tìm kiếm

Trang nhất > Kinh tế thế giới

Thứ Sáu, 04/12/2020 | 00:36:33 GMT+7
Apple dịch chuyển chuỗi cung ứng tạo ra thay đổi diện mạo ở một số thôn quê Việt Nam

Cách đây không lâu, Bắc Giang nằm trong nhóm các tỉnh nghèo của Việt Nam, chủ yếu là trồng lúa, vải và nuôi gia cầm chạy vườn. Đó là trước khi chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu chuyển hướng.

13/11/2020 09:51:00

Apple dịch chuyển chuỗi cung ứng tạo ra thay đổi diện mạo ở một số thôn quê Việt Nam - 1

Giờ đây, quan chức của tỉnh nông nghiệp nằm ở phía bắc Thủ đô Hà Nội này đang tiếp các đại diện của Apple và Công nghiệp chính xác Hon Hai. Tăng trưởng đầu tư nước ngoài mỗi năm lại tăng gấp đôi, ngay cả trong thời kỳ đại dịch COVID- và Tỉnh này dự báo giá trị xuất khẩu năm nay sẽ đạt mốc 11 tỉ USD, nhảy vọt gấp 10 lần trong 6 năm. Người dân có khả năng đã đổi từ những chiếc xe máy cũ bẩn, ồn áo bằng những chiếc xe Honda 2 bánh mới và trên các con đường mới rải nhựa có thể thay rất nhiều xe Toyota SUV và Mercedes hạng sang.

Ông Nguyễn Văn Lanh, 64 tuổi cho biết “cuộc sống bây giờ như thiên đường, nhờ có các nhà máy”. Gia đình ông từng có lúc chỉ ăn cơm rau qua ngày thì giờ đã có dãy nhà trọ nhiều phòng cho công nhân thuê nhờ tiết kiệm từ tiền lương nhà máy. Một người họ hàng của ông làm việc cầm đồ, cho công nhân ở các nhà máy vay giờ đã đi lại bằng một chiếc Mercedes Benz.

Sự phát triển bùng nổ ở Bắc Giang cho thấy rõ cách sự dịch chuyển chuỗi cung ứng quốc tế tác động như thế nào đến các khu vực trước đây bị bỏ lại phía sau. Việt Nam ngày càng thu hút hơn đối với các hoạt động sản xuất phức tạp hơn đang tăng cùng với việc lương nhân công ở Trung Quốc tăng, thương chiến Mỹ - Trung và sự mong manh dễ tổn thương của hệ thống logistic trong đại dịch – vốn được Việt Nam kiềm chế tương đối tốt cho đến nay.

Vật đổi sao dời

Sau khi chiến tranh kết thúc, Việt Nam có hơn 30 năm mở cửa thu hút đầu tư nước ngoài và thương mai, Bắc Giang vẫn nghèo. Thu nhập bình quân đầu người của tỉnh năm 2010 chỉ là 650 USD, chỉ bằng phân nửa so với bình quân cả nước, theo số liệu thống kê của chính phủ. Nằm trong vùng hay lũ lụt, với cơ cấu cây trồng năng xuất thấp, người dân Bắc Giang thường tìm việc trong các nhà máy ở miền Nam cách gia đình 1.700 km. Giờ đây Tỉnh đang trải nghiệm lần bùng nổ đầu tiên với thu nhập bình quân đầu người được dự tính tăng lên 3.000 USD năm nay.

Các doanh nghiệp đang gõ cửa từng tỉnh ở phía Bắc Việt Nam và cam kết nhiều tỉ USD thiết lập hoạt động, trong đó nhà máy của Samsung Electronics Co. Việt Nam làm ra đến một nửa số điện thoại thông minh của cả tập đoàn. Pegatron Corp - đối tác lắp ráp của Apple – có kế hoạch đàu tư 1 tỉ USD vào thành phố cảng Hải Phòng, theo báo chí trong nước đưa tin, sau các dịch chuyển đến Việt Nam của các nhà cung cấp khác cho công ty Cupertino, California. Apple gần đây đã đăng tuyển dụng tại Việt Nam, bao gồm cả kỹ sư chất lượng cơ khí và quản lý hoạt động chuỗi cung ứng và quan hệ với chính phủ.

Tuy nhiên, thành công của Việt Nam là tạo ra thặng dư thương mại lớn với Hoa Kỳ, thị trường xuất khẩu lớn nhất của nước này, đạt 34,8 tỷ đô la vào tháng Bảy. Sự mất cân bằng này, chủ yếu do hàng thiết bị linh kiện, đã gây ra các nguy cơ về thuế quan. Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Robert Lighthizer đã thông báo một cuộc điều tra về chính sách tiền tệ của Việt Nam vào đầu tháng này.

Hiện tại, khi các lĩnh vực khác gặp khó khăn trong bối cảnh đại dịch, các khoản đầu tư tiếp tục đổ vào Việt Nam từ các nhà cung cấp thiết bị điện tử. Nguồn thu từ du lịch của Việt Nam bị sụt giảm tới 50%, dệt may và các hàng hóa khách đang phải cắt giảm hàng chục nghìn công nhân khi xuất khẩu trong một nền kinh tế phụ thuộc vào thương mại bị đình trệ. Tăng trưởng kinh tế được dự báo sẽ chậm lại còn 2% -3% so với mức 7,02% của năm ngoái, mặc dù chính phủ dự kiến ​​sẽ phục hồi lên 6% -7% trong giai đoạn 2021-2025.

Gene Tyndall, một chuyên gia về chuỗi cung ứng của Công ty tư vấn eMATE có trụ sở tại Atlanta, cho biết chi phí thấp, chính trị ổn định, chính sách thân thiện với nhà đầu tư, cơ sở hạ tầng cải thiện và nhà nước nỗ lực hỗ trợ để các công ty khởi nghiệp công nghệ khiến Việt Nam ngày càng trở nên hấp dẫn.

Ở trung tâm thành phố Bắc Giang, người ta vẫn có thể thấy hình ảnh đàn bà đi nhẩn nha trên đường phố 6 làn xe. Gần 20 khu công nghiệp đã và đang được đề xuất, quang cảnh tấp nập các cọc bê tông và cần cẩu. Kinh tế địa phương tăng 10,9% trong 9 tháng đầu năm 2020 so với cùng kỳ năm trước và so với chỉ 2,12% tăng trưởng của cả nước trong cùng kỳ.

Ông Nguyễn Đại Lương, Phó Chủ tịch UBND Huyện Việt Yên, địa phương có 4 trong 5 khu công nghiệp đang vận hành của cả tỉnh, cho biết “chúng ta đang sống trong những ngày thay đổi của chuỗi cung ứng toàn cầu”. Tốc độ các nhà sản xuất di chuyển đến Bắc Giang đã tăng vọt từ năm 2016 khi các công ty rót 3,8 tỉ USD vào tỉnh, tăng gấp 4 lần so với 4 năm trước.

Chính phủ đang xây dựng một cảng sông để đáp ứng nhu cầu vận tải hàng của Apple, cung cấp đất xây dựng ký túc xá công nhân gần khu phức hợp 16 ha của Công ty Luxshare, nhà sản xuất Airpod lớn nhất thế giới, theo ông Lương chia sẻ.

Bắc Giang hiện gần như không còn người thất nghiệp, nhiều người dân từ các tỉnh thành lân cận cũng đến đây để nắm bắt cơ hội việc làm tại các công ty điện tử như Luxshare. Công ty Trung Quốc này sẽ tuyển dụng 20.000 lao động trong 4 tháng cuối năm nay, đưa tổng số nhân công của huyện lên 47.000, theo ông Lương. Hiện công ty này đang thuê 12.000 công nhân từ các địa phương khác của Tỉnh.

Lao động trong các dây chuyển lắp ráp điện tử có thể nhận về thu nhập sau thuế khoảng 5.500 USD/năm, bao gồm tiền làm thêm giờ và thưởng, nhiều hơn mức lương 3.000 USD trung bình năm của cả nước hiện nay. Nguyễn Thị Hà, 22 tuổi, làm thợ hồ trước khi làm trong dây chuyền lắp ráp có mức lương 10.000.000 đ/ tháng. “Trước đây tôi thường chỉ kiếm được một nửa hiện nay lại phải làm việc ngoài trời nắng mưa”, chị Hà chia sẻ nhưng từ chối nêu tên chủ Đài Loan.

Công nhân trong các nhà máy đông nghẹt trong các nhà hàng như Lão Chu Quán, với bia hơi, thịt lợn và lẩu cá. Quản lý của quán, chị Nguyễn Thị Ly, 26 tuổi cho biết “họ chi tiêu khá thoải mái”. Chị Ly trước đây cũng chẳng có gì, nhưng từ khi các nhà máy mở ra, gia đình chị nay đã có 1 chiếc xe Mazda, 5 xe máy. “Cuộc sống của chúng tôi đã thay đổi, ngoạn mục”.

Tăng trưởng đột biến cũng đi cùng với cái giá nhất định: Các dây chuyền lắp ráp điện tử có áp lực khá cao. Hoàng Phương Duy, 30 tuổi, từng tham gia vào một cuộc đình công hồi tháng 9 ở Luxshare để phản đối việc thay đổi về cách tính lương làm thêm giờ, dẫn đến căng thẳng giữa lao động và quản lý nước ngoài không biết tiếng Việt.

Duy cho biết, công ty đã nhanh chóng giải quyết tranh chấp để xoa dịu lao động. “Làm việc trong các dây chuyền rất vất vả, chúng tôi thường phải làm với tốc độ nhanh, tập trung cao độ liên tục nhiều giờ đồng hồ”.

Theo ông Scott Rozelle, chuyên gia kinh tế phát triển thuộc Đại học Stanford cho biết, thách thức của Việt Nam để tiến về phía trước đó là cần bảo đảm rằng giáo dục cải thiện để tránh “bẫy thu nhập trung bình” một khi các nhà máy rời đi khi chi phí tăng lên và xoay trục sang một nền kinh tế kỹ năng cao.

Một nền giáo dục chất lượng cao cho các thế hệ tương lai là mơ ước của những người dân Bắc Giang như ông chủ nhà trọ Lanh người từng có tuổi thơ mót lúa trên cánh đồng ngập lụt nay là chỗ cho các nhà máy mọc lên.

Nói về tuổi thơ của mình, ông Lanh chia sẻ “Chúng tôi khó khăn lắm mới có cơm ăn áo mặc”. Nhìn đứa cháu gái 3 tháng tuổi, ông ước “nó sẽ có nhiều thức ăn ngon và mặc quần áo tốt nhất. Chúng tôi sẽ gửi cháu đến một trường đại học nơi cháu có cơ hội nhiều hơn chúng tôi từng có”./.

(Thu Hường dịch)