tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Sáu, 10/07/2020 | 07:27:52 GMT+7
Tiến trình nào để Israel sáp nhập Bờ Tây

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu mới đây tuyên bố, Israel sẽ không bỏ lỡ 'cơ hội lịch sử' để mở rộng chủ quyền của nước này tới các khu vực thuộc Bờ Tây, gọi động thái này là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của chính phủ mới.

28/05/2020 09:39:00

Bờ Tây (Tây Ngạn, West Bank) là một vùng lãnh thổ nằm kín trong lục địa tại Trung Đông, là một lãnh thổ đất liền gần bờ biển Địa Trung Hải của Tây Á, tạo thành phần lớn lãnh thổ hiện nay dưới sự kiểm soát của Israel, hoặc dưới sự kiểm soát chung của Israel-Palestine, và tình trạng cuối cùng của toàn bộ khu vực vẫn chưa được quyết định bởi các bên liên quan.

Các biên giới của Bờ Tây được xác định bởi các đường ngừng bắn của Chiến tranh Ả rập-Israel năm 1948 sau sự giải tán nước Palestine ủy trị của Anh Quốc, khi nó bị Jordan chiếm và sáp nhập. Từ năm 1948 tới tận năm 1967 vùng này nằm dưới quyền kiểm soát của Jordan, dù Jordan không ngừng tuyên bố chủ quyền với nó cho đến tận năm 1988. Vùng này bị Israel chiếm năm 1967 trong Cuộc chiến sáu ngày, ngoại trừ Đông Jerusalem, nó không bị sáp nhập. Trước năm 1948 vùng này là một phần của Vùng ủy trị Anh được lập nên sau sự giải tán Đế chế Ottoman. Nằm ở phía tây và tây nam Sông Jordan ở phần phía bắc của vùng Palestine tại Trung Đông, nó có chung biên giới với Israel ở phía tây, bắc, và nam, với Jordan ở phía đông. 40% vùng này (gồm cả đa số dân cư của nó) đang nằm dưới quyền tài phán hạn chế của Chính quyền Palestine, trong khi Israel vẫn giữ quyền kiểm soát chính (gồm các vùng định cư Israel, các vùng nông thôn, và các vùng biên giới.

Tiến trình nào để Israel sáp nhập Bờ Tây - 1

Các nhà định cư của Israel ở khu Bờ tây. 

Bờ Tây, bao gồm Đông Jerusalem, có diện tích đất 5,640 km2 cộng với một diện tích mặt nước là 220 km2, bao gồm một phần tư về phía tây bắc của Biển Chết. Tính tới tháng 7 năm 2015 nó có dân số ước tính khoảng 2.785.366 người Palestine, và khoảng 371.000 người định cư Israel, và khoảng 212.000 người Do Thái Israel ở Đông Jerusalem. Cộng đồng quốc tế xem các khu định cư của Israel ở Bờ Tây, bao gồm Đông Jerusalem, là bất hợp pháp theo luật quốc tế, mặc dù Israel tranh cãi về vấn đề này

Phán quyết tư vấn của Tòa án Công lý Quốc tế (2004) kết luận, các sự kiện xảy ra sau cuộc chiếm đóng Bờ Tây của Israel năm 1967, bao gồm Luật Jerusalem, hiệp ước hòa bình của Israel với Jordan và Hiệp định Oslo, không thay đổi trạng thái của Bờ Tây (bao gồm Đông Jerusalem) là lãnh thổ bị chiếm đóng bởi Israel là thế lực đang nắm quyền lực. Tình trạng của Đông Jerusalem bị tranh cãi rất nhiều. Israel đã sáp nhập nó, không còn coi nó là một phần của Bờ Tây; tuy nhiên việc sáp nhập không được bất kỳ một nước nào công nhận, kể cả Liên hiệp quốc. Mặc dù vậy, nó thường được coi là một phần bị tách rời khỏi Bờ Tây vì tầm quan trọng của nó; ví dụ, Hiệp ước hòa bình Oslo coi tình trạng của Đông Jerusalem là việc không liên quan tới tình trạng của những vùng lãnh thổ Palestine khác, và sẽ được giải quyết trong tương lai sau này.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu mới đây tuyên bố, Israel sẽ không bỏ lỡ 'cơ hội lịch sử' để mở rộng chủ quyền của nước này tới các khu vực thuộc Bờ Tây, gọi động thái này là một trong những nhiệm vụ hàng đầu của chính phủ mới.

“Chúng ta sở hữu một cơ hội lịch sử chưa từng có từ năm 1948, để áp dụng chủ quyền một cách thận trọng như một bước đi ngoại giao tại Bờ Tây. Đó là một cơ hội lớn và chúng tôi sẽ không để nó trôi đi”, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu nói tại một cuộc họp của giới lập pháp trong đảng cánh hữu Likud hôm 24-5.

Tuyên bố trên được Thủ tướng Netanyahu đưa ra một ngày sau khi bắt đầu phiên tòa xét xử ông liên quan đến cáo buộc tham nhũng. Ông đã phủ nhận các cáo buộc nhận hối lộ, gian lận và phá vỡ lòng tin.

Tiến trình nào để Israel sáp nhập Bờ Tây - 2

Thủ tướng Israel phát biểu trước khi bước vào phòng xét xử các cáo buộc tội danh tham nhũng hôm 25-5 tại Jerusalem   

Ông Netanyahu đã viện dẫn kế hoạch hòa bình Israel - Palestine của Tổng thống Mỹ Donald Trump là cơ sở cho việc sáp nhập trên thực tế. Người Palestine đã bác bỏ đề xuất được đưa ra hồi tháng 1 này, theo đó hầu hết các khu định cư Do Thái sẽ bị nhập vào “vùng lãnh thổ liền kề của Israel”.

Palestine và hầu hết các quốc gia xem các khu định cư trên vùng đất mà Israel chiếm trong cuộc chiến Trung Đông 1967 là bất hợp pháp.

Phản ứng trước cam kết đưa các khu định cư Do Thái và Thung lũng Jordan tại Bờ Tây vào lãnh thổ Israel của Thủ tướng Netanyahu, hồi tuần trước, Palestine đã tuyên bố chấm dứt hợp tác an ninh với Tel Aviv.

Tuy nhiên mới đây Jordan cũng cảnh báo sẽ xem xét lại mối quan hệ với Israel nếu nhà nước Do thái tiến hành kế hoạch sáp nhập một số khu vực ở khu Bờ tây, vùng đất bị chiếm đóng của Palestine. Thủ tướng Jordan O.Razzaz chỉ trích Israel lợi dụng thời điểm thế giới bị “phân tâm” bởi cuộc khủng hoảng Covid-19 để thực hiện các động thái đơn phương.

A-rập Xê-út ra tuyên bố bác bỏ kế hoạch của Israel về sáp nhập nhiều khu vực ở Bờ tây. Riyadh khẳng định lên án bất kỳ hành động nào vi phạm các quy định của luật pháp quốc tế. Bộ Ngoại giao A-rập Xê-út nêu rõ, nước này tiếp tục “ủng hộ người Palestine cũng như quyền của Palestine thiết lập nhà nước độc lập”.

Tổng Thư ký Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) S.Erakat tuyên bố, các cơ quan an ninh của Palestine đã ngừng chia sẻ thông tin với Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA) để phản đối kế hoạch sáp nhập của Israel. Washington đã được thông báo về quyết định này sau khi Tổng thống M.Abbas tuyên bố chính quyền Palestine (PA) không còn cam kết theo đuổi các thỏa thuận với Israel và Mỹ.

Giới chức Israel cho biết, PA đã chấm dứt hợp tác an ninh và tình báo với Israel. Các quan hệ dân sự giữa hai bên cũng sẽ chấm dứt. Giới chức quốc phòng Israel cảnh báo, quyết định ngừng hợp tác giữa hai bên có thể dẫn tới nguy cơ gia tăng bạo lực và đụng độ giữa binh sĩ Israel với người Palestine.

Tiến trình nào để Israel sáp nhập Bờ Tây - 3Kế hoạch của Israel về sáp nhập một số khu vực thuộc Bờ Tây bị nhiều nước chỉ trích   

Phong trào Hamas của Palestine ngày 21-5 đóng cửa biên giới chính giáp Ai Cập và Israel do dịch Covid-19 tái bùng phát tại dải Gaza. Bộ Y tế Palestine cho biết, đã xác nhận thêm 29 người nhiễm tại Gaza, nâng tổng số người nhiễm Covid-19 lên 49 người. Nguy cơ bùng phát dịch sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới tình hình nhân đạo ở Gaza, vùng lãnh thổ chịu sự phong tỏa của Israel.

Bộ trưởng Ngoại giao Pháp Le Drian cho rằng, kế hoạch sáp nhập một phần khu Bờ tây được chuẩn bị bởi Chính phủ Israel là vi phạm nghiêm trọng. Pháp và các đối tác châu Âu đang lên kế hoạch hành động chung nhằm ngăn chặn động thái này của Israel.

 Lãnh tụ tối cao Iran A.Khomeini kêu gọi người Palestine tiếp tục cuộc nổi dậy chống Israel. Nhà lãnh đạo Iran nhấn mạnh sẽ ủng hộ bất kỳ quốc gia hoặc nhóm nào đứng lên chống Israel. Nhiều năm qua, giới chức Iran đã kêu gọi “xóa sổ” Nhà nước Do thái thông qua một cuộc trưng cầu ý dân ở khu vực.

Theo thỏa thuận liên minh giữa Thủ tướng Israel B.Netanyahu - Chủ tịch đảng Likud và Bộ trưởng Quốc phòng B.Gantz, Chủ tịch Xanh-Trắng, từ ngày 1-7 tới, Chính phủ Israel có thể tiến hành các bước chuẩn bị để sáp nhập một số khu vực tại Bờ tây. Giới chức Palestine khẳng định hành động này sẽ đặt dấu chấm hết cho các hy vọng về giải pháp hai nhà nước.

Theo tiến sĩ Abdellatif El-Menawy - một nhà báo kỳ cựu chuyên theo dõi các cuộc xung đột ở khu vực Trung Đông, trong khi cả thế giới đang dốc sức ngăn chặn dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19, Israel vẫn không từ bỏ tham vọng sáp nhập nhiều phần đất thuộc Bờ Tây và Thung lũng Jordan. Đây là một sự vi phạm các nguyên tắc luật pháp quốc tế.

Israel đã bắt đầu quá trình thôn tính vùng Thung lũng Jordan, chiếm 30% diện tích Bờ Tây, bằng việc thực hiện cái gọi là Kế hoạch Allon sau khi chiếm đóng Bờ Tây năm 1967. Kể từ đó, Israel đã tìm cách đề cao tầm quan trọng về an ninh đối với khu vực này bằng cách gắn nó với vấn đề an ninh quốc gia của họ nhằm củng cố lập luận rằng nước này cần phải bảo vệ toàn vẹn chủ quyền.

Những chỉ trích mạnh mẽ của Ai Cập và thế giới Arab khó có thể thuyết phục được Israel xem xét lại quyết định của họ vì nước này đã bắt đầu chuẩn bị cho việc sáp nhập vùng Thung lũng Jordan từ rất lâu. Đây là một trong những khu vực mà Israel đã nhấn mạnh khi phân định biên giới do ủy ban chung giữa Mỹ và Israel thực hiện, vốn được thành lập sau khi phát động kế hoạch hòa bình của Mỹ hồi tháng 10/2019, còn được gọi là “Thỏa thuận thế kỷ”. Tuy nhiên, Ai Cập cho rằng bất kỳ sáng kiến hòa bình nào cũng cần phải khôi phục tất cả các quyền hợp pháp của người dân Palestine thông qua việc thành lập một nhà nước độc lập, theo các quy tắc của luật pháp quốc tế tại các vùng lãnh thổ của Palestine bị chiếm đóng.

Với tình trạng hiện nay có thể nói việc Israel muốn sáp nhập Bờ Tây đang vấp phải nhiều rào cản và khó khăn tứ bề từ trong nước cũng như quốc tế đặc biệt là đối với Bờ Tây phần lớn lãnh thổ hiện nay dưới sự kiểm soát của Israel chính vì vậy nhiều nhà bình luận cho rằng để Israel sáp nhập Bờ Tây trong tình hình hiện nay khó có tính khả thi./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)