tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Ba, 26/03/2019 | 16:36:18 GMT+7
Thế giới tuần qua

Các thông tin nổi bật trong tuần qua: Mâu thuẫn giữa Nga và U-crai-na (Ukraina) trên eo biển Kếch (Kerch) đã trở nên căng thẳng. Tiến trình tìm kiếm hòa bình cho Xy-ri (Syria) đang tiến gần tới hiện thực! Tiến trình đưa nước Anh rời khỏi Liên hiệp châu Âu (EU) đang gặp phải bế tắc.

08/03/2019 15:18:00

Mâu thuẫn giữa Nga và U-crai-na (Ukraina) khó có thể được hóa giải

Không ai biết, đến khi nào mới có thể hiện thực hóa một cuộc gặp gỡ giữa Tổng thống Nga V.Pu-tin (Vladimir Putin) và Tổng thống Mỹ Ð.Trăm (Donald Trump). Cơ hội gần nhất, dự kiến diễn ra bên lề Hội nghị cấp cao Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20), đã bị bỏ lỡ. Song, dường như, mọi chuyện còn đang sẵn sàng trở nên tồi tệ hơn nữa.

Thế giới tuần qua - 1

Eo biển Kếch (Kerch)

Mâu thuẫn giữa Nga và U-crai-na (Ukraina) trên eo biển Kếch (Kerch) đã trở thành cái cớ để phía Mỹ hủy bỏ cuộc gặp ấy. Cho dù, trước đó, giới quan sát toàn cầu còn đang chờ đợi sự kiện này, trong vai trò là bước đi đầu tiên nhằm làm giảm căng thẳng giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới.

Ngày 4-12, Ðiện Krem-li (Kremlin) chính thức tuyên bố rằng họ "cảm thấy thật đáng tiếc" khi những quyết định kết nối song phương đã bị "đảo ngược vào phút chót", cho dù "vẫn còn tồn tại rất nhiều vấn đề chiến lược quan trọng".

Và nói như Nghị sĩ Hạ viện Ðức R.Hác-uých (Roland Hartwig), một tiếng nói có thể coi là trung lập: "Ðối thoại với nhau luôn tốt hơn là không làm gì. Quyết định của Tổng thống Mỹ Ð.Trăm là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy Mỹ sẽ đơn phương đổ lỗi cho Nga. Lập trường một chiều và có phần nóng vội ấy rõ ràng sẽ không giúp giải quyết cuộc khủng hoảng hiện nay, mà còn có thể ngăn cản những nỗ lực hòa giải".

Chẳng quốc gia nào muốn bị mắc kẹt giữa những hành lang bị bít kín.

Vấn đề là, những diễn biến tiếp theo có lẽ cũng đủ phác họa một thế cờ mà Nhà trắng cũng như Bộ Ngoại giao Mỹ đã lên kế hoạch kỹ lưỡng từ trước. Sự vụ eo biển Kếch chỉ là một phần trong thế cờ ấy, mà trước mắt, Hiệp ước thủ tiêu tên lửa tầm trung và tầm ngắn (INF) đã lại được đẩy lên "tuyến đầu".

Oa-sinh-tơn (Washington), thông qua phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao M.Pôm-pê-ô (Mike Pompeo) tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao các nước thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Ðại Tây Dương (NATO) đêm 4-12, tuyên bố: "Nga đã vi phạm các điều khoản của INF, và trong vòng 60 ngày, nước Mỹ sẽ chấm dứt nghĩa vụ của mình đối với hiệp ước ấy như một biện pháp khắc phục, trừ phi Nga trở lại tuân thủ một cách hoàn toàn và có thể kiểm chứng". Ðồng vọng với ông, cả NATO lên tiếng ủng hộ những cáo buộc này bằng một tuyên bố chính thức, rằng nước Nga đã "vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ của mình đối với INF".

Ngược lại, chỉ sau đó 60 phút, Mát-xcơ-va (Moskva) đáp trả rằng Nga vẫn đang tuân thủ nghiêm ngặt các cam kết và Oa-sinh-tơn biết rõ điều đó. Ðồng thời, họ nhấn mạnh: Nga chưa bao giờ rút khỏi INF, còn việc Mỹ đơn phương từ bỏ sẽ phá hủy sự ổn định tại châu Âu, biến các nước trong khu vực trở thành "con tin của một chính sách vô trách nhiệm".

Có thể dự đoán rằng sau những động thái này, một loạt các biện pháp trừng phạt mới sẽ được phía Mỹ cân nhắc để áp đặt lên Nga, nối dài thêm chuỗi những mâu thuẫn vốn đã tồn tại lâu nay giữa hai cường quốc. Và cũng có thể tin rằng, Mỹ chỉ muốn đối thoại khi họ thật sự chiếm được thế "thượng phong" trên bàn đàm phán.

Nhưng, sẽ chẳng dễ dàng gì để bắt Ðiện Krem-li nhượng bộ thêm nữa. Cho dù luôn thể hiện thiện chí thảo luận, sự "thiếu nghiêm túc" từ phía Mỹ cũng đã chạm đến những giới hạn nhất định. Sức ép của những cáo buộc cũng như sự khước từ các cơ hội trao đổi quan điểm khiến Nga rất khó chấp nhận lùi bước, ở bất cứ vấn đề nào, bởi vấn đề thể diện.

Và như thế có nghĩa là bế tắc. Có nghĩa là nguy cơ tái lập tình trạng chiến tranh lạnh đang ngày một trở nên rõ ràng, như đánh giá của chính các chuyên gia phương Tây. Nếu không có một cuộc đối thoại song phương toàn diện, sẽ không thể có gì được tháo gỡ.

Mà trong khi đó, nước Mỹ cũng còn chưa giành được thắng lợi cuối cùng ở cuộc chiến thương mại với Trung Quốc. Trong khi đó, như một số nhận xét, chính đương kim Tổng thống Mỹ Ð.Trăm cũng đang mắc kẹt với những lo ngại rằng ông sẽ bị phe đối lập chỉ trích rằng tỏ ra "lép vế" so với người đồng cấp Nga, chưa kể đến các nghi vấn Mát-xcơ-va can thiệp vào cuộc bầu cử năm 2016…

 

Tiến trình tìm kiếm hòa bình cho Xy-ri (Syria) đang tiến gần đến hiện thực!

Những tia hy vọng đích thực đã bắt đầu lóe lên ở phía chân trời. Có lẽ chưa bao giờ, tiến trình tìm kiếm hòa bình cho Xy-ri (Syria) lại đến gần tới hiện thực như vậy, khi kế hoạch thành lập Ủy ban Hiến pháp mới của quốc gia đã chìm trong binh lửa suốt bảy năm qua ấy nhận được nhiều phản ứng tích cực đến thế.

Thế giới tuần qua - 2

Ảnh minh họa

Ủy ban Hiến pháp ấy sẽ được triệu tập đầu năm 2019, theo tuyên bố chung của Bộ trưởng Ngoại giao các nước Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và I-ran (Iran) cùng Đặc phái viên Liên hợp quốc (LHQ) về Xy-ri X.Đơ Mi-xtu-ra (Staffan De Mistura), ngày 18-12. Ủy ban này sẽ được vận hành “theo hướng thỏa hiệp và mang tính xây dựng”, và việc thành lập nó sẽ do LHQ đảm nhiệm, chứ không phụ thuộc vào bất cứ quốc gia nào.

Dự kiến, Ủy ban Hiến pháp Xy-ri sẽ bao gồm 150 thành viên, chia đều thành ba nhóm: do chính phủ lựa chọn, do phe đối lập lựa chọn, và do đặc phái viên LHQ về Xy-ri lựa chọn. Những thành viên này sẽ tập trung xây dựng các nội dung chủ chốt như: Quyền lực của tổng thống, cách thức tổ chức bầu cử và sự phân chia quyền lực.

Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ là viên gạch đầu tiên trên hành trình tái thiết Xy-ri, khôi phục sức sống cho đất nước ấy để sẵn sàng đưa những người vượt biển tị nạn trở về quê hương.

Mới chỉ một ngày trước đó thôi, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ R.T.Éc-đô-gan (Rêcp Tayipp Erdogan) còn tuyên bố: Thổ Nhĩ Kỳ có thể mở một chiến dịch quân sự mới tại Xy-ri “vào bất cứ lúc nào”.

Nhưng, cũng trong ngày 17-12, từ bên kia Đại Tây Dương, đại diện đặc biệt về Xy-ri, ông G.Gie-phrây (James Jeffrey) hé lộ: nước Mỹ sẽ thay đổi quan điểm chủ đạo xuyên suốt của mình những năm qua, nghĩa là đương kim Tổng thống Xy-ri B.An Át-xát (Bashar Al Assad) không nhất thiết phải bị loại bỏ khỏi tương lai chính trị của quốc gia ấy nữa.

Vấn đề là, vẫn có những thách thức ngấm ngầm được đặt ra, kể cả khi mọi chuyện có vẻ như đã đi vào quỹ đạo tích cực.

Bộ trưởng Ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ, bên cạnh việc nhấn mạnh rằng đất nước của mình “để ngỏ cánh cửa cuối cùng cho các cơ hội tìm kiếm giải pháp chính trị cho vấn đề về Xy-ri”, vẫn duy trì quyết tâm chống lại các lực lượng nổi dậy người Cuốc (Kurd) đóng quân trên lãnh thổ Xy-ri, bao gồm đảng Công nhân người Cuốc (PKK) và Các đơn vị bảo vệ nhân dân người Cuốc (YPG).

Trong khi đó, Oa-sinh-tơn (Washington) cũng khẳng định: “Chúng tôi muốn chứng kiến một chính quyền có sự thay đổi về bản chất chứ không phải thay đổi chế độ - chúng tôi không tìm cách loại bỏ Tổng thống Xy-ri An Át-xát”. Điều này có nghĩa là gì? Là khi theo ước tính, Xy-ri cần khoảng từ 300 đến 400 tỷ USD để tái thiết đất nước, thì Mỹ và các cường quốc phương Tây cũng như các định chế tài chính - tiền tệ quốc tế sẽ không sẵn lòng tài trợ cho tiến trình đó, nếu không “nhận được vài dấu hiệu cho thấy rằng chính phủ Đa-mát (Damascus) sẵn sàng thỏa hiệp”.

Ngoài ra, Mỹ cũng kêu gọi trục xuất các lực lượng binh sĩ I-ran khỏi Xy-ri. Đồng thời, các cáo buộc ban đầu dành cho Đa-mát vẫn được giữ nguyên một cách tinh tế, với lời kết luận của đại diện đặc biệt G.Gie-phrây: “Mỹ muốn thấy một Xy-ri không phát động các cuộc tiến công bằng vũ khí hóa học, và không tra tấn các công dân của mình”.

NHỮNG lời cảnh báo đó cho thấy rằng khoảng cách từ việc thành lập được một Ủy ban Hiến pháp đến khung cảnh thanh bình đích thực tại Xy-ri xa đến thế nào. Vẫn còn tồn tại quá nhiều khúc mắc có thể trở thành cái cớ để mọi chuyện trắc trở hoặc đổ vỡ, nhất là khi mức độ tin tưởng lẫn nhau giữa các phía là rất hạn chế, trong cuộc xung đột đã trở thành bàn cờ tranh giành ảnh hưởng quốc tế khá lâu này.

Hòa bình trong tầm mắt, nhưng thực ra, hòa bình vẫn còn ở tận chân trời. Nhìn thấy nó và chạm vào nó là hai việc hoàn toàn khác nhau.

 

Tiến trình đưa nước Anh rời khỏi Liên hiệp châu Âu (EU) đang gặp bế tắc

Một thỏa thuận đã được đưa ra, nhưng thỏa thuận ấy đang đứng trước nguy cơ không thể thực hiện. Không một bước lùi, tiến trình đưa nước Anh rời khỏi Liên hiệp châu Âu (EU), gọi tắt là Brexit, đang bị đẩy ngược trở lại vào cái quỹ đạo luẩn quẩn cũ tưởng chừng đã có thể thoát ra. 

Thế giới tuần qua - 3

Ảnh minh họa

“Không có khả năng tái đàm phán thêm lần nào! Thỏa thuận mà chúng ta đã có được giữa EU với nước Anh là thỏa thuận tốt nhất! Là thỏa thuận khả thi duy nhất!” – ngày 11-12, Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EU) G.C.Giăng-cơ (Jean Claude Juncker) khẳng định. 

Bất cứ ai ở vào cương vị của ông cũng sẽ nói như vậy. Chẳng có lý do gì để EU nhượng bộ, bởi những phản ứng gay gắt vừa qua từ nước Anh là chuyện riêng của Chính phủ Anh. Những điều khoản sơ bộ đã được cam kết, và châu Âu lục địa chẳng có lỗi gì hết. Quả bóng trách nhiệm đang hoàn toàn nằm trên phần sân của đương kim Thủ tướng Anh – bà T.Mây (Theresa May). 

Câu chuyện cũng đã kéo dài quá rồi. Thời hạn cho cuộc chia tay (tháng 3-2019) cũng cận kề rồi. EU cũng đã chờ đợi quá lâu rồi, để sắp xếp chuẩn bị những vấn đề cụ thể cho tương lai của mình, không còn nước Anh là một thành viên chủ chốt nữa. 

Song, thực ra, không ai muốn phải đối diện với kịch bản Brexit mà theo đó, nước Anh ra đi không đạt được thỏa thuận nào. EU và nước Anh vẫn phải là những đối tác quan trọng hàng đầu của nhau. Họ vẫn còn rất nhiều vấn đề cần giải quyết rốt ráo, để tiếp tục tồn tại cạnh nhau, chỉ cách một eo biển Măng-sơ (Manche), như những người bạn cũ, chứ không phải những kẻ xa lạ. 

Họ vẫn còn là đồng minh quân sự trong khối Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương. Họ cũng vẫn chia sẻ với nhau những giá trị chung của châu Âu nói riêng và phương Tây nói chung. Anh và Pháp đều vẫn là các thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, trong khi Đức đang mỗi lúc một nâng cao vị thế ở cơ quan quyền lực đó. 

Thế nên, với chuyện Quốc hội Anh không thông qua thỏa thuận sơ bộ giữa Chính phủ Anh với EU, mọi chuyện dường như bị đẩy lùi về vạch xuất phát. 

Mà trên những đường phố Luân Đôn, nếu những người ủng hộ Brexit cực đoan thậm chí còn giương cao khẩu hiệu: “Cứ bỏ đi thôi, không trả đồng nào cho EU hết!” (Just walk away, pay EU nothing!) thì những người Anh phản đối Brexit cũng hét vang đáp lại: “Rời bỏ, nghĩa là lừa gạt!” (Leave means Lies!). 

Sự chia rẽ trong nội tại quốc gia ấy, không còn nghi ngờ gì nữa, chính là “chướng ngại vật” lớn nhất chắn trước mọi kế hoạch của đương kim Thủ tướng T.Mây. Những đám đông không thể thống nhất, không thể đạt được đồng thuận, không thể cùng nhìn về một hướng ấy quá dễ dàng bị lợi dụng để trở thành công cụ trong tay những đối thủ chính trị của bà. 

Thủ tướng Anh đã cố gắng quyết đoán, đã nỗ lực tạo nên đột phá cho một tiến trình bế tắc. Song, bà không đủ uy lực cũng như sức thuyết phục để kéo cả hệ thống chính trị theo mình. Họ luôn đòi hỏi bà phải đàm phán khéo léo hơn nữa, để nước Anh chỉ phải chấp nhận những tổn thất nhỏ hơn nữa, so với khoản đền bù và những thỏa hiệp hiện tại. 

Nhưng, EU đâu dễ lùi bước như vậy. Đẩy mọi chuyện đến tận cùng căng thẳng, để Brexit diễn ra mà không có được thỏa thuận nào, chắc chắn nước Anh sẽ thiệt hại nặng nề hơn nhiều, khi những hàng rào “ngăn sông cấm chợ” sập xuống. 

Vì lẽ đó, EU sẽ không thỏa hiệp, hoặc chỉ thỏa hiệp vào phút cuối. Nước Anh, trở về điểm khởi đầu của một câu chuyện rối rắm, sẽ phải tự giải quyết xong các mâu thuẫn nội tại của chính mình.

Vietnam.vn (tổng hợp)