền tự quyết.

Các thỏa thuận về lệnh ngừng bắn ở Tây Sahara liệu có được thực thi - 1

Tranh chấp lãnh thổ hiện tại giữa hai bên đòi hỏi một giải pháp ngoại giao để giúp các binh lính như Sidi Ahmed Brahim không phải dấn thân vào chiến trường như thế hệ trước.

Tây Ban Nha đồng ý tổ chức một cuộc trưng cầu ý dân tháng 11-1975,Vua Hassan mở Cuộc hành quân Xanh với 350 nghìn người Morocco không mang vũ khí tiến vào Tây Sahara.Tây Ban Nha đồng ý chuyển giao chính quyền vùng lãnh thổ này cho Morocco và Moritania. Tháng 12 cùng năm, Morocco đưa quân đội đến chiếm đóng Tây Sahara. Năm 1976, khi quân đội Tây Ban Nha rút đi, được Algeria và Libia ủng hộ, Polisario tuyên bố là Cộng hòa Dân chủ A-rập Sahara (SADR) với một chính phủ lưu vong trụ sở đặt tại Algeria. Năm 1979, Moritania ký thỏa thuận hòa bình với Polisario và từ bỏ yêu sách của nước này đối với Tây Sahara. Năm 1980, Morocco sáp nhập phần chung vùng lãnh thổ Tây Sahara của Moritania vào lãnh thổ nước này. Năm 1984, SADR được chấp nhận là nước thành viên của Tổ chức thống nhất châu Phi (OAU). Morocco rút khỏi OAU để phản đối. Năm 1991, các nhà trung gian LHQ dàn xếp lệnh ngừng bắn chấm dứt cuộc chiến tranh du kích giữa lực lượng Polisario và Morocco.

Các thỏa thuận về lệnh ngừng bắn ở Tây Sahara liệu có được thực thi - 2

Phiên họp Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc về Tây Sahara

Phái đoàn LHQ về trưng cầu ý dân ở Tây Sahara được thành lập để giám sát lệnh ngừng bắn. Cuộc trưng cầu dân ý được ấn định vào tháng 1-1992 nhưng đã bị hoãn do tranh cãi về việc ai là người được quyền bỏ phiếu. Năm 2001, cựu Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ J.Baker đề nghị: quyền tự trị cho người Sahrawi dưới chủ quyền Morocco, một cuộc trưng cầu ý dân sau thời kỳ chuyển giao bốn năm, quyền bỏ phiếu cho những người định cư Morocco ở Tây Sahara trong hơn một năm. Ðề nghị này đã bị Polisario và Algeria bác bỏ. Năm 2003, LHQ đề nghị Tây Sahara trở thành một khu vực bán tự trị của Morocco trong thời kỳ quá độ 5 năm, tiếp theo là cuộc trưng cầu ý dân về: vùng lãnh thổ này có trở thành độc lập hay không, bán tự trị hay hợp nhất với Morocco. Polisario ủng hộ  kế hoạch này, nhưng Morocco bác bỏ khi nói rằng Ra-bát sẽ không bao giờ từ bỏ chủ quyền. Tháng 8-2005, Polisario thả 404 tù binh Morocco - số tù binh cuối cùng trong số 2.400 quân mà Polisario bắt giữ trong cuộc chiến tranh du kích. Tháng 10-2006, Morocco cho rằng, một báo cáo của LHQ phê phán vấn đề nhân quyền của nước này ở Tây Sahara là sự thiên vị Polisario.

Các thỏa thuận về lệnh ngừng bắn ở Tây Sahara liệu có được thực thi - 3

Chúng tôi tôn trọng thỏa thuận ngừng bắn. Tuy nhiên, nhiều người Xarauy cảm thấy rằng, sau nhiều năm chờ đợi,một quan chức an ninh của Mặt trận Polisario cho hay.

Tháng 12-2006, Hội đồng cố vấn Morocco đề nghị tự trị cho Tây Sahara. Polisario bác bỏ đề nghị này. Polisario cũng đã đưa ra một kế hoạch dự thảo về vùng lãnh thổ Tây Sahara và đề nghị tổ chức một cuộc trưng cầu ý dân về vùng lãnh thổ này. Kế hoạch của Polisario gồm ba sự lựa chọn cho Tây Sahara: độc lập, tự trị trong khuôn khổ Nhà nước Morocco hoặc hợp nhất hoàn toàn với Morocco. Kế hoạch dự thảo cũng đề xuất thiết lập mối quan hệ kinh tế và chính trị đặc biệt với Morocco nếu người dân Sahara ủng hộ độc lập cho vùng lãnh thổ này trong cuộc trưng cầu ý dân. Còn Morocco cũng đưa ra kế hoạch mang tên "Sáng kiến Morocco về thương lượng hướng tới quyền tự trị của vùng Tây Sahara", trong đó đề xuất trao quyền tự trị cho Tây Sahara nhưng vẫn là một phần lãnh thổ của Morocco. Chính phủ Morocco coi kế hoạch này là "một cơ hội để có được hòa bình và tương lai tốt đẹp hơn cho đất nước dựa trên nguyên tắc ổn định, an toàn và thịnh vượng của khối Magreb bao gồm Morocco, Algeria, Tunisie, Libia và Moritania với 80 triệu dân.

Hôm qua (14/10) theo giờ New York Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã thảo luận về tình hình Sahara trong thời gian gần đây.

Trợ lý Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc về châu Phi Bintou Keita và Đặc Phái viên của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc về Tây Sahara, Trưởng Phái bộ Liên Hợp Quốc tại Tây Sahara (MINURSO) Colin Stewart đã tham dự và báo cáo tại cuộc họp.

Các thỏa thuận về lệnh ngừng bắn ở Tây Sahara liệu có được thực thi - 4

Quang cảnh một phiên họp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. (Ảnh: Reuters)

Các báo cáo viên đánh giá tình hình Tây Sahara thời gian qua tương đối ổn định, tuy nhiên, vẫn còn tình trạng vi phạm lệnh ngừng bắn và Thoả thuận quân sự số 1 giữa các bên. Trưởng Phái bộ MINURSO cũng thông tin về việc Phái bộ hiện đang đối mặt với nhiều mối đe doạ khi triển khai nhiệm vụ, đặc biệt là buôn lậu ma tuý, tội phạm và các bãi mìn sót lại sau chiến tranh.

Các thành viên Hội đồng Bảo an chia sẻ với thông tin và đánh giá của Trợ lý và Đặc phái viên của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc; kêu gọi các bên hợp tác với Đặc Phái viên Colin Stewart, sớm nối lại đối thoại hoà bình; ủng hộ các biện pháp hoà bình lâu dài có thể chấp nhận được đối với các bên, trên cơ sở các nghị quyết liên quan của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.

Về phía Việt Nam cũng kêu gọi các bên liên quan tôn trọng các thoả thuận đã đạt được và bảy tỏ ủng hộ các nỗ lực thúc đẩy tiến trình hoà bình của Phái bộ Liên hợp quốc tại Tây Sahara.

Phát biểu tại cuộc họp Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ngày 14/10, Đại sứ Đặng Đình Quý, Đại diện Thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc chia sẻ với các khó khăn mà người dân Tây Sahara đang phải đối mặt, đặc biệt trong bối cảnh đại dịch COVID-19 và cho rằng, trong bối cảnh này, cần ưu tiên đảm bảo việc thực hiện các hoạt động nhân đạo không bị cản trở. Đại sứ nhấn mạnh các bên liên quan cần đối thoại hoà bình trên cơ sở luật pháp quốc tế và các nghị quyết liên quan của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhằm tìm ra các giải pháp công bằng và thoả đáng, vì lợi ích của người dân Tây Sahara.

Hiện nay Liên Hợp Quốc cùng nhiều quốc gia yêu chuộng hòa bình trong đó có Việt Nam đã kêu gọi các bên liên quan tôn trọng lệnh ngừng bắn ở Tây Sahara, tuy nhiên theo các nhà bình luận và phân tích thì việc ngừng bắn ở Tây Sahara chưa thể kết thúc trong một sớm một chiều và diễn biến có thể sẽ phức tạp hơn dự tính./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)