tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Bảy, 04/04/2020 | 19:49:21 GMT+7
Thủ tướng Malaysia Mohamad Mahathir với nước cờ mới trong sự nghiệp chính trị

Đảng của Thủ tướng Mahathir Mohamad có thể thành lập liên minh mới nhằm loại bỏ cựu Phó thủ tướng Anwar Ibrahim và giúp ông Mahathir tiếp tục nắm quyền đến hết nhiệm kỳ.

25/02/2020 11:06:00

Đảng của Thủ tướng Mahathir Mohamad có thể thành lập liên minh mới nhằm loại bỏ cựu Phó thủ tướng Anwar Ibrahim và giúp ông Mahathir tiếp tục nắm quyền đến hết nhiệm kỳ.

Ông Mahathir năm nay 94 tuổi, từng giữ chức thủ tướng hơn 20 năm cho đến khi về hưu vào năm 2003. Đến năm 2018, ông đại diện một liên minh nhiều đảng tham gia tranh cử và giành chiến thắng lịch sử.

Tình hình chính trị ở Malaysia có nhiều biến động sau khi đảng Bersatu của Thủ tướng Mahathir Mohamad thảo luận với một số đảng khác về việc thành lập chính phủ mới và loại trừ cựu Phó thủ tướng Anwar Ibrahim thuộc đảng PKR, theo Reuters ngày 24.2.

Chính trường Malaysia suốt nhiều thập kỷ qua đã mang đậm dấu ấn cuộc tranh đấu giữa 2 đối thủ kỳ cựu là ông Mahathir, 94 tuổi, và ông Anwar, 72 tuổi; bất chấp việc hai chính trị gia đã hợp lực để giành chiến thắng trong kỳ bầu cử năm 2018 dựa trên một lời hứa rằng một ngày nào đó ông Mahathir sẽ nhượng lại quyền lực cho ông Anwar.

Các nguồn tin cho biết đảng của ông Mahathir và một bộ phận trong đảng của ông Anwar mới đây đã tiếp xúc với các lãnh đạo đảng UMNO và PAS nhằm lập liên minh mới và giúp ông Mahathir nắm quyền cho đến hết nhiệm kỳ 5 năm 2018-2023. Theo đó, nhóm này có hơn 112 thành viên tối thiểu cần thiết để nắm quyền kiểm soát tại quốc hội, đủ để kêu gọi bầu cử thành lập chính phủ mới.

Thủ tướng Malaysia Mohamad Mahathir với nước cờ mới trong sự nghiệp chính trị - 1

Ông Mahathir Mohamad

Diễn biến trên xuất hiện ngay trong lúc dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp, gây ảnh hưởng tới nền kinh tế Malaysia, khiến các nhà đầu tư hoang mang, đồng Ringgit giảm 0,7% giá trị xuống mức thấp nhất trong vòng 6 tháng, và là mức giảm mạnh nhất trong vòng 3 năm qua.

 Thủ tướng Mahathir rời ghế Chủ tịch đảng Bersatu, theo tuyên bố của đảng này hôm 24-2. Năm 2016, ông rời đảng Tổ chức Dân tộc Mã Lai Thống nhất (UMNO), sau đó thành lập đảng Đoàn kết bản địa Bersatu cũng trong năm này. 

Theo Guardian, ông Mahathir nộp đơn từ chức chỉ một ngày sau căng thẳng chính trị tại Malaysia. Ông Anwar Ibrahim, chính trị gia được xem là "người kế vị" của ông Mahathir, cáo buộc Thủ tướng Malaysia đã phản bội lời hứa trao quyền lại cho ông này. Hiện chưa rõ động thái mới của ông Mahathir có dẫn tới một cuộc bầu cử mới tại Malaysia. 

Trước đó, một số báo cáo ghi nhận các chính trị gia đến từ đảng cầm quyền cũ, Tổ chức Dân tộc Mã Lai Thống nhất (UMNO), đã cùng họp hôm 23-2 tại một khách sạn ở Kuala Lumpur. Cuộc họp này được cho là để thành lập một liên minh mới từ những thành viên cũ đã bị "hất cẳng" (theo Guardian)

Tờ báo Anh nhận định việc thành lập một liên minh mới có thể giúp ông Mahathir giữ vị trí đầy đủ nhiệm kỳ, thay vì phải trao quyền lại cho ông Anwar theo lời hứa.

Cũng tại đây, ông Anwar đã đưa ra cáo buộc đối với đảng của ông Mahathir, cũng như "những kẻ phản bội" trong chính nhóm của ông.

Sau khi được hứa hẹn sẽ trở thành thủ tướng trong tương lai, ông Anwar đã liên minh cùng ông Mahathir, người từng là đối thủ chính trị, để giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2018. Trong những tháng gần đây, Thủ tướng Mahathir đã nhiều lần nói ông cần nhiều thời gian hơn để lên kế hoạch chuyển giao quyền lực. Theo ông Anwar Ibrahim, chủ tịch của Đảng Công lý Nhân dân Malaysia, người được ông Mahathir chọn kế nhiệm, Thủ tướng Mahathir hiện không có kế hoạch hợp tác với những người trong liên minh cầm quyền cũ để thành lập một chính phủ mới.  Khi được hỏi về việc liệu ông Mahathir có trách nhiệm trong tình trạng rối loạn chính trường Malaysia hiện nay không, ông Anwar nói: "Ông ấy đã nhắc lại những gì đã nói với tôi từ trước, rằng ông không đóng vai trò gì trong đó cả. Ông ấy nói rõ ràng rằng sẽ không làm việc với những cộng sự trong chính quyền cũ".

Truyền thông địa phương đưa tin đại diện đảng của ông Mahathir cùng các đảng UMNO, PAS đã gặp quốc vương nhưng chưa rõ liên minh mới của họ có được ủng hộ hay không. Tại Malaysia, quốc vương có quyền giải tán quốc hội theo đề xuất của thủ tướng và phê chuẩn việc bổ nhiệm thủ tướng và các quan chức cấp cao.

Trước các thông tin trên, ông Anwar đã chỉ trích đảng của đương kim thủ tướng và “những kẻ phản bội” trong đảng PKR. Theo The Star, đảng KPR và DAP họp khẩn trong ngày 24.2. Song song đó, ông Anwar cùng vợ là Phó thủ tướng Wan Azizah binti Wan Ismail dự kiến sẽ gặp quốc vương và Thủ tướng Mahathir vào cùng ngày.

Mối quan hệ hay thay đổi giữa hai ông Anwar và Mahathir, từ bạn thành thù rồi đồng minh, đã chi phối diện mạo chính trị Malaysia trong hơn 3 thập niên qua và đóng vai trò trung tâm PH. Khi ông Mahathir làm thủ tướng vào thập niên 1990, ông Anwar giữ vị trí phó thủ tướng và được xem là người kế nhiệm ông Mahathir. Tuy nhiên đến năm 1998, hai ông bất đồng về cách giải quyết cuộc khủng hoảng tài chính châu Á và quay sang đối đầu nhau. Ông Anwar bị cách chức, sau đó bị khép án tù vì lạm quyền và quan hệ tình dục bất chính. Ông Anwar được phóng thích hồi năm 2004, nhưng đến năm 2015 lại lãnh án 5 năm tù giam về tội quan hệ tình dục bất chính, cáo buộc mà ông và những người ủng hộ xem là ý đồ mang động cơ chính trị của ông Najib nhằm hủy hoại sự nghiệp của mình.

"Thế sự xoay vần", đến năm ngoái, ông Anwar  bất ngờ quay sang bắt tay với ông Mahathir và nhất trí hợp sức đánh bại ông Najib Razak, cũng là một đồng minh cũ của ông Mahathir. Ông Mahathir được làm lãnh đạo liên minh đối lập nhờ cam kết 2 việc ông sẽ làm sau khi đắc cử, bao gồm xin lệnh ân xá cho ông Anwar và trao lại chức vụ thủ tướng cho ông này trong vòng 2 năm. Sau khi đại diện liên minh ra tranh cử, ông Mahathir đắc cử và trở thành thủ tướng vào ngày 10.5.2018. Sáu ngày sau đó, ông Anwar được phóng thích sau khi được quốc vương ban lệnh ân xá hoàn toàn.

Chính trường Malaysia đã nóng lên kể từ sau cuộc họp của Hội đồng Chủ tịch liên minh Hy vọng (PH) cầm quyền để thảo luận việc chuyển giao quyền lực sau khi Malaysia tổ chức tuần lễ Cấp cao Diễn dàn Hợp tác châu Á - Thái Bình Dương (APEC) vào cuối năm nay. Giới phân tích nhận định, việc từ chức của ông Mahathir có thể nhằm mục đích giúp cho đảng Đoàn kết người Mã lai bản địa của Thủ tướng Mahathir Mohamad có thể thành lập liên minh mới nhằm loại bỏ cựu Phó thủ tướng Anwar Ibrahim và giúp ông Mahathir tiếp tục nắm quyền đến hết nhiệm kỳ. Phát biểu với báo giới, Thủ tướng Mahathir nhấn mạnh, vấn đề nói trên sẽ được quyết định bởi cả 4 đảng hợp thành PH. Nếu các đảng muốn ông ra đi, ông sẽ sẵn sàng.

Thủ tướng Malaysia Mohamad Mahathir với nước cờ mới trong sự nghiệp chính trị - 2

Ông Mahathir Mohamad (phải) và ông Anwar Ibrahim Ảnh: Reuters

Ông Mahathir đưa ra tuyên bố nói trên trước việc một số nghị sĩ thuộc đảng Công lý Nhân dân (PKR) hợp thành PH đề nghị ông bàn giao chức vụ Thủ tướng cho ông Anwar Ibrahim, Chủ tịch PKR, trong tháng 5/2020. Trước đó, ông Mahathir đã nhiều lần đưa ra các tuyên bố khác nhau về thời điểm chuyển giao quyền lực. Trong tuyên bố gần đây nhất, ông Mahathir nói ông sẽ bàn giao chức vụ sau khi ông chủ trì xong Hội nghị Thượng đỉnh APEC dự kiến được tổ chức tại thủ đô Kuala Lumpur vào tháng 11.

Trước tuyên bố mới nhất của ông Mahathir, một loạt quan chức của các đảng hợp thành PH đã lên tiếng. Họ cho rằng, đây là vấn đề quan trọng của PH, do đó Hội đồng Chủ tịch của liên minh cần thảo luận thấu đáo về vấn đề này.

Về phần mình, ông Anwar khẳng định, quá trình bàn giao quyền lực cần được tiến hành một cách hòa bình và có trật tự. Việc chuyển giao phải được sự nhất trí của tất cả các đảng hợp thành PH và phải dành sự tôn trọng đối với Thủ tướng Mahathir Mohamad, người đã có những đóng góp to lớn cho đất nước. Ông Anwar cũng nhấn mạnh rằng, ông sẽ không đồng ý nếu việc bàn giao quyền lực không được tiến hành theo cách thức như trên.

Về phần mình, ông Anwar Ibrahim, Chủ tịch đảng Công lý Nhân dân hợp thành PH, người được PH nhất trí kế nhiệm ông Mahathir, cho biết ông ủng hộ ông Mahathir. PH cũng đồng thuận với quyết định của Thủ tướng Mahathir.

Tối 21/2, Hội đồng Chủ tịch Liên minh Hy vọng cầm quyền tại Malaysia với các thành viên được xác lập từ trước cuộc bầu cử Hạ viện lần thứ 14 (tháng 5/2018) tổ chức cuộc họp quan trọng liên quan đến vấn đề bàn giao chức vụ Thủ tướng giữa ông Mahathir Mohamad và người kế nhiệm, sự kiện đang thu hút sự chú ý rất lớn từ dư luận Malaysia.

Đối đầu giữa Anwar và ông Mahathir gây sóng gió trên chính trường Malaysia suốt gần 2 thập kỷ. Tuy nhiên, cả hai đã chấp nhận bắt tay trước thềm tổng tuyển cử năm 2018 để lật đổ ông Najib Razak. Vào thời điểm liên minh Pakatan Harapan hình thành, ông Mahathir đã hứa hẹn để cho Anwar kế nhiệm. Cáo buộc "bị phản bội" được Anwar công bố cho báo giới vào đêm 23/2. Ông nói cảm thấy sốc trước âm mưu phá vỡ chính phủ liên minh, gọi diễn biến này là "sự phản bội vì đã có lời hứa (trao quyền lực lại cho ông)", theo AFP.

Anwar gặp Thủ tướng Mahathir vào sáng 24/2, sau đó nói với báo giới rằng ông "hài lòng với lập trường của mình". Theo Straits Times, lá đơn từ chức của ông Mahathir nhiều khả năng là một bước đi tính toán chiến thuật, nhằm xé bỏ thỏa thuận chuyển giao quyền lực giữa ông và Anwar trước cuộc tổng tuyền cử năm 2023. Một nguồn tin của Straits Times cho biết quốc vương có thể không chấp nhận đơn xin từ chức của thủ tướng Malaysia và thông báo ông có sự ủng hộ của đa số quốc hội. Thủ tướng Mahathir dự kiến có cuộc gặp với quốc vương vào lúc 14h30 cùng ngày. Một nguồn tin khác trong liên minh Pakatan Harapan tiết lộ quốc vương đã được trình trước các thông cáo vào ngày 23/2. Tuy nhiên, việc chính thức lên tiếng bị trì hoãn có thể vì đàm phán còn dang dở về vị trí trong chính phủ mới, tạm gọi là Liên minh Dân tộc.

Thủ tướng Malaysia Mohamad Mahathir với nước cờ mới trong sự nghiệp chính trị - 3

Quốc vương Malaysia (trái)  và ông Mahathir Mohamad. Ảnh: AFP   

Việc hàng loạt nghị sĩ thuộc PKR và đảng của ông Mahathir rời liên minh cầm quyền Pakatan Harapan đồng nghĩa liên minh này mất thế đa số tại quốc hội và chính phủ liên minh đã kết thúc, Straits Times nhận định. Theo Channel NewsAsia, lãnh đạo của 6 đảng phái chính trị mong muốn thành lập chính phủ liên minh mới trong tối 23/2 có cuộc gặp riêng với quốc vương tại điện Istana Negara.

Sau đó, hơn 130 nghị sĩ từ các đảng chính trị còn đến dự một bữa tiệc do Mohamed Azmin Ali chủ trì tại khách sạn Sheraton, ở Petaling Jaya. Những chính khách nổi bật tham dự buổi tiệc gồm có chủ tịch Hiệp hội Người Malaysia gốc Hoa, chủ tịch Hội đồng Người Malaysia gốc Ấn, chủ tịch đảng UMNO, chủ tịch đảng PAS và chủ tịch đảng Bersatu của ông Mahathir. Cùng đêm, ông Anwar tổ chức một buổi cầu nguyện tại nhà riêng ở Bukit Segambut, sau đó thừa nhận với báo giới rằng các đối tác trong liên minh cầm quyền đã phản bội ông để thành lập chính phủ mới.

Một số người khác ủng hộ kế hoạch "được ăn cả, ngã về không", thuyết phục ông Mahathir giải tán Quốc hội và tổ chức tổng tuyển cử sớm vào cuối năm nay. Điều đó có nghĩa ông Anwar sẽ không nhận được chiếc ghế thủ tướng từ ông Mahathir nữa mà phải tranh đấu với các đảng khác trong cuộc tổng tuyển cử nếu muốn ngồi vào ghế đó.

Thêm một khả năng nữa được giới quan sát tính tới là PH do ông Mahathir làm chủ tịch sẽ loại PRK ra khỏi liên minh cầm quyền và thiết lập liên minh mới với các đảng khác để tiếp tục làm thủ tướng thêm 3 năm. Cuộc đấu nội bộ quanh ghế thủ tướng xem ra vẫn chưa thực sự ngã ngũ. Rất có thể Quốc vương sẽ bác đơn từ chức vì Mahathir có sự ủng hộ từ đa số trong quốc hội một nguồn tin cho biết. 

Tuy nhiên, không có gì chắc chắn rằng Quốc vương, người gặp ông Anwar vào lúc 14h30, sẽ chấp thuận đơn từ chức hay yêu cầu Mahathir tiếp tục giữ chức. Diễn biến tình hình phù hợp với các báo cáo trước đó nói rằng Thủ tướng Mahathir lên kế hoạch thay thế liên minh cầm quyền PH bằng một liên minh rộng lớn hơn bao gồm các đảng đối lập, nhưng có thể loại bỏ các đồng minh cũ của ông. Quốc vương Malaysia chịu trách nhiệm bổ nhiệm thủ tướng và Anwar, lãnh đạo đảng Công lý Nhân dân (PKR), hy vọng có thể thuyết phục Quốc vương rằng ông có đủ sự ủng hộ từ các nghị sĩ để thành lập chính phủ, các nhà quan sát cho biết. Tuy nhiên, đảng Bersatu của Mahathir cũng tuyên bố rời liên minh PH nhằm cho thấy họ có thể tự nỗ lực thành lập chính phủ./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)