tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Hai, 25/05/2020 | 22:16:00 GMT+7
Thế giới tuần qua

Giá dầu giảm mạnh theo phương thẳng đứng trong bối cảnh cuộc chiến dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp trên thế giới: Trước tác động của dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19 đối với nhu cầu dầu mỏ, việc giá dầu giảm mạnh và duy trì ở mức thấp trong thời gian dài sẽ không thể giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

26/03/2020 10:02:00

Liệu thỏa thuận sản lượng đổ vỡ có dẫn đến một cuộc chiến giá dầu?

Saudi Arabia đã phát động một cuộc chiến giá dầu nhắm tới đối thủ lớn nhất của nước này là Nga, sau khi Nga từ chối tham gia nỗ lực cắt giảm sản lượng cùng Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC).

 

Liệu thỏa thuận sản lượng đổ vỡ có dẫn đến một cuộc chiến giá dầu? Ảnh minh họa: TTXVN

Trước đó, tại cuộc họp ngày 6/3, các thành viên OPEC và đồng minh then chốt Nga đã không thể đi đến nhất trí về việc cắt giảm sản lượng nhằm kiềm chế đà sụt giảm của giá dầu thô trên thị trường thế giới do ảnh hưởng của dịch COVID-19. 
Động thái châm ngòi cuộc chiến giá dầu
Hãng Reuters dẫn các nguồn tin cho hay Saudi Arabia, nhà xuất khẩu dầu số một thế giới, đã công bố kế hoạch tăng sản lượng dầu thô đáng kể lên trên mức 10 triệu thùng/ngày vào tháng 4/2020, giữa bối cảnh thỏa thuận cắt giảm nguồn cung giữa các thành viên OPEC và các đồng minh trong đó có Nga (OPEC+) sẽ chính thức hết hạn cuối tháng Ba này.
Hôm 7/3, Bộ trưởng Năng lượng Saudi Arabia Hoàng tử Abdulaziz bin Salman đã đến thăm “đại gia” dầu mỏ Aramco và yêu cầu tập đoàn này tăng cường nguồn cung sau khi thỏa thuận cắt giảm sản lượng của nhóm OPEC+ hiện tại kết thúc. Thông điệp từ Bộ trưởng Năng lượng Saudi cho hay Aramco nên tối đa hóa sản lượng để bảo vệ thị phần của mình. 
Đồng thời, Aramco đã giảm giá bán chính thức (OSP) trong tháng Tư đối với tất cả các loại dầu thô, với mức giảm mạnh nhất trong 20 năm qua, theo Bloomberg News. Saudi Arabia dự kiến sẽ nhắm đến khu vực Tây Bắc châu Âu, thị trường trọng điểm của Nga. Theo đó, giá dầu Arabia Light bán sang thị trường châu Âu lần đầu tiên thấp hơn 10,25 USD/thùng so với giá dầu Brent. Saudi Arabia cũng giảm giá bán dầu giao tháng 4/2020 xuất khẩu sang thị trường châu Á khoảng 4-6 USD/thùng và giảm 7 USD/thùng đối với dầu xuất khẩu sang thị trường Mỹ.
Ngoài ra, sản lượng dầu của Saudi Arabia trong tháng tới sẽ ở mức trên 10 triệu thùng/ngày và thậm chí có thể tiến gần tới ngưỡng 11 triệu thùng/ngày. Hiện nay, Saudi Arabia đang bơm tổng cộng 9,7 triệu thùng/ngày, trong khi công suất sản xuất dầu của nước này là 12 triệu thùng/ngày.
Động thái này của Saudi Arabia được cho là để nhắm tới đối thủ dầu mỏ là Nga cùng với lĩnh vực dầu đá phiến Mỹ và các nhà sản xuất dầu với chi phí cao khác. Việc này cũng sẽ gây áp lực lên các đồng minh của Saudi Arabia tại vùng Vịnh như Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE) và Kuwait phải giảm giá và có khả năng tăng sản lượng để duy trì cạnh tranh.

Một cuộc chiến về giá cả có thể gây ra thiệt hại cho tất cả các bên, nhưng ảnh hưởng đối với các nhà sản xuất phụ thuộc vào dầu mỏ mà có nền kinh tế yếu hơn như Nigeria và Angola là rất lớn bởi các nước này có rất ít phạm vi để tăng sản lượng và ít khả năng đi vay để bù đắp cho sự thiếu hụt ngân sách.
Các nhà quan sát nhận định rằng việc Saudi Arabia tăng sản lượng và cung cấp dầu thô với mức giá chiết khấu để thu hút khách hàng mới sẽ gây ra nguy cơ khiến giá dầu giảm hơn nữa. Giá “vàng đen” đã mất 1/3 kể từ tháng 1/2020, xuống gần 45 USD/thùng. 
Tại thị trường châu Á trong phiên ngày 10/3, giá dầu Brent Biển Bắc tăng 1,41 USD (4,1%) so với phiên trước đó, lên 35,77 USD/thùng. Trong khi đó, giá dầu ngọt nhẹ WTI của Mỹ tăng 1,25 USD (4%), lên 32,38 USD/thùng.
Nguyên nhân của những bất đồng về cắt giảm sản lượng
Dù giá dầu rẻ đồng nghĩa với việc người tiêu dùng và các doanh nghiệp có lợi hơn khi chi tiêu, song tình trạng này ảnh hưởng nghiêm trọng tới các nước sản xuất và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này. Hàng nghìn công nhân tại các mỏ dầu ở Mỹ đã phải tạm nghỉ việc.
Thất bại trong đàm phán ở Vienna, Áo, càng nhấn mạnh ảnh hưởng hạn chế của OPEC đối với thị trường năng lượng thế giới, không giống như thời hoàng kim những năm 1970. Mỹ gần đây đã trở thành nhà sản xuất dầu mỏ hàng đầu thế giới và vẫn duy trì 100% sản lượng khai thác.
Mười bốn nước thành viên OPEC muốn cắt giảm sản lượng khoảng 1,5 triệu thùng/ngày, tương đương 1,5% sản lượng trên toàn thế giới. Các nước OPEC như Saudi Arabia và Iran cho biết, họ cần các nước ngoài OPEC cắt giảm khoảng 500.000 thùng trong số này.

Tổng thư ký OPEC Mohammed Barkindo, người Nigeria, cho biết Nga và các nước ngoài OPEC khác đã làm việc cùng tổ chức này trong những năm gần đây và từng nhất trí về việc cắt giảm sản lượng. Tuy nhiên, Nga có thể dễ dàng chấp nhận và chống đỡ việc giá dầu sụt giảm hơn hẳn Saudi Arabia và rõ ràng họ tỏ ra chần chừ trong việc cắt giảm sản lượng của ngành xuất khẩu tạo ra lợi nhuận chủ chốt này.
Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), Saudi Arabia sản xuất dầu mỏ với giá thành rẻ, song họ cần giá dầu duy trì tối thiểu ở mức 83,6 USD/thùng để cân bằng với ngân sách. Quốc gia này cũng dựa rất nhiều vào thu nhập từ việc bán dầu.

Trong khi đó, Nga chỉ cần duy trì mức giá tối thiểu là 42,4 USD/thùng. Hãng tin AFP cho biết, nhiều quan chức Nga thời gian gần đây liên tục tỏ thái độ thờ ơ với việc cắt giảm hơn nữa sản lượng dầu mỏ, với lý do rằng mức giá hiện nay là chấp nhận được đối với Moskva và kế hoạch ngân sách của quốc gia này. 
Những "ông lớn" trong ngành công nghiệp dầu mỏ Nga lo ngại rằng chính sách cắt giảm sản lượng mạnh tay hơn nữa sẽ làm doanh thu sụt giảm và khiến thị phần rơi vào tay các đối thủ khác, đặc biệt là Mỹ. Nhà phân tích thị trường Edward Moya, làm việc tại hãng môi giới trực tuyến Oanda, bình luận: “Nga có thể chấp nhận mức giá 40 USD/thùng và có vẻ như họ sẵn sàng chống đỡ với mức giá thấp hơn trong ngắn hạn”.
Giới phân tích cho rằng OPEC có thể sẽ phải vật lộn để tìm cách ngăn giá dầu sụt giảm hơn nữa, nhất là khi tác động của dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp COVID-19 đối với nền kinh tế toàn cầu vẫn là điều chưa ai có thể ước đoán được.

Dịch bệnh lây lan đã khiến các hoạt động đi lại bị hạn chế, dẫn đến nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu giảm. Một số nhà kinh tế cho rằng nền kinh tế toàn cầu có thể suy thoái ngay từ quý I năm nay, lần đầu tiên từ sau khủng hoảng tài chính và càng khiến nhu cầu tiêu thụ năng lượng sụt giảm.
Ông Barkindo cho biết OPEC quyết tâm tránh kịch bản thị trường dư thừa nghiêm trọng như những gì bắt đầu vào năm 2014 khi tổ chức này buộc phải dừng việc cắt giảm sản lượng để đối phó với nguy cơ mất thị phần vào tay ngành công nghiệp dầu mỏ Mỹ. Tình trạng này đã dẫn đến việc giá dầu năm 2015 giảm từ 100 USD/thùng xuống chỉ còn chưa đầy 40 USD/thùng.
Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng ngay cả trong trường hợp OPEC và các đồng minh có thể nhất trí tiến tới cắt giảm sản lượng trong vài ngày, hoặc vài tuần tới, giá dầu cũng khó có khả năng tăng mạnh. Điều này xuất phát từ thực tế nền kinh tế toàn cầu đang chững lại nghiêm trọng trên diện rộng, và cũng một phần là bởi Mỹ - không phải thành viên OPEC và cũng không giống Nga có thể sẵn sàng chấp nhận các quyết định về sản lượng - vẫn liên tục đẩy mạnh hoạt động sản xuất trong những năm gần đây. Động thái này khiến thị trường luôn dư thừa dầu mỏ và giữ giá "vàng đen" liên tục ở mức thấp.
Mối đe dọa đối với “trái phiếu rác” của Mỹ
Theo tờ The Telegraph, cùng với việc gây áp lực đối với Nga, động thái tăng sản lượng của Saudi Arabia cũng nhắm tới các nhà sản xuất dầu đá phiến Mỹ và cả những công ty dầu khí đang đứng bên bờ vực phá sản. Điều này chắc chắn ảnh hưởng không nhỏ đến các “trái phiếu rác” (junk bond, thuật ngữ chỉ trái phiếu có lợi suất cao đi kèm rủi ro lớn) của Mỹ. 
Các công ty năng lượng là những nhà phát hành trái phiếu rác lớn nhất, chiếm hơn 11% thị trường trái phiếu lợi suất cao của Mỹ. Các nhà phát hành trái phiếu này có xếp hạng tín dụng từ BB trở xuống, cho thấy nguy cơ vỡ nợ cao hơn so với các công ty phát hành được xếp hàng “đáng đầu tư” hay xếp hạng BBB trở lên.

Một cuộc chiến giá cả do Saudi Arabia khởi xướng có thể dẫn tới sự lao dốc tồi tệ của trái phiếu năng lượng kể từ khi sản lượng dầu đá phiến của Mỹ tăng và giá dầu giảm mạnh vào cuối năm 2015.
Một mùa Đông ấm áp và nhu cầu toàn cầu giảm cũng đã khiến giá khí đốt tự nhiên đi xuống, làm trầm trọng thêm sự sụt giảm của giá “vàng đen”. Các thị trường trái phiếu đã “đóng cửa” với các đợt phát hành mới của các công ty năng lượng được xếp hạng thấp trong những tuần gần đây, làm cắt đứt một nguồn tài chính bổ sung quan trọng của các công ty này.
Trong khi đó, các doanh nghiệp năng lượng được xếp hạng đầu tư cao hơn cũng không nằm ngoài vòng ảnh hưởng. Các công ty năng lượng chỉ chiếm hơn 11% thị trường trái phiếu doanh nghiệp được xếp hạng ở mức “đầu tư” với một loạt các công ty xếp hạng BBB, bậc thấp nhất trong nhóm này. Do đó, các công ty này cũng chịu áp lực lớn nếu giá dầu thấp hơn có thể dẫn đến việc hạ mức xếp hạng xuống mức "trái phiếu rác"./.

Chiến thuật ẩn náu dưới cuộc chiến dầu mỏ Saudi Arabia - Nga

Cuộc chiến giá dầu mỏ mà Saudi Arabia khơi mào với Nga không hẳn là cuộc đua đẩy giá dầu xuống đáy mà sâu xa hơn là nhắm vào ngành công nghiệp dầu đá phiến của Mỹ.

Khơi mào chiến tranh dầu mỏ, Saudi Arabia tuần qua lệnh cho tập đoàn năng lượng quốc gia Aramco tăng sản lượng thêm 300.000 thùng/ngày, nâng tổng công suất lên 12,3 triệu thùng/ngày từ tháng 4. Ảnh: AFP
Khơi mào chiến tranh dầu mỏ với Nga, Saudi Arabia tuần qua "lệnh" cho tập đoàn năng lượng quốc gia Aramco tăng sản lượng thêm 300.000 thùng/ngày, nâng tổng công suất lên 12,3 triệu thùng/ngày từ tháng 4. Ảnh: AFP

Tăng công suất thêm 2 triệu thùng/ngày

Chuyện bắt đầu tại cuộc họp thường kỳ giữa thành viên Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và các quốc gia không phải thành viên OPEC diễn ra tại Áo tuần trước. Vẫn có những nụ cười giả tạo và những cái bắt tay thật chặt của các giới chức trước ống kính phóng viên. Điều này khiến các phóng viên tưởng sẽ có những câu chuyện nhàm chán và chẳng ai đọc, nhưng từ chỗ tưởng không có tin gì hay ho, cuộc chiến giá dầu xuất hiện như bom dội.

Áp lực giảm giá dầu từ đại dịch Covid-19 là điều không phải bàn khi nhu cầu đi lại của thế giới bị chặn đứng. Điều này khiến nền kinh tế phụ thuộc vào dầu mỏ như Saudi Arabia nóng ruột trước những rủi ro. Thường sẽ có sự trao đổi và thỏa thuận giữa các thành viên OPEC về việc nhất trí hạn chế "bơm" dầu ra thị trường để kéo giá tăng trở lại.

Theo tờ “The Spectator”, tiên phong cho thỏa thuận này, "gã nhà giàu" Saudi Arabia đã đề xuất cắt giảm 1,5 triệu thùng/ngày. Ngay lập tức, Nga thẳng thừng bác bỏ đề xuất này trước sự sững sờ của các thành viên dự họp. Phía Nga cho rằng, thị trường đã bão hòa; do đó, giá cả phải được xác định bởi các thế lực thị trường.

Đây có lẽ là điều cuối cùng mà đại diện Saudi Arabia muốn nghe bởi lãnh đạo Saudi Arabia Mohammed Bin Salman vốn dĩ có tiếng khi đưa những quyết định bốc đồng và tạo phân nhánh toàn cầu một cách tiêu cực.

Lập tức Bin Salman nổi cơn đòi trừng phạt phía Nga phản bội. Aramco - gã khổng lồ năng lượng của Saudi Arabia lập tức giảm giá bán dầu mỏ cho các "bạn hàng" lớn, chủ yếu là Trung Quốc - khách hàng quan trọng nhất của cả Saudi Arabia và Nga. Đồng thời Aramco cam kết sẽ tăng sản lượng một cách kinh ngạc thêm 2 triệu thùng/ngày trong vài tuần tới. Cùng với dịch Covid-19, động thái của Saudi Arabia khiến thị trường thế giới hứng “đòn kép” nặng nề.

Cuộc chiến dầu mỏ khai nổ khiến giá dầu rớt 30% chỉ qua một đêm, mức giảm sâu nhất trong 3 thập kỷ qua, còn chỉ số Dow Jones trên thị trường chứng khoán Mỹ mất hơn 8%, FTSE 100 “bốc hơi” 9%. Giá trị vốn hóa của 2 tập đoàn năng lượng lớn Shell và BP “bay hơi” 32 tỷ bảng Anh, tương đương khoảng 20%.

Đích đến là Mỹ

Nhìn vào thị trường dầu mỏ thế giới hiện này, Mỹ không thể "vô can" trước cuộc chiến giá dầu mà Saudi Arabia khơi nên. Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang đối mặt với hai rủi ro, thoạt nhìn rất khác nhau nhưng lại rất ăn khớp khi phân tích kỹ.

Dịch Covid-19 là rủi ro đủ đau đầu với Mỹ nhưng ở một góc độ khác đại dịch này có thể làm vỏ bọc cho một cuộc tấn công vào ngành dầu mỏ Mỹ khi Mỹ gần đây nổi lên với vai trò nhà sản xuất dầu mỏ hàng đầu thế giới. Quãng thời gian Mỹ phụ thuộc vào nhập khẩu dầu mỏ, giá dầu thấp là điều được hoan hỉ. Nhưng nay chuyện đã khác, nhờ làm chủ công nghệ thủy lực cắt phá (hydraulic fracturing) trong khai thác dầu mỏ, Mỹ đã trở thành cường quốc xuất khẩu dầu mỏ. Rõ ràng, Mỹ không thể tách biệt khỏi cuộc chiến dầu mỏ Saudi Arabia - Nga và thậm chí đây còn được xem là phép thử đối với Mỹ.

Đó cũng là lý do Nga không hào hứng đối chọi với Saudi Arabia lần này, bởi Nga thấy rõ sẽ rất nguy hiểm khi cắt giảm sản lượng dầu, vì điều này suy cho cùng sẽ chặn đừng nhu cầu dầu mỏ Mỹ. Liệu kết quả như vậy có lợi cho Nga? Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đặt nước Nga lên ưu tiên hàng đầu và từ bỏ thỏa thuận nguồn cung dầu mỏ 3 năm với Saudi Arabia khi thỏa thuận này cũng sẽ chính thức hết hạn vào tháng tới.

Thực tế, cuộc chiến dầu mỏ không hẳn là tin xấu cho Mỹ. Nó sẽ khiến giá cả các mặt hàng xăng dầu tại cây xăng thấp đi và đây cũng là yếu tố kích thích thị trường. Quan hệ Nga - Saudi Arabia xấu đi cũng là lẽ tự nhiên sau những tranh chấp gay gắt gần đây giữa Nga và Thổ Nhĩ Kỳ (thành viên của NATO) khi quân đội hai bên xung đột ở miền Bắc Syria. Hơn nữa, giá dầu sụt giảm gây thiệt hại thêm cho nền kinh tế Iran - đồng minh quan trọng nhất của Nga tại khu vực Trung Đông, nhưng lại là kẻ thù không đội trời chung của Mỹ.

Tuy nhiên, khi cuộc bầu cử Mỹ đang đến gần, mối bận tâm của ông Trump vẫn là thị trường chứng khoán và đó là điều dễ hiểu bởi người Mỹ không quyết định bỏ phiếu dựa trên các chính sách đối ngoại. Kể từ khi ông Trump nắm quyền, chứng khoán Mỹ liên tục lập đỉnh mới và ông Trump lo ngại bị đổ lỗi nếu thị trường chứng khoán sụp đổ.

Thường với người Mỹ, vấn đề quan trọng hơn là ngành công nghiệp dầu mỏ Mỹ bị thiệt hại ra sao, chứ không phải ai thắng trong cuộc chiến dầu mỏ giữa Saudi Arabia và Nga. Nhưng động thái thẳng thừng bác bỏ đề xuất của Saudi Arabia đã chứng tỏ Nga có đủ nguồn lực để bù đắp thiếu hụt ngân sách trong 6-10 năm, ngay cả khi giá dầu xuống còn 25 USD/thùng.

Nhưng ngược lại, ngành khai thác dầu mỏ bằng công nghệ fracking của Mỹ có thể gánh khoản nợ ước tính 86 tỷ USD trong những năm tới nếu giá dầu lao dốc. Và nếu Saudi Arabia thực hiện tốt "lời hứa" khiến thị trường thế giới tràn ngập dầu giá rẻ, thì vô hình trung sẽ sớm đẩy các nhà sản xuất dầu đá phiến Mỹ vào chỗ chết, bởi nhà đầu tư sẽ mệt mỏi khi ném tiền vào cái thùng không đáy khi đầu tư vào khai thác dầu đá phiến.

Câu hỏi đặt ra là ông Trump - người vốn rất ghét sự phản bội cá nhân - sẽ phản ứng ra sao khi nhận ra nhà lãnh đạo Saudi Arabia Mohammed Bin Salman - người mà ông Trump luôn ủng hộ - lại đang phá hủy ngành công nghiệp dầu mỏ mà ông Trump rất đỗi tự hào. Thêm câu hỏi nữa là liệu nhà lãnh đạo Bin Salman lên ngôi và vẫn duy trì sự ủng hộ của người dân, sẽ ứng biến ra sao trước những biến động kinh tế và chính trị chưa từng có trong những năm tới.

Cho đến nay, Bin Salman cơ bản vẫn áp dụng mô hình quản trị của Singapore, mặc dù có khuynh hướng Saudi Arabia; đó là trao quyền tự do cá nhân nhưng vẫn hạn chế tham chính dưới danh nghĩa ổn định xã hội và tăng trưởng kinh tế.

Mô hình quản trị này được chứng minh có hiệu quả tại Singapore và các “con hổ” châu Á khác bởi giới chức luôn thực hiện theo lời hứa. Tuy nhiên, với Bin Salman, đó lại là thách thức.

Trong quá khứ, việc phát động cuộc chiến thảm khốc với nước láng giềng Yemen và hạ lệnh thủ tiêu nhà báo Jamal Khashoggi đã cho thấy rất khó để hiểu điều gì khiến Bin Salman hành động như vậy.

Tờ "The Spectator" cho rằng, nếu nhìn vào Saudi Arabia hiện nay, thảm họa dường như ngay ở chân trời. Tuần này, vùng Qatif, một thành trì của người Shia ở “vựa" dầu miền Đông Saudi Arbia, đã bị cách ly hai tuần vì dịch Covid-19. Mọi du khách quốc tế đều bị cấm cửa vào Saudi Arabia, chỉ vài tháng sau khi kế hoạch phát triển ngành du lịch để đa dạng hóa các thành phần của nền kinh tế Saudi Arabia và tránh sự phụ thuộc vào dầu mỏ được triển khai.

Điều này đồng nghĩa Saudi Arabi sẽ bị mất hàng tỷ USD doanh thu trong khi thâm hụt ngân sách của nước này đã lên đến con số khổng lồ 50 tỷ USD. Trong một động thái táo bạo mới đây, Bin Salman đang chuẩn bị nguồn ngân sách khẩn cấp cho năm nay với kịch bản giá dầu ở mức 12 USD/thùng.

Trong khi đó, các trạm kiểm soát quân sự đã được thiết lập ở khắp thủ đô Riyadh sau khi Bin Salman tiến hành thêm cuộc thanh trừng các đối thủ. Hàng chục hoàng tử cao cấp, những nhân vật cấp bộ, giới chức quân sự đã bị bắt và buộc tội lên kế hoạch đảo chính với sự giúp đỡ của tình báo từ Washington.

Với việc xa lánh Nga và khơi mào cuộc chiến dầu mỏ nhằm vào ngành công nghiệp đá phiến của Mỹ, Bin Salman trở nên cô lập trên trường quốc tế hơn bao giờ hết, không có bạn bè hay đồng minh có sức mạnh ngoài nhà vua. Tấn công nền kinh tế thế giới, Bin Salman có thể sớm rước những rắc rối về cho Saudi Arabia.

Không có người thắng cuộc khi giá dầu giảm mạnh

Trước tác động của dịch viêm đường hô hấp cấp COVID-19 đối với nhu cầu dầu mỏ, việc giá dầu giảm mạnh và duy trì ở mức thấp trong thời gian dài sẽ không thể giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Nhà máy lọc dầu của Tập đoàn Dầu mỏ quốc gia Saudi Aramco, Saudi Arabia. Ảnh: AFP/TTXVN

Việc giá dầu giảm kéo dài trong hai năm 2014-2015 được chào đón như là một cú hích đối với nền kinh tế thế giới. Tuy nhiên, theo tờ Financial Times của Anh, cú sốc đối với nguồn cung yếu mà các nhà phân tích cho rằng có thể khiến giá dầu giao dịch quanh mức 30-40 USD/thùng, nếu cuộc chiến giá dầu diễn ra. Điều này dự báo sẽ gây áp lực lớn lên nền kinh tế và tài chính công của các nước sản xuất dầu.
Trong thời điểm khác, tác động của việc giảm giá dầu đối với nền kinh tế toàn cầu có thể là tích cực vì giá nhiên liệu thấp kích thích nhu cầu của người tiêu dùng và đầu tư vào các lĩnh vực phi dầu mỏ. Tuy nhiên, lần này do sự bùng phát dịch bệnh COVID-19, ít có khả năng người tiêu dùng sẽ vội vã chi tiêu "khoản trời cho" này.
Mới đây, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo nhu cầu dầu toàn cầu trong năm nay sẽ giảm, ghi nhận lần đầu tiên trong vòng 10 năm qua, do tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc chậm lại và tình trạng đình trệ về đi lại và du lịch trên toàn thế giới. Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol cho biết, với nguồn cung quá lớn và cú sốc đáng kể về cầu tại cùng một thời điểm, "tình hình mà chúng ta đang chứng kiến hiện nay dường như chưa từng xảy ra trong lịch sử thị trường dầu mỏ".
Các nhà kinh tế của ngân hàng Morgan Stanley cho rằng việc giảm giá dầu tác động đến nguồn vốn dành cho các lĩnh vực liên quan đến dầu mỏ và nguồn thu của các nước sản xuất dầu. Bên cạnh đó, căng thẳng trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp - với việc một số công ty năng lượng có nguy cơ vỡ nợ - có thể làm trầm trọng thêm việc thắt chặt các điều kiện tài chính toàn cầu. Cuối cùng, dù sẽ mang lại lợi ích cho người tiêu dùng, nhưng giá dầu giảm ít khả năng dẫn đến việc chi tiêu nhiều hơn trong ngắn hạn.
Các quốc gia sản xuất dầu chính sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Theo ước tính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) về tỷ lệ hòa vốn tài chính, mức giá dầu trong khoảng 30-40 USD/thùng không đủ cao để chính phủ các nước tài trợ cho các kế hoạch chi tiêu mà vẫn giữ được một ngân sách cân bằng.
Mặc dù dự trữ ngoại hối của Saudi Arabia lớn, có nghĩa là nước này có thể chịu được việc giá dầu thấp trong một thời gian, song Mark Lacey, người đứng đầu bộ phận theo dõi hàng hóa của tập đoàn quản lý tài sản đa quốc gia Schroder, cho rằng quyết định giảm giá trong khi tăng cường khai thác thêm dầu của Riyadh có thể khiến nước này thiệt hại khoảng 120 tỷ USD.
Ông Fatih Birol nói trên Twitter rằng đối với một số nước sản xuất dầu lớn "việc giá thấp duy trì lâu có thể khiến cho việc chi trả cho các lĩnh vực thiết yếu như giáo dục, y tế và lao động trong khu vực công trở nên khó khăn". Thêm vào đó, điều này sẽ khiến mục tiêu đa dạng hóa nền kinh tế "trở nên quan trọng và khó khăn hơn do thiếu tiền để đạt được điều đó".
Các thị trường mới nổi khác cũng có thể bị ảnh hưởng. Chuyên gia James Lord thuộc ngân hàng Morgan Stanley cho biết các nhà nhập khẩu dầu "có thể về bề ngoài được lợi, nhưng họ không được lợi", vì giá dầu giảm mạnh thường đi kèm với nguy cơ chi phí đi vay cao hơn trên toàn cầu.
Những hệ lụy đối với nền kinh tế Mỹ còn mơ hồ hơn. Trong quá khứ, tác động chính sẽ là làm giảm giá xăng dầu cho người tiêu dùng, một diễn biến mang lại lợi ích cho bất kỳ tổng thống đương nhiệm nào trong năm bầu cử. Tuy nhiên, giờ đây dầu đá phiến đã biến Mỹ thành một nước xuất khẩu năng lượng ròng và nhiều nhà sản xuất dầu đá phiến có nguy cơ rơi vào tình trạng phá sản nếu giá dầu duy trì ở mức thấp hiện tại.
Khu vực được hưởng lợi rõ ràng nhất là Khu vực sử dụng đồng euro (Eurozone), nơi mà tác động chính của việc giá dầu giảm là giá tiêu dùng giảm, tăng nguồn tài chính của các hộ gia đình.
Quy tắc ngón tay cái của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) là giá dầu cứ giảm 10 euro sẽ làm lạm phát tại Eurozone giảm 0,3% trong vòng hai tháng. Holger Schmieding, một nhà kinh tế tại Berenberg, cho rằng đây là một tin tốt, song trong khi những tác động đối với đầu tư vào ngành năng lượng của Mỹ là tức thì, bất kỳ lợi ích nào đối với người tiêu dùng châu Âu sẽ chỉ được biểu hiện trong dài hạn. Điều này chỉ là một "sự an ủi" chứ không phải là sự trợ giúp ngay lập tức cho tăng trưởng toàn cầu.
Bà Jennifer McKeown, thuộc công ty tư vấn Capital Economics, cho rằng việc giá dầu giảm gần 50% so với đầu năm sẽ làm giảm lạm phát của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) khoảng 1%, nhưng cảnh báo rằng ngay cả trong năm 2014, việc giá dầu giảm cũng không thúc đẩy chi tiêu của người tiêu dùng ở Eurozone hay Mỹ như dự kiến ban đầu.
Với nỗi sợ và tình trạng đình trệ sản xuất liên quan đến dịch COVID-19, bà Jennifer McKeown nói rằng: "Có vẻ như hiện nay ít có khả năng là các hộ gia đình sẽ phản ứng trước việc chi phí năng lượng thấp hơn bằng cách chi tiêu nhiều hơn. Giá dầu giảm đã làm tăng nguy cơ của một cuộc suy thoái sâu hơn"./.

Vietnam.vn (tổng hợp)