tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Năm, 21/11/2019 | 15:21:18 GMT+7
Thế giới tuần qua

Thế giới tuần qua: Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung bước vào giai đoạn nguy hiểm: Mỹ - Trung đều bị tổn hại do chiến tranh thương mại, khiến xung đột chưa thể kết thúc do không ai giành lợi thế rõ ràng. Trump kỳ vọng việc tăng áp thuế với hàng hóa Trung Quốc sẽ đưa việc làm quay trở lại nước Mỹ, nhưng mọi việc có thể trái với mong muốn của ông?

08/08/2019 08:55:00

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung bước vào giai đoạn nguy hiểm?

Báo chí Mỹ cho rằng, cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung đã bước vào một giai đoạn nguy hiểm hơn sau khi Trung Quốc hạ giá đồng Nhân dân tệ. 

Trong thông báo ngày 5/8, Ngân hàng trung ương Trung Quốc cho biết quyết định của mình là do chủ nghĩa đơn phương và chính sách bảo hộ thương mại của Tổng thống Donald Trump và các biện pháp thuế quan mới của Mỹ đối với Trung Quốc.

Trong ngày giao dịch mở đầu tuần này, tỉ giá đồng nhân dân tệ Trung Quốc so với đồng USD đã lần đầu rơi xuống mức thấp nhất trong hơn 1 thập kỷ. Các nhà đầu tư hiện đang lo ngại không biết Trung Quốc sẽ cho phép tỉ giá đồng Nhân dân tệ lao xuống tới đâu để nhằm bù đắp cho những tổn thất từ sức ép lớn hơn đang đè nặng lên các nhà xuất khẩu của họ.

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung bước vào giai đoạn nguy hiểm - 1

 

Ảnh minh họa

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung bước vào giai đoạn nguy hiểm sau khi Trung Quốc hạ giá đồng Nhân dân tệ. (Ảnh: China Briefing)

Quyết định từ phía Trung Quốc được cho là nhằm trả đũa thông báo của Tổng thống Mỹ Donald Trump áp thuế bổ sung 10% đối với 300 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc từ ngày 1/9. 

Việc Trung Quốc hạ giá đồng Nhân dân tệ đã ngay lập tức tác động tiêu cực tới thị trường chứng khoán Mỹ. Phố Wall (Wall Street) đã chứng kiến ngày tồi tệ nhất trong năm với chỉ số S&P 500 mất gần 3%, chỉ số Dow Jones mất 2.9% trong khi chỉ số Nasdaq Composite mất 3.5%.

Bị ảnh hưởng nặng nhất là giá trị cổ phiếu của các công ty công nghệ bao gồm Apple, Intel, Microsoft, và Nvidia. Không chỉ ở Mỹ, các chỉ số chứng khoán ở châu Á và châu Âu cũng bị ảnh hưởng bởi việc Trung Quốc hạ giá đồng Nhân dân tệ.   

Cùng với việc đồng Nhân dân tệ giảm giá so với đồng USD, các doanh nghiệp Trung Quốc cũng quyết định ngừng mua thêm nông sản của Mỹ. Đây được cho là một trong những biện pháp của Trung Quốc nhằm đáp trả việc Tổng thống Trump tuyên bố áp thuế bổ sung đối với hàng hóa Trung Quốc.

Trên Twitter cùng ngày, Tổng thống Trump gọi việc Trung Quốc hạ giá đồng tiền của mình là thao túng tiền tệ đồng thời nhấn mạnh các hành động thao túng tiền tệ của Trung Quốc cần phải được ngăn chặn.

Với các động thái mới đây từ cả hai phía, các cuộc đàm phán thương mại Mỹ-Trung sẽ khó có thể đạt được tiến triển và cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới được dự báo sẽ còn tiếp diễn.

 

Tình thế bất phân thắng bại trong chiến tranh thương mại Mỹ - Trung

Mỹ - Trung đều bị tổn hại do chiến tranh thương mại, khiến xung đột chưa thể kết thúc do không ai giành lợi thế rõ ràng. 

Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại hội nghị G20 ở Osaka, Nhật Bản hôm 29/6. Ảnh: AP.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại hội nghị G20 ở Osaka, Nhật Bản hôm 29/6. Ảnh: AP.

Bộ Thương mại Trung Quốc hôm nay thông báo nước này ngừng mua nông sản Mỹ để đáp trả việc Tổng thống Donald Trump hôm 1/8 tuyên bố Mỹ sẽ áp thuế bổ sung 10% với 300 tỷ USD hàng nhập khẩu Trung Quốc từ ngày 1/9. Động thái này của Bắc Kinh làm tăng nhiệt đáng kể chiến tranh thương mại giữa hai nước, khiến các chuyên gia đặt câu hỏi "liệu bao giờ nó sẽ kết thúc".

Theo Charles Hankla, chuyên gia về chính sách thương mại tại Đại học Georgia, Mỹ, Tổng thống Trump dường như tin rằng thương mại tự do là trò chơi "một mất một còn", nghĩa là nếu một bên được lợi thì bên kia sẽ chịu thiệt và hai bên phải cạnh tranh với nhau.

Khi phát động chiến tranh thương mại với Trung Quốc, Trump có thể tin tưởng rằng cuộc xung đột này rốt cuộc sẽ đem lại "chiến thắng" cho Mỹ và buộc Bắc Kinh thay đổi các điều khoản thương mại theo hướng mang lại lợi ích cho Washington. Nhiều người Mỹ dường như cũng ủng hộ quan điểm này và nhiệt thành cổ vũ cho chính sách của Trump với Trung Quốc.

Tuy nhiên, Hankla nhấn mạnh thương mại tự do là trò chơi "tất cả đều được", đồng nghĩa với việc mọi nước tham gia quá trình trao đổi đều có thể hưởng lợi. Đây là lý do ông tin rằng sẽ không có "kẻ chiến thắng cuối cùng" trong chiến tranh thương mại Mỹ - Trung hiện nay, khi cả hai bên đều bị tổn hại và không dễ dàng nhượng bộ trước đối thủ.

Để giành thắng lợi trong chiến tranh thương mại, một quốc gia phải sở hữu nhiều lợi thế hơn đối thủ trên bàn đàm phán, đồng nghĩa với việc đủ khả năng gây thiệt hại cho đối phương nhiều hơn so với những bất lợi mà họ phải gánh chịu. Chiến tranh thương mại càng kéo dài, quốc gia này càng phải giành được nhiều quyền lợi hơn để bù đắp thiệt hại.

Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đã kéo dài suốt 18 tháng qua, nhưng đến nay chưa có bất cứ bên nào giành được lợi thế thực sự rõ rệt trước đối phương và cũng chưa ai thu được thành quả đủ lớn để bù đắp cho tổn thất của nền kinh tế.

Với Trung Quốc, thiệt hại từ chiến tranh thương mại là rất lớn, bởi nước này trước đó đã đối mặt với nhiều thách thức đáng kể. Vấn đề được giới lãnh đạo Bắc Kinh quan tâm trước khi chiến tranh thương mại nổ ra là làm thế nào để chuyển đổi hiệu quả nền kinh tế từ mô hình phụ thuộc vào nguồn lao động giá rẻ sang sản xuất hàng hóa có giá trị gia tăng cao hơn.

Sau hơn một năm chiến tranh thương mại với Mỹ, tăng trưởng GDP quý II năm nay của Trung Quốc là 6,2%, mức thấp nhất kể từ khi chính phủ nước này công bố số liệu hàng quý vào năm 1992. Một điều đáng lo ngại khác là ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy các công ty nước ngoài đang "ngó lơ" Trung Quốc, khi họ mở rộng các hoạt động tìm nguồn cung ứng, sản xuất và phân phối ở nước khác.

Ngoài ra, Trung Quốc cũng phải quan tâm đến việc duy trì ổn định chính trị trong nước, trong bối cảnh đặc khu hành chính Hong Kong đang đối mặt với phong trào biểu tình chống dự luật dẫn độ kéo dài nhiều tuần qua.

Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng hiện nay của Trung Quốc vẫn giúp nước này nằm trong số những nền kinh tế phát triển nhanh nhất thế giới. Vì vậy, sự chững lại gần đây khó có thể bị coi là một cuộc khủng hoảng. Việc các công ty quay lưng với Trung Quốc cũng bắt đầu trước khi chiến tranh thương mại nổ ra do chi phí lao động tăng cao, lo ngại về đánh cắp tài sản trí tuệ và các vấn đề khác.

Nhưng những tổn hại của nền kinh tế Trung Quốc không tự động biến thành lợi ích thương mại đối với chính phủ và người dân Mỹ như Trump vẫn tưởng. Người dân Mỹ dần cảm thấy khó chịu với tình hình hiện nay, đặc biệt là nông dân.

Nhiều người trong số họ tiếp tục ủng hộ Trump, nhưng họ dường như bắt đầu mệt mỏi với quan điểm không khoan nhượng của Tổng thống sau những hy sinh mà họ phải bỏ ra.

Chủ tịch Liên hiệp Nông trại Mỹ Zippy Duvall cho biết xuất khẩu nông sản của Mỹ sang Trung Quốc đã giảm 1,3 tỷ USD trong nửa đầu năm nay và nông dân hiện phải đối mặt nguy cơ mất thị trường 9,1 tỷ USD năm 2018. Các mặt hàng xuất khẩu nông sản Mỹ sang Trung Quốc đã đạt 19,5 tỷ USD trong năm 2017.

Để người lao động trong ngành nông nghiệp tiếp tục đứng về phía mình, chính quyền Trump đã trợ cấp hàng tỷ USD trợ cấp cho nông dân. Tuy nhiên, cách giải quyết này để lại hậu quả về chính trị, khi những người ủng hộ tài chính cho phe bảo thủ đang trở nên dè dặt hơn.

Những nghiên cứu gần đây cũng cho kết quả trái ngược với tuyên bố của Trump rằng các công ty Trung Quốc chịu gánh nặng chi trả thuế,đồng nghĩa với việc phần lớn khoản thu rơi vào tay các công ty và người tiêu dùng Mỹ.

Hankla thừa nhận rằng dù trải qua chiến tranh thương mại, nền kinh tế Mỹ về tổng thể vẫn ổn, khi số việc làm ngày càng tăng và tốc độ tăng trưởng kinh tế đạt mức 2,1% vào quý II năm nay. Nhưng Trung Quốc có một lợi thế chiến lược có thể tạo nên sự khác biệt: Họ có thể kiên nhẫn đợi đến khi Trump hết nhiệm kỳ.

Bắc Kinh có thể tin rằng các đòn áp thuế hiện nay là biểu hiện "bốc đồng" của Trump và tổng thống Mỹ thay thế ông sẽ không làm như vậy, ngay cả khi người này có quan điểm cứng rắn hơn với Trung Quốc so với Trump.

Hankla cho rằng Trung Quốc có thể mất nhiều hơn trong xung đột thương mại hiện nay, nhưng quan điểm trong đàm phán của Mỹ dễ bị ảnh hưởng hơn do các vấn đề chính trị. 

Những nghiên cứu về xung đột vũ trang chỉ ra rằng hai phe có xu hướng tiếp tục đánh nhau tới khi xảy ra những sự kiện rõ ràng trên thực địa cho thấy một bên có khả năng chiến thắng. Điều tương tự cũng xảy ra trong cuộc chiến thương mại. Với tình cảnh bất phân thắng bại như hiện nay, chiến tranh thương mại Mỹ - Trung sẽ chưa thể sớm đi đến hồi kết, Hankla nhấn mạnh.

 

Trump có thể phạm phải khi tung đòn áp thuế mới với Trung Quốc?

Trump kỳ vọng việc tăng áp thuế với hàng hóa Trung Quốc sẽ đưa việc làm quay trở lại nước Mỹ, nhưng mọi việc có thể trái với mong muốn của ông.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) bắt tay Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại hội nghị thượng đỉnh G20 ở Nhật Bản hồi tháng 6. Ảnh: Reuters.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) bắt tay Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại hội nghị thượng đỉnh G20 ở Nhật Bản hồi tháng 6. Ảnh: Reuters.

Khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố áp thuế với 250 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc vào năm ngoái, việc làm này được miêu tả như là "viên đạn bạc" giúp đưa việc làm trở lại nước Mỹ. Hôm 1/8, Trump thông báo Mỹ sẽ tiếp tục áp thuế 10% đối với 300 tỷ USD hàng hóa và sản phẩm nhập khẩu Trung Quốc từ ngày 1/9, bất chấp các cuộc đàm phán đang diễn ra.

Theo Quỹ Tiền tệ Thế giới (IMF), nếu chiến tranh thương mại Mỹ - Trung tiếp tục leo thang, tốc độ tăng trưởng kinh tế của cả hai nước sẽ bị ảnh hưởng nặng nề, song Trung Quốc là bên chịu thiệt hại nhiều hơn. Giả sử Mỹ đánh thuế với tất cả hàng hóa Trung Quốc đúng như lời Tổng thống Trump đe dọa, ảnh hưởng đối với niềm tin của người tiêu dùng và doanh nghiệp kết hợp với phản ứng tiêu cực từ thị trường tài chính sẽ khiến GDP của Mỹ giảm hơn 0,9%, trong khi mức giảm của Trung Quốc là 1,6%.

Nhưng giới chuyên gia nhận định nếu Trump hướng tới mục tiêu đưa việc làm trở về nước Mỹ bằng các đòn áp thuế với Trung Quốc, đó có thể là một tính toán sai lầm bởi nó không thể giúp ông đạt được mục đích đề ra.

Việc Mỹ đánh thuế hàng hóa xuất khẩu từ Trung Quốc đồng nghĩa chi phí sẽ gia tăng. Trước áp lực đó, các nhà sản xuất Mỹ ở Trung Quốc sẽ tìm cách rời Trung Quốc tới những nơi mới, chẳng hạn như Ấn Độ, Bangladesh hay Mexico, thay vì quay về nước Mỹ.

"Đòn thuế của Trump có thể truyền thông điệp rằng ông hy vọng các công ty Mỹ cân nhắc việc quay về, nhưng rất ít tập đoàn sẽ làm theo", Daniel Ikenson, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Thương mại thuộc Viện Cato, trụ sở ở Washington DC, nhận xét. "Chi phí sản xuất ở Mỹ giờ đây quá đắt đỏ".

Trump từng tuyên bố Mỹ "đang chiến thắng" cuộc chiến tranh thương mại sau cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hồi tháng 6 mà ở đó hai lãnh đạo thống nhất "đình chiến thương mại".

Nhưng cho tới tận khi các quan chức Mỹ và Trung Quốc tuần qua bắt đầu tiến hành vòng đàm phán thương mại mới tại Thượng Hải sau thời gian dài trì hoãn, ngành sản xuất Mỹ vẫn chưa có dấu hiệu khởi sắc.

Trong khi hàng rào thuế quan giúp đẩy các công ty Mỹ khỏi Trung Quốc để tới những khu vực khác ở châu Á, nó không phát huy hiệu quả trong việc tạo ra thêm việc làm tại Mỹ, giới phân tích đánh giá.

"Không có dấu hiệu nào cho thấy các nhà sản xuất Mỹ đang trở về vì chính sách thương mại của Trump. Thực tế, các nhà sản xuất đang gặp khó khăn vì chính sách", Johan Gott, chuyên gia từ công ty tư vấn và quản lý quốc tế A.T. Kearny, Mỹ, bình luận. "Người ta sẽ cảm thấy hợp lý hơn khi sản xuất hàng hóa tại những nền kinh tế có nhân công giá rẻ và dồi dào".

"Một số công ty sản xuất đã quay về nhưng không phải vì hàng rào thuế quan", Ikenson nói. "Với những ngành như dược phẩm hay hóa chất vốn phụ thuộc nhiều vào khí đốt tự nhiên, khi chuyển về nước, họ có lợi thế là giá khí đốt rẻ hơn".

Steve Lamar, phó chủ tịch Hiệp hội May mặc và Giày dép Mỹ (AAFA), nhấn mạnh: "Những gì Trump làm không giúp mang việc làm trong ngành sản xuất trở về nước Mỹ. Bằng cách tăng thuế lên hàng dệt may nhập khẩu, ông ấy đang khiến chi phí sản xuất ở Mỹ trở nên đắt đỏ hơn. Chúng ta có thể thấy Đông Nam Á và vài khu vực ở châu Âu được hưởng lợi từ những động thái này. Nhưng không may, Mỹ không nằm trong số đó".

Dù vậy, Trump vẫn tuyên bố thắng lợi trước thềm cuộc bầu tổng thống năm 2020. Trong một cuộc gặp với các công nhân nhà máy ở Ohio hồi tháng ba, Trump tuyên bố chính quyền của ông đang "khôi phục ngành sản xuất Mỹ".

Nhưng các doanh nghiệp đang ngày càng lo âu trong bối cảnh căng thẳng thương mại Mỹ - Trung không ngừng gia tăng. Khoảng 41% công ty Mỹ đã chuyển hoặc đang cân nhắc chuyển cơ sở sản xuất khỏi Trung Quốc, theo một khảo sát mới đây của Phòng Thương mại Mỹ tại Trung Quốc.

Dù lời đe dọa đánh thuế với 300 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc được trì hoãn tới tháng 9, tâm lý lo lắng là không thể tránh khỏi, trong khi những hàng rào thuế quan cũ mà Mỹ áp đặt lên 250 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc đã bắt đầu gây khó khăn cho các doanh nghiệp. Thép là một trong những ngành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

"Mang việc làm trở lại nước Mỹ là điều tốt", Robert James, chủ tịch United Steelworkers Local 1999, liên đoàn lao động đại diện cho khoảng 2.000 công nhân ngành thép ở Indiana, nói. "Công nhân của chúng tôi đang chịu ảnh hưởng rất lớn đằng sau các chính sách thương mại".

"Thuế không mang việc làm trở lại cho ngành thép", ông nhấn mạnh. "Chưa hết, những người đang làm việc chỉ nhận được mức thù lao bằng nửa so với trước đây. Phúc lợi cho cha mẹ cũng như con cái cũng bị ảnh hưởng. Các gia đình đang tổn thương".

Lamar cho biết ngành công nghiệp may mặc và giày dép mà AAFA đại diện, sử dụng khoảng 4 triệu lao động Mỹ, đã phát triển qua nhiều năm để tập trung vào những công việc "chất xám cao".

"Để những công việc như may mặc được thực hiện tại các quốc gia như Trung Quốc cho phép chúng tôi tập trung vào những công việc giá trị cao như thiết kế, quy trình kỹ thuật, kiểm soát chất lượng hay vận chuyển", Lamar nói.

"Các nhà sản xuất hàng may mặc tại Mỹ ngày nay gần như không làm ra thứ gì cả. Họ chỉ là người sở hữu các nhãn hàng và nhà thiết kế. Đó là những kỹ năng cần thiết để tồn tại trong ngành bán lẻ ở Mỹ", Richard Kestenbaum từ Triangle Capital, công ty đầu tư có trụ sở ở New York, nhận xét.

Một tháng sau khi đắc cử Tổng thống hồi năm 2016, Trump tới thăm nhà máy sản xuất máy sưởi và điều hòa của hãng Carrier ở Indiana để thúc đẩy thỏa thuận giữa ông với công ty mẹ của Carrier, United Technologies, nhằm giúp nhà máy tiếp tục hoạt động, ngăn 700 việc làm bị chuyển sang Mexico.

Carrier sau đó trì hoãn việc sa thải công nhân nhưng trong những tháng sau đó, công ty có kế hoạch cho thôi việc hơn 500 người. Việc làm của Trump rõ ràng không thể thay đổi quyết định kinh doanh dài hạn của công ty là chuyển việc làm khỏi nước Mỹ.

"Một số công ty có thể vẫn cố gắng duy trì sản xuất ở Mỹ vì họ nhận ra rằng trong môi trường đậm đặc chính trị, nếu Tổng thống là người không khoan dung, họ không muốn đứng về nhầm phía", Ikenson bình luận. Tuy nhiên, doanh nghiệp thực tế có nhiều thứ phải lo hơn là chính trị.

Vietnam.vn (tổng hợp)