tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Tư, 19/06/2019 | 16:11:03 GMT+7
Thế giới tuần qua

Ba điểm nóng của thế giới trong tuần qua: Tình hình địa chính trị Iran và chảo lửa Trung Đông; Venezuela giữa các cường quốc; Mỹ - Triều Tiên: Không ai muốn khép lại cánh cửa đối thoại.

09/06/2019 07:38:00

Mỹ tiếp tục có thêm trừng phạt mới nhằm vào công ty hoá dầu lớn nhất của Cộng hoà Hồi giáo Iran.

 

Iran 'rúng động' đòn trừng phạt tiếp theo từ Washington

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo: "Gây áp lực tối đa lên Iran tiếp tục trong ngày hôm nay" (ảnh: Reuters)

 

AP đưa tin, hôm thứ Sáu (7/6), chính quyền Tổng thống Donald Trump đã công bố lệnh trừng phạt mới dành cho Tehran, lần này nhắm vào công ty hóa dầu lớn nhất Iran là Công ty các ngành công nghiệp hóa dầu Vịnh Ba tư.

Theo Washington, công ty trên chịu trách nhiệm tới 40% năng lực sản xuất và 50% giá trị xuất khẩu các sản phẩm hóa dầu của Iran. Không chỉ vậy, công ty còn tiến hành làm ăn trị giá hàng tỉ USD với Lực lượng vệ binh cộng hòa Iran (IRGC).

"Với việc nhằm vào mạng lưới này, chúng tôi muốn phản đối hành động của các yếu tố chủ chốt trong ngành hóa dầu Iran là cung cấp hỗ trợ cho IRGC," Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin cho biết trong một thông cáo. "Đây là một lời cảnh báo rằng chúng tôi sẽ tiếp tục hướng tới các tập đoàn và công ty trong lĩnh vực hóa dầu và các lĩnh vực khác đang hỗ trợ tài chính cho IRGC".

Động thái hôm thứ Sáu là một phần trong chiến dịch "gây sức ép tối đa" của Mỹ lên Iran, đóng băng bất kỳ tài sản nào tại nước Mỹ của các công ty bị nhắm tới cũng như cấm người Mỹ làm ăn với họ. Sau quyết định rút của Tổng thống Trump rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran 2015, Washington đã tái áp dụng các lệnh trừng phạt với mục tiêu đưa lợi nhuận từ ngành xuất khẩu dầu mỏ của Iran xuống con số 0.

"Gây áp lực tối đa lên Iran tiếp tục trong ngày hôm nay", Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo nói, đồng thời nhấn mạnh, Mỹ sẽ tiếp tục hành động để ngăn chặn nguồn tiền mà Iran cần để "gây bất ổn Trung Đông".

Trong khi đó, trong một lá thư gửi tới Liên Hợp Quốc, Iran cáo buộc, việc Mỹ tái áp dụng trừng phạt không chỉ vi phạm thỏa thuận hạt nhân mà còn cả các nghị quyết liên quan của Hội đồng Bảo an.

"Nước Mỹ cần phải chịu trách nhiệm hoàn toàn cho hậu quả của những hành động sai trái", Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Majid Takht Ravanchi tuyên bố. "Cộng đồng quốc tế nên thực hiện trách nhiệm của mình theo Hiến chương Liên Hợp Quốc và cân nhắc, cũng như có phản ứng thích hợp trước hành động trái pháp luật của Mỹ đang gây nguy hiểm tới hòa bình và an ninh thế giới".

Venezuela giữa các cường quốc

Venezuela giữa vòng xoáy nước lớn - 1

Quân đội Venezuela. Ảnh: Getty

Hãng tin Reuters đưa tin ngày 5-6, Chủ tịch Trung Quốc (TQ) Tập Cận Bình tuyên bố TQ sẽ đóng vai trò tích cực trong vấn đề Venezuela. Sau đảo chính thất bại ngày 30-4 vừa qua của phe đối lập, Venezuela, vốn đang đối mặt khủng hoảng kinh tế, lại tiếp tục gia tăng bất ổn chính trị.

Trả lời hãng tin TASS, ông Tập cho biết TQ sẽ làm việc với cộng đồng quốc tế để đóng một vai trò xây dựng và tích cực trong vấn đề Venezuela, đồng thời sẽ giúp tình hình đất nước Nam Mỹ trở lại bình thường. Hơn nữa, ông Tập còn nói với tờ Rossiyskaya Gazeta rằng Bắc Kinh phản đối sự can thiệp của nước ngoài cũng như các biện pháp trừng phạt đơn phương, sử dụng và đe dọa vũ lực ở Venezuela.

Trong khi đó, một số chính trị gia Mỹ nhiều lần cáo buộc Nga đã tăng cường hỗ trợ quân sự, ngoại giao và kinh tế cho ông Maduro trước những nỗ lực chống lại Venezuela của Washington, tờ The Washington Post cho hay.

Mới đây, Washington và Moscow còn mâu thuẫn trong phát ngôn liên quan đến lực lượng quân đội Nga tại Venezuela. Trên Twitter ngày 3-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói Nga có thông báo với Mỹ rằng đã rút phần lớn người của Nga khỏi Venezuela.Tuy nhiên, điện Kremlin ngày 4-6 đã bác bỏ thông tin này. Theo phát ngôn viên của điện Kremlin Dmitry Peskov, ông Trump đã tuyên bố dựa vào thông tin trên báo chí.

Trước đó, ông Vladimir Zaemsky - Đại sứ Nga tại Venezuela lên tiếng rằng The Wall Street Journal đã thông tin không chính xác. Ông Zaemsky khẳng định không có chuyện nhà thầu quốc phòng Rostec cắt giảm nhân sự ở Venezuela. Rostec nhiều năm nay gửi nhiều chuyên gia kỹ thuật sang Venezuela để cung cấp, hướng dẫn kỹ thuật và bảo dưỡng thiết bị quân sự bán cho quốc gia Nam Mỹ này.

Các hợp đồng cung cấp vũ khí của Nga cho Venezuela, từ mua bán trực thăng, máy bay chiến đấu đến xe bọc thép hay tên lửa phòng thủ, đều được ký từ trước khi Caracas rơi vào tình trạng  bất ổn chính trị đầu năm nay, theo hãng tin Sputnik. Nhiều quan chức Nga gần đây nói rằng họ không có kế hoạch ký thêm hợp đồng mới chuyển vũ khí sang Venezuela trong thời điểm này.

Đi theo sự phát động của Mỹ, Colombia và phong trào đối lập do ông Juan Guaido đứng đầu, hơn 1.500 binh sĩ đã tham gia cuộc đảo chính lật đổ chính quyền ông Maduro vào cuối tháng 4 vừa qua. Lòng trung thành từ các lực lượng vũ trang thường là yếu tố quan trọng, có thể ảnh hưởng đến sự ổn định của nền chính trị quốc gia. Và ông Guaido đã kêu gọi và vận động những người lính cũng như cảnh sát Venezuela nồng nhiệt nhằm tìm cách lật đổ chính quyền đương kim tổng thống Maduro, hãng tin CNN cho biết.

Nhưng sự phấn khích của cuộc đảo chính bất thành vừa qua và những phong trào sau đó đã nhanh chóng bị dập tắt. Ông Guaido thừa nhận ông không thể thuyết phục đủ lực lượng vũ trang tham gia phe đối lập.

Khi động lực đảo chính của phe đối lập dần suy yếu qua nhiều tuần, những người đào ngũ và gia đình của họ cũng vơi đi hy vọng và mất kiên nhẫn trong lúc chờ đợi ở các khách sạn bên Colombia. Hầu hết những người đào ngũ đã được các quan chức Colombia hoặc chính phe của ông Guaido gửi đến các khách sạn. Cao ủy Liên Hiệp Quốc về người tỵ nạn (UNHCR) cũng đã hỗ trợ họ ổn định và bắt đầu xếp họ vào danh sách những người tỵ nạn.

Tuy nhiên, ai là người đã tài trợ chi phí cho việc ăn ở của những người đào ngũ này vẫn là một câu hỏi khó giải đáp. Trả lời hãng tin CNN, cả Bộ Ngoại giao Colombia và đại diện phe đối lập đều bác bỏ việc tài trợ này. “Chính phủ Bogota tiếp tục tìm kiếm các nguồn tài chính cho sự phát triển chiến lược và sự hỗ trợ tốt nhất dành cho những cựu quân nhân và gia đình của họ” - Bộ Ngoại giao Colombia phát biểu.

Sau khoảng thời gian chờ đợi tín hiệu một cuộc đảo chính, những cựu quân nhân này giờ đây phải từ bỏ vũ khí và trở về làm thường dân, phải tự lo các chi phí tài chính cá nhân, theo một sáng kiến mới của chính phủ Colombia. Chương trình tình nguyện Permiso Especial de Permanencia sẽ hỗ trợ các quân nhân đào ngũ và 600 thành viên gia đình của họ khoản trợ cấp ba tháng hoặc giúp họ sống và làm việc hợp pháp ở nước này. Có những người quyết định tiếp tục cuộc sống mưu sinh nhưng cũng có người tiếp tục chờ đợi một cuộc đảo chính tiếp theo

Trở lại Venezuela, mới đây ông Guaido đã phát biểu công khai nhằm duy trì một số động lực vì cho rằng chính quyền Caracas đang cố gắng đàm phán. Ông Guaido cuối tuần rồi còn hứa với những người ủng hộ ở bang Barinas của Venezuela rằng ông sẽ cố gắng thực hiện các mục tiêu mà phe đối lập đã đề ra. Dù vậy, giới quan sát nhìn chung vẫn cho rằng vị thế chính trị của Tổng thống Maduro vẫn vững chắc, dẫu giải pháp dẫn dắt Venezuela thoát khỏi những khó khăn hiện nay vẫn còn là dấu chấm hỏi lớn.

Tình hình BắcTriều Tiên 

Mặc dù cáo buộc các vụ phóng tên lửa đạn đạo mới đây của Triều Tiên rõ ràng vi phạm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, nhưng Washington vẫn khẳng định để ngỏ cánh cửa đối thoại với Bình Nhưỡng.

ảnh 1Người dân Hàn Quốc theo dõi thông tin về vụ thử tên lửa tầm ngắn của Triều Tiên ngày 9-5-2019

Phát biểu tại cuộc họp báo ở Tokyo trước thềm chuyến thăm cấp Nhà nước tới Nhật Bản của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong 4 ngày bắt đầu từ 25-5, Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ John Bolton nêu rõ, bất chấp việc Triều Tiên thử nghiệm các tên lửa đạn đạo tầm ngắn, Mỹ sẽ không thay đổi lập trường của mình so với những gì đã vạch ra tại Hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Triều lần thứ hai tại Hà Nội và mong muốn tiếp tục đối thoại với Triều Tiên.

Định hướng lớn trong quan hệ Mỹ - Triều Tiên đã được xác định trong Tuyên bố chung ký giữa lãnh đạo hai nước tại Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều Tiên lần thứ nhất ở Singapore hồi tháng 6-2018. Nội dung của tuyên bố thì nhiều, nhưng bao trùm lên chỉ gồm 2 điểm chính có quan hệ mật thiết với nhau: phi hạt nhân hóa hoàn toàn bán đảo Triều Tiên và xây dựng nền hòa bình lâu dài trên bán đảo này. 

Diễn giải hai yêu cầu này không khó. Phi hạt nhân hóa hoàn toàn bán đảo Triều Tiên tức là Bình Nhưỡng phải chấm dứt tất cả những gì có liên quan đến loại vũ khí này, từ sản xuất, tàng trữ đến sử dụng, mua bán. Còn nền hòa bình lâu dài trên Bán đảo Triều Tiên thì đồng nghĩa với việc phải chấm dứt tất cả mọi sự đối đầu, thù địch; phải loại bỏ mọi nguy cơ xung đột giữa các bên liên quan, tức là từ phía Mỹ là chính.

Tuy nhiên, đi vào thực hiện thì không đơn giản bởi cách tiếp cận của hai phía. Theo logic thông thường, việc phi hạt nhân hóa của Triều Tiên sẽ phải được tiến hành song song và đồng thời với việc nới lỏng trừng phạt từ phía Mỹ. Thế nhưng, Mỹ cho rằng việc dỡ bỏ trừng phạt hiện nay sẽ tạo điều kiện cho Triều Tiên phát triển chương trình vũ khí. Do đó, Mỹ sẽ không rút lại lệnh trừng phạt trừ phi tiến trình phi hạt nhân hóa được hoàn tất.

Yêu cầu có tính tiên quyết của Washington đã khiến Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều Tiên lần hai hồi tháng 2 vừa rồi kết thúc mà không có thỏa thuận nào. Trong bối cảnh đàm phán bế tắc, việc Triều Tiên liên tiếp phóng tên lửa đạn đạo tầm ngắn là lời cảnh báo rằng Bình Nhưỡng không chịu ngồi “chiếu dưới” trong quá trình đàm phán. 

Tất nhiên, những động thái quân sự liên tiếp của Bình Nhưỡng đã khiến bán đảo Triều Tiên tăng nhiệt sau một thời gian dài bình yên khi Triều Tiên ngừng các vụ thử hạt nhân và tên lửa để tham gia các vòng đàm phán phi hạt nhân hóa. Nhưng liệu thái độ cứng rắn từ cả hai phía có đưa Mỹ và Triều Tiên quay trở lại trạng thái đối đầu và thù địch như quá khứ? 

Có thể thấy quá trình bình thường hóa quan hệ Mỹ - Triều Tiên đã đi được một quãng đường khá dài, chắc chắn không bên nào muốn quay lại vạch xuất phát sau khi đã vượt qua nhiều trở ngại đến vậy. Quá khứ cũng là lời cảnh báo với cả Washington lẫn Bình Nhưỡng rằng, hậu quả của sự đổ vỡ sẽ là rất lớn và nguy hiểm. 

Chính vì thế, dù không đạt được thỏa thuận nào tại Hội nghị thượng đỉnh lần hai nhưng Chủ tịch Triều Tiên Kim Jong-un vẫn đưa ra cam kết về việc không tiếp tục thử hạt nhân. Về phía Mỹ, Tổng thống  Donald Trump khẳng định sẽ không bỏ cuộc và sẽ tiếp tục đối thoại với Triều Tiên. Washington cho rằng đã nêu một cách rõ ràng các mục tiêu của mình và nay đang “bình tĩnh” chờ đợi quan điểm lập trường của Bình Nhưỡng về các cuộc gặp tiếp theo.

Chưa ai có thể dự đoán từ nay đến cuối năm sẽ có cuộc tiếp xúc nào nữa giữa    Washington và Bình Nhưỡng. Nhưng có điều chắc chắn là khủng hoảng hạt nhân trên Bán đảo Triều Tiên chỉ có thể được giải quyết khi hai bên có niềm tin vào nhau. Mà để có niềm tin thì phải đối thoại chứ không thể đóng tất cả con đường tiếp xúc ngoại giao.

Vietnam.vn (tổng hợp)