tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Ba, 16/10/2018 | 01:29:51 GMT+7
Thế giới tuần qua

Các tin được chú ý trong tuần qua: Mỹ và NATO hoài nghi về sự hiện diện của hơn 10 tàu chiến Nga ở khu vực gần Syria dù cuộc tập trận của Moscow đã kết thúc. Doanh nghiệp Trung Quốc lao đao vì cuộc chiến thương mại với Mỹ: Tác động của cuộc chiến thương mại với rào cản thuế quan do chính quyền Mỹ áp đặt được dự đoán sẽ đe dọa sự tồn tại của hàng chục nghìn doanh nghiệp xuất khẩu Trung Quốc trong thời gian tới.

15/09/2018 08:01:00

Mỹ và NATO theo dõi sát sao mọi diễn biến của các tàu Nga ở Địa Trung Hải

Lầu Năm Góc vẫn đang theo dõi và đặt ra nghi vấn về sự hiện diện của 12 tàu chiến được Hải quân Nga triển khai ở phía đông Địa Trung Hải gần lãnh thổ Syria. Các mục tiêu tại Syria được cho là đều nằm trong tầm tấn công của dàn tàu chiến này.

“Hải quân Nga đã triển khai lực lượng đông đảo các khí tài hải quân tới gần Syria với hơn 12 tàu chiến, trong đó có nhiều tàu mang tên lửa Kalibr”, phát ngôn viên Lầu Năm Góc Eric Pahon nói với CNN, đề cập tới tên lửa hành trình uy lực do Nga sản xuất.

Sự hiện diện của các tàu chiến Nga ở Địa Trung Hải diễn ra trong bối cảnh tình báo Mỹ nhận định rằng các lực lượng Syria với sự hậu thuẫn của Nga sẽ tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các cơ sở y tế tại tỉnh Idlib - một trong những thành trì cuối cùng còn sót lại của phiến quân và khủng bố tại Syria.

Các quan chức NATO, những người bày tỏ quan ngại về sự hiện diện của dàn tàu chiến Nga hùng hậu, cho biết tàu của các nước đồng minh NATO trong khu vực, gồm Hà Lan, Canada, Hy Lạp và Tây Ban Nha, vẫn đang theo dõi sát sao mọi diễn biến của các tàu Nga.

Bộ Quốc phòng Nga trước đó nói rằng việc nước này đồng loạt triển khai 26 tàu và 34 máy bay là để tham gia tập trận quân sự Vostok-2018 - cuộc tập trận lớn nhất của Nga từ sau Chiến tranh Lạnh. Tuy nhiên, Bộ Quốc phòng Mỹ hoài nghi tại sao các tàu của Nga vẫn hiện diện ở khu vực gần Syria ngay cả khi cuộc tập trận đã kết thúc.

“Nga nói rằng sự hiện diện (của các tàu chiến) là để tiến hành cuộc tập trận quân sự và họ đã tuyên bố rằng tập trận đã kết thúc. Vậy câu hỏi đặt ra là, vì sao sự hiện diện của hải quân Nga trong khu vực vẫn tăng lên? Liệu còn lý do nào khác không?”, người phát ngôn Lầu Năm Góc Pahon nói.

Các quan chức Mỹ khác cho rằng các tàu chiến Nga có thể tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa nhằm vào Idlib để hỗ trợ chính quyền Tổng thống Syria Bashar al-Assad.

Hãng tin Interfax dẫn nguồn thạo tin cho biết tàu khu trục lớp Arleigh Burke USS Bulkeley của Mỹ ngày 12/9 đã đi vào khu vực Địa Trung Hải thông qua eo biển Gibraltar. Theo Interfax, với việc triển khai tàu USS Bulkeley, lực lượng Mỹ tại khu vực hiện thời có thể sở hữu 200 tên lửa hành trình Tomahawk sẵn sàng tấn công Syria nếu được lệnh.

Tàu hộ vệ Pytlivy, theo sau là tàu đổ bộ Nikolai Filchenkov, của Hải quân Nga đi qua eo biển Bosphorus trong hành trình tới Địa Trung Hải ngày 24/8. (Ảnh: Reuters)
Tàu hộ vệ Pytlivy, theo sau là tàu đổ bộ Nikolai Filchenkov, của Hải quân Nga đi qua eo biển Bosphorus trong hành trình tới Địa Trung Hải ngày 24/8. (Ảnh: Reuters)

Mối đe dọa khủng bố tại Idlib

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova ngày 13/9 cho biết các phần tử khủng bố tại Idlib đã sẵn sàng cho một cuộc phản công dài hạn nhằm dập tắt ý định ký thỏa thuận đình chiến của các phiến quân.

“Căng thẳng ngày càng gia tăng tại Syria và khu vực lân cận. Diễn biến trên thực địa phức tạp nhất ở tỉnh Idlib, nơi căng thẳng leo thang vì có rất đông các phần tử khủng bố. Các phiến quân đang tập trung nguồn lực để chuẩn bị cho một cuộc phản công lâu dài, loại bỏ thủ lĩnh của các phe nhóm đối lập và sẵn sàng tấn công vào các thành phố như Aleppo và Hama”, bà Zakharova cho biết.

Idlib là tỉnh duy nhất của Syria vẫn do các nhóm vũ trang bất hợp pháp kiểm soát. Năm 2017, một vùng giảm căng thẳng đã được thành lập tại Idlib cho phép các phiến quân hạ vũ khí và sơ tán cùng gia đình. Theo thống kê của Liên Hợp Quốc, hiện có khoảng 10.000 phiến quân từ các nhóm khủng bố Jabhat al-Nusra và Al-Qaeda. Nếu chính quyền Syria giành quyền kiểm soát Idlib, các hoạt động quân sự quy mô lớn tại Syria sẽ chấm dứt.

 

Căng thẳng trong quan hệ thương mại Mỹ - Trung ngày càng có xu hướng leo thang

Các công nhân làm việc trong một xưởng sản xuất tại Trung Quốc (Ảnh: Reuters)
Các công nhân làm việc trong một xưởng sản xuất tại Trung Quốc (Ảnh: Reuters)

Từ nhiều tháng nay, căng thẳng trong quan hệ thương mại Mỹ - Trung ngày càng có xu hướng leo thang khi hai bên liên tục áp thuế lên hàng tỷ USD hàng hóa của nhau. Trung Quốc, nơi coi ổn định xã hội là mục tiêu chính sách quan trọng, đã bắt đầu nhận ra rằng hàng triệu việc làm có nguy cơ biến mất nếu Bắc Kinh không vào cuộc khắc phục những tác động của cuộc chiến thương mại.

Ngày càng nhiều doanh nghiệp nhỏ ở Trung Quốc đang phải đau đầu suy nghĩ trước khi quyết định đóng cửa doanh nghiệp hay chuyển địa bàn hoạt động sang một quốc gia khác, nơi không phải là mục tiêu của chiến tranh thương mại, với chi phí kinh doanh thấp hơn. Tại tỉnh Quảng Đông, nơi được xem là thủ phủ của ngành công nghiệp xuất khẩu Trung Quốc, các doanh nghiệp nhỏ chiếm một nửa trong thị trường việc làm. Các doanh nghiệp này đang chứng kiến sự sụt giảm đáng kể các đơn hàng, trong khi các chi phí tăng cao tới mức khó chấp nhận.

Trong bối cảnh mối đe dọa đặt ra cho ngành công nghiệp Trung Quốc ngày càng tăng lên, chính quyền tỉnh Quảng Đông ngày 10/9 đã công bố một loạt biện pháp hỗ trợ cho các doanh nghiệp như giảm các loại thuế hay chi phí thuê đất. Tuần trước, chính quyền Quảng Đông cũng sửa đổi một số quy định liên quan tới đầu tư nước ngoài tại Trung Quốc.

James Zhang, 45 tuổi, đang điều hành một công ty chuyên sản xuất và cung cấp dây điện cho các khách hàng ở trong và ngoài nước tại trung tâm kinh tế ven biển Thâm Quyến phía đông nam Trung Quốc. Zhang cho biết các đơn hàng đã giảm mạnh kể từ khi chiến tranh thương mại nổ ra hồi tháng 7 và ông dự đoán sẽ tiếp tục giảm thêm 30% nữa trong năm tới.

“Các khách hàng đang rời bỏ tôi. Một vài người trong số họ đề nghị tôi tính thêm chi phí bổ sung do thuế mà Mỹ áp đặt, điều mà tôi không thể làm được. Một số khác đã chuyển sang mua hàng từ các đối thủ của chúng tôi ở Việt Nam hay Ấn Độ”, ông Zhang cho biết.

Thâm Quyến, thành phố nằm giáp với Hong Kong, được xem là “Thung lũng Silicon” của Trung Quốc và là nơi đặt trụ sở các công ty công nghệ lớn nhất và nổi tiếng nhất như các hãng sản xuất thiết bị viễn thông Huawei, ZTE và hãng chế tạo máy bay không người lái DJI.

Từ một ngôi làng đánh cá nhỏ ven biển vào năm 1978, Thâm Quyến đã trở thành trung tâm trong một số chuỗi cung ứng toàn cầu và là nơi quy tụ hàng chục nghìn nhà sản xuất quy mô nhỏ chuyên sản xuất các sản phẩm máy móc và điện tử. Tuy nhiên sự tồn tại của các doanh nghiệp này đang bị đe dọa khi cuộc chiến thương mại với Mỹ nổ ra.

Quy mô nền kinh tế tại Quảng Đông bắt đầu có đi xuống. Các chỉ số về quản lý sức mua cho thấy ngành công nghiệp sản xuất tại Quảng Đông đã sụt giảm trong tháng 8 và đây là lần sụt giảm đầu tiên trong vòng 29 tháng. Trong khi đó, các đơn hàng mới giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 30 tháng còn các đơn hàng xuất khẩu mới giảm trong tháng thứ 3 liên tiếp.

Vật lộn để tồn tại

Các doanh nghiệp nhỏ như doanh nghiệp của James Zhang đang phải vật lộn để sinh tồn trong bối cảnh ảm đạm của nền kinh tế.

Doanh nghiệp của Zhang có khoảng 800 công nhân. Trong giai đoạn làm ăn tốt vào thời điểm năm 2008, các công nhân thường xuyên phải làm thêm giờ mới có thể đáp ứng đủ nhu cầu dây điện cho khách hàng, bao gồm cả dây được sử dụng trong điện thoại di động và máy tính.

Công việc bắt đầu trở nên khó khăn hơn từ 5 năm trước đây do chi phí thuê nhân công, nhà xưởng và năng lượng tăng lên trong khi sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Các sản phẩm do doanh nghiệp của Zhang sản xuất nằm trong danh mục hàng nhập khẩu Trung Quốc bị chính quyền Tổng thống Donald Trump áp thuế 25% kể từ ngày 23/8.

“Tôi không thể ngủ được vào mỗi tối. Dường như không có cách nào để tôi có thể xoay sở được lần này. Cách duy nhất bây giờ là từ bỏ mọi thứ ở đây và bắt đầu lại từ đầu với một nhà máy mới ở Việt Nam. Một số bạn bè và khách hàng của tôi đã chuyển đến đó trong vài năm gần đây”, Zhang nói, đề cập tới những lợi thế tại Việt Nam như thuế thấp hơn và giá nhân công rẻ hơn.

Một số đối tác của Zhang cũng đã chuyển địa bàn hoạt động ra ngoài lãnh thổ Trung Quốc để giảm chi phí. Công ty Samsung của Hàn Quốc cũng đã cắt hoạt động sản xuất điện thoại di động tại Trung Quốc, trong khi đẩy mạnh dây chuyền sản xuất ở Việt Nam và Ấn Độ.

Hu, một người bạn của Zhang, cũng đang gặp phải những vấn đề tương tự. Từ một xưởng sản xuất dây điện nhỏ vào năm 2000, nhà máy của Hu hiện nay đã có 500 công nhân. Doanh thu xuất khẩu của công ty Hu năm ngoái khoảng 7 triệu USD, nhưng năm nay chủ doanh nghiệp này dự đoán doanh thu sẽ chỉ còn chưa đầy 3 triệu USD.

“Chúng tôi bắt đầu cảm nhận được tình hình khó khăn từ tháng 4 khi chính phủ Mỹ bắt đầu cấm xuất khẩu đối với ZTE. Đối với các nhà cung cấp như chúng tôi, đơn hàng đã đóng băng trong nhiều tháng. Thậm chí bây giờ nếu ZTE nối lại hoạt động, hoạt động kinh doanh của họ cũng rất đình trệ”, Hu cho biết.

Giới phân tích cho rằng các doanh nghiệp xuất khẩu nhỏ tại Trung Quốc sẽ khó có thể tồn tại trong bối cảnh hiện nay.

“Các doanh nghiệp xuất quy mô nhỏ hơn sẽ phải chịu ảnh hưởng nhiều hơn trong năm tới và một số sẽ phải đóng cửa”, Iris Pang, chuyên gia kinh tế Trung Quốc tại ING Bank ở Hong Kong, nhận định.

Các chủ doanh nghiệp như Hu đang cảm nhận thêm sức ép khi họ không nhận được đủ sự giúp đỡ cần thiết từ chính quyền trong việc cứu vãn hoạt động xuất khẩu.

“Chúng tôi hiểu rằng chiến tranh thương mại là vấn đề lớn. Nhưng vẫn có nhiều cách họ có thể làm để giúp chúng tôi giảm bớt áp lực. Chúng tôi không thấy họ làm gì cả. Ngược lại, sức ép từ trên xuống còn đang bóp nghẹt chúng tôi”, Hu nói.

Cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc được cho là cuộc chạy đua giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới nhằm giành vị thế thống trị trong bối cảnh chủ nghĩa dân túy đang trỗi dậy mạnh mẽ trên toàn cầu.

Theo Giáo sư kinh tế Lawrence J. Lau tại Đại học Hong Kong Trung Quốc, cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc không chỉ đơn thuần là về thương mại. Cuộc chiến này đang được thúc đẩy bởi hai yếu tố dài hạn quan trọng xảy ra đồng thời trong quan hệ Mỹ - Trung. Yếu tố thứ nhất là sự cạnh tranh giữa Bắc Kinh và Washington để giành vị thế thống trị về kinh tế cũng như công nghệ trên toàn thế giới. Yếu tố thứ hai là sự gia tăng của chủ nghĩa dân túy, chủ nghĩa biệt lập và chủ nghĩa bảo hộ trên thế giới nói chung và tại Mỹ nói riêng.

Cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn đang tiếp tục diễn ra. Nó bắt đầu từ trước khi Tổng thống Donald Trump lên nắm quyền và thậm chí sẽ kéo dài tới cả khi ông đã rời nhiệm sở. Cuộc cạnh tranh này đang ngày càng “nóng” hơn khi GDP của Trung Quốc đã tăng lên đáng kể, từ mức chỉ bằng 20% so với GDP của Mỹ hồi năm 2000 lên bằng 2/3 GDP của Mỹ vào năm ngoái và có thể sẽ đuổi kịp mức GDP của Mỹ trong thập niên 2030 nếu xu hướng tăng trưởng như hiện nay vẫn tiếp diễn.

Trung Quốc có thể đuổi kịp mức GDP của Mỹ vào một ngày không xa, tuy nhiên mức GDP trên đầu người lại là một câu chuyện khác. Năm 2017, GDP bình quân đầu người của Mỹ đạt xấp xỉ 60.000 USD, trong khi con số này tại Trung Quốc chỉ đạt 9.137 USD. Như vậy, Trung Quốc có thể sẽ phải dành toàn bộ số năm còn lại trong thế kỷ 21 để lấp đầy khoảng cách này với Mỹ.

Sự cạnh tranh giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới hiện nay là điều khó tránh khỏi. Tuy vậy, cạnh tranh không có nghĩa là hủy diệt lẫn nhau. Chẳng hạn, sự cạnh tranh trong việc tạo ra siêu máy tính nhanh nhất thế giới có thể dẫn tới việc cả hai nước cùng cho ra đời những chiếc máy tính tốt hơn với tốc độ nhanh hơn. Trong cuộc đua về siêu máy tính năm nay, siêu máy tính IBM Summit của Mỹ đã đánh bại Sunway TaihuLight - một siêu máy tính của Trung Quốc từng xếp vị trí số một trong top 500 siêu máy tính năm 2016 và 2017.

Khi bàn tới cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc, cũng cần tính tới từng lĩnh vực cụ thể. Nếu so sánh về số lượng đầu đạn hạt nhân, Mỹ chắc chắn bỏ xa Trung Quốc. Tuy nhiên đây không phải là lĩnh vực cạnh tranh mà Trung Quốc muốn giành chiến thắng trước Mỹ. Trong khi đó, nếu Bắc Kinh và Washington chạy đua với nhau để tìm ra phương thức hiệu quả để điều trị bệnh ung thư, đây sẽ là cuộc cạnh tranh có lợi cho cả hai nước và thậm chí cho cả thế giới.

Cuộc cạnh tranh về công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc đã làm dấy lên những cuộc tranh cãi tại Washington về vấn đề bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ bắt buộc và đánh cắp trên mạng. Chính quyền Tổng thống Trump vẫn luôn quan ngại về việc các công ty của Trung Quốc đánh cắp quyền sở hữu trí tuệ và ép các công ty của Mỹ chuyển giao công nghệ như điều kiện tiên quyết để hợp tác. Việc chuyển giao công nghệ là yêu cầu bắt buộc của chính phủ Trung Quốc đối với các nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài trong một số ngành nhất định nếu các nhà đầu tư này muốn trở thành đối tác kinh doanh bình đẳng với các doanh nghiệp Trung Quốc.

Hợp tác giữa Mỹ và Trung Quốc, bao gồm các dự án đầu tư xuyên quốc gia, vẫn tiềm ẩn nhiều vấn đề liên quan tới an ninh quốc gia và cạnh tranh về công nghệ. Trong khi chính quyền Mỹ khuyến cáo không sử dụng các sản phẩm của hãng điện thoại Huawei Trung Quốc vì các lý do an ninh quốc gia, chính phủ Trung Quốc cũng cho rằng việc trông cậy vào các sản phẩm công nghệ cao của Mỹ tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Xu thế bảo hộ

Chính quyền Mỹ từng cảnh báo về nguy cơ an ninh từ điện thoại Huawei của Trung Quốc (Ảnh: AFP)
Chính quyền Mỹ từng cảnh báo về nguy cơ an ninh từ điện thoại Huawei của Trung Quốc (Ảnh: AFP)

Sự gia tăng của chủ nghĩa dân túy, chủ nghĩa biệt lập và chủ nghĩa bảo hộ tại Mỹ và một số quốc gia khác đã có tác động đáng kể tới thương mại và đầu tư trên toàn thế giới. Mặc dù Tổng thống Trump không phải là người “khai sinh” ra các xu hướng này, song ông là người khai thác triệt để chúng và nhắm mục tiêu tới Trung Quốc. Nhà lãnh đạo Mỹ luôn cho rằng Washington không được hưởng lợi nhiều từ quan hệ hợp tác với Trung Quốc, đồng thời chỉ trích Bắc Kinh đang thực hiện các chính sách thương mại không công bằng khiến Mỹ thâm hụt hàng trăm tỷ USD mỗi năm.

Nguyên nhân sâu xa dẫn tới các xu hướng trên là sự phân bổ không công bằng các lợi ích của toàn cầu hóa. Trong khi toàn cầu hóa mang lại lợi ích cho nhiều quốc gia, song những lợi ích đó không được chia đều trên toàn cầu và những người thua thiệt sẽ cảm thấy bất mãn khi họ bị tụt hậu hàng chục năm. Những người này tin rằng việc quay lại chủ nghĩa bảo hộ sẽ giúp họ thu hẹp khoảng cách, song thực chất tất cả đều sẽ thua thiệt.

Tổng thống Trump tin rằng mọi thỏa thuận đều là trò chơi tổng số bằng 0 (zero-sum game), nghĩa là một quốc gia được lợi thì quốc gia khác sẽ bất lợi. Do vậy, Mỹ muốn giành lợi thế nhiều hơn bằng cách đàm phán các thỏa thuận thương mại song phương với từng quốc gia, trong đó tận dụng quy mô và sức mạnh của Mỹ trên bàn đàm phán. Ông chủ Nhà Trắng muốn thay đổi các cơ chế hợp tác thương mại hiện thời từ đa phương sang song phương để đảm bảo lợi ích của Mỹ.

Trung Quốc và các nước còn lại trên thế giới, ngoại trừ Mỹ, có thể sẽ tiếp tục ủng hộ hệ thống thương mại đa phương theo Tổ chức Thương mại Thế giới. Họ từng được lợi và có thể sẽ tiếp tục được lợi từ cơ chế này. Tuy nhiên, quan hệ thương mại Mỹ - Trung có lẽ cần được kiểm soát cẩn trọng để có thể tiếp tục phát triển trong tương lai.

Vietnam.vn (tổng hợp)