tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Hai, 20/08/2018 | 04:12:01 GMT+7
Thế giới tuần qua

Có nhiều thông tin đáng quan tâm trong tuần qua đặt dấu ấn trong chuỗi sự kiện quốc tế, khơi lên cả hy vọng lẫn những mối lo âu.

23/04/2018 07:00:00

Hội nghị mùa xuân của Ngân hàng Thế giới (WB) và Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) năm 2018, diễn ra tại Mỹ, vẫn thảo luận các vấn đề toàn cầu, như triển vọng kinh tế thế giới, ổn định tài chính toàn cầu, xóa đói nghèo, thúc đẩy tạo việc làm và tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường... Một năm trôi qua sau Hội nghị mùa xuân WB và IMF năm 2017 kết thúc với cam kết chống bảo hộ thương mại, xu hướng này không những chưa được đẩy lùi, thậm chí còn gia tăng một cách đáng báo động. Diễn ra trong bối cảnh xu hướng bảo hộ thương mại trỗi dậy, tranh chấp thương mại giữa các cường quốc gia tăng, Hội nghị năm nay được kỳ vọng “tạo khởi đầu mới” cho các nỗ lực phối hợp toàn cầu nhằm bảo đảm thực thi các cam kết chống chủ nghĩa bảo hộ. Căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đã trở thành nội dung chi phối Hội nghị mùa Xuân của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đang diễn ra tại Washington của Mỹ.

Thế giới tuần qua - 1

Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) Christine Lagarde. Ảnh: THX/ TTXVN

Trong ngày làm việc 20/4, quan chức tài chính các nước đã kêu gọi giải quyết các tranh chấp thương mại thông qua đối thoại thay vì đơn phương áp đặt các loại thuế, đồng thời cảnh báo mối đe dọa đối với tăng trưởng toàn cầu. Phát biểu bên lề hội nghị, Bộ trưởng Kinh tế và tài chính Pháp Bruno Le Maire nhận định thế giới đang đối mặt với nguy cơ xảy ra cuộc chiến thương mại và khả năng sụp đổ của trật tự đa phương, đe dọa đến nền kinh tế và tăng trưởng toàn cầu.

Ông chỉ trích các chiến lược thương mại của Washington, đồng thời tuyên bố Pháp sẽ không bị cuốn vào một vụ tranh chấp "vô nghĩa" với Trung Quốc. Mặc dù nhất trí Trung Quốc cần tôn trọng các nguyên tắc, song Bộ trưởng Le Maire nhấn mạnh quốc gia này là một bộ phận then chốt của hệ thống thương mại thế giới. Ông nêu rõ: "Chúng ta phải xác định lại thương mại quốc tế với Trung Quốc, thay vì chống lại Trung Quốc".

Tuy nhiên, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin lại cho rằng sai lầm thuộc về những quốc gia áp dụng các chính sách thương mại không công bằng. Trong tuyên bố của mình, quan chức tài chính hàng đầu của Tổng thống Mỹ Donald Trump nêu rõ: "Chúng tôi hoàn toàn tin tưởng rằng các hoạt động thương mại toàn cầu bất bình đẳng cản trở tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ hơn của Mỹ và thế giới, và là một trở ngại đối với nền kinh tế toàn cầu".

Trong khi Tổng Giám đốc IMF Christine Lagarde kêu gọi tận dụng thể chế này như một diễn đàn giải quyết các khác biệt, ông Mnuchin lại cho rằng IMF "nên là một tiếng nói mạnh mẽ" nhằm hối thúc các thành viên "dỡ bỏ các rào cản thương mại và phi thế quan, cũng như bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ".

Việc đánh cắp công nghệ và tài sản sở hữu trí tuệ của Mỹ đã trở thành yếu tố chủ chốt châm ngòi cho những bất đồng và mâu thuẫn giữa nước này với Trung Quốc, khiến Tổng thống Mỹ Donald Trump quyết định ban hành mức thuế mới đánh vào hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc trị giá hàng chục tỷ USD. Cả Washington và Bắc Kinh đã đệ đơn khiếu nại lên Tổ chức Thương mại quốc tế (WTO).

Trước đó, Tổng Giám đốc WTO Roberto Azevedo đã cảnh báo sự leo thang tranh chấp thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc có thể làm "trật bánh" đà phục hồi của nền kinh tế toàn cầu, đe dọa sự mở rộng kinh tế và đẩy nhiều việc làm có nguy cơ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Trong khi đó, Tổng Giám đốc IMF Lagarde cũng nhấn mạnh căng thẳng thương mại như một nguy cơ lớn đối với đà phục hồi toàn cầu vững chắc. Bà cho rằng tranh chấp thương mại sẽ gây xói mòn niềm tin và tạo bất ổn, đe dọa hoạt động đầu tư, vốn là động lực chính thúc đẩy đà phục hồi toàn cầu.

Việc Mỹ và Trung Quốc liên tục đưa ra chính sách thuế đối đầu đã làm dấy lên quan ngại về một cuộc chiến thương mại. Washington đã công bố danh sách các mặt hàng nhập từ Trung Quốc với tổng trị giá khoảng 50 tỷ USD sẽ chịu mức thuế nhập khẩu cao hơn.

Bắc Kinh cũng đáp trả với một danh mục các mặt hàng xuất khẩu chủ đạo của Mỹ như đậu nành, ôtô và máy bay hạng nhẹ tổng trị giá khoảng 50 tỷ USD sẽ chịu mức thuế nhập khẩu cao hơn khi vào thị trường Trung Quốc. Ngay sau đó, Tổng thống Donald Trump hôm 5/4 cảnh báo sẽ nâng gấp đôi (lên 100 tỷ USD) tổng giá trị các sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc phải chịu các mức thuế bổ sung./.

Nhật Bản và Trung Quốc cam kết tạo “khởi đầu mới” trong quan hệ song phương, đồng thời nhất trí hợp tác chặt chẽ hơn trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động xoay quanh những căng thẳng thương mại hay vấn đề hạt nhân trên bán đảo Triều Tiên. Cam kết được đưa ra trong chuyến thăm Nhật Bản của Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị, trong đó kết quả nổi bật nhất là việc lần đầu sau tám năm qua, Nhật Bản và Trung Quốc tiến hành đối thoại kinh tế cấp cao; Bắc Kinh đã xác nhận tham dự cuộc gặp cấp cao ba bên Trung - Nhật - Hàn tới đây.

Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh tình hình bán đảo Triều Tiên có nhiều dấu hiệu tích cực. Hai miền Triều Tiên xúc tiến các bước chuẩn bị nhằm bảo đảm thành công cho cuộc gặp cấp cao liên Triều cuối tháng 4 này, trong khi Mỹ và Triều Tiên có các cuộc tiếp xúc qua kênh ngoại giao nhằm thúc đẩy khả năng tổ chức hội nghị cấp cao Mỹ - Triều mà phía Tổng thống Mỹ Đ.Trăm (Donald Trump) dự định vào cuối tháng 5 hoặc đầu tháng 6 tới. Thủ tướng Nhật Bản S.A-bê (Shinzo Abe) thăm Mỹ, lần thứ hai kể từ đầu nhiệm kỳ của Tổng thống Trăm, nhằm thảo luận về vai trò và đóng góp của Nhật Bản trong tiến trình phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên.

Thế giới tuần qua - 2
Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe (phải) tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị. (Nguồn: Reuters)


Ngày 16/4, các lãnh đạo Nhật Bản và Trung Quốc đã cam kết hình thành "một khởi đầu mới" trong quan hệ song phương đồng thời kêu gọi hợp tác chặt chẽ hơn trong bối cảnh thế giới có nhiều biến động xoay quanh những căng thẳng thương mại hay vấn đề hạt nhân Triều Tiên.
Tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị trong khuôn khổ chuyến thăm kéo dài ba ngày của ông này tới Tokyo, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã kêu gọi thúc đẩy quan hệ song phương và mong muốn cùng hợp tác với Trung Quốc trong vấn đề Triều Tiên.
Ông Abe cũng cho biết về chuyến thăm Mỹ sắp tới để hội đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm tìm kiếm giải pháp "toàn diện và không thể đảo ngược" giúp phi hạt nhân hóa Bán đảo Triều Tiên. Ngoài ra, ông Abe cũng kêu gọi nâng tầm quan hệ Nhật Bản-Trung Quốc, đôi bên cùng có lợi trên nhiều lĩnh vực.
Trong khi đó, phát biểu trước báo giới sau khi hội kiến Thủ tướng Nhật Bản, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị cho biết Bắc Kinh muốn đưa quan hệ song phương tới một "khởi đầu mới," hợp tác trên các lĩnh vực gồm năng lượng, tài chính và môi trường. Ông Vương Nghị nhận định tình hình trên Bán đảo Triều Tiên đang có nhiều dấu hiệu tích cực, trở lại hướng phi hạt nhân hóa.
Phát biểu về những căng thẳng thương mại kể từ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tăng thuế với các mặt hàng nhôm và thép nhập khẩu trong đó các mặt hàng từ Nhật Bản và Trung Quốc, ông Vương Nghị cho biết hai bên đã cùng thảo luận về vấn đề này và phía Nhật Bản cũng nhất trí với Trung Quốc về tầm quan trọng của việc bảo vệ các quy định của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Trong bối cảnh chủ nghĩa bảo hộ gia tăng, các bên đều cam kết sẽ có hành động cụ thể để bảo vệ hệ thống tự do thương mại toàn cầu lấy WTO làm trọng tâm đồng thời cùng xây dựng một nền kinh tế thế giới mở.
Chuyến thăm của Bộ trưởng ngoại giao Trung Quốc tới Nhật Bản diễn ra trong bối cảnh Nhật Bản đang thúc đẩy một hội nghị cấp cao ba bên Nhật-Hàn-Trung để thảo luận về vấn đề Triều Tiên. Quan hệ giữa Nhật Bản và Trung Quốc nhiều năm qua căng thẳng liên quan đến tranh chấp chủ quyền quần đảo mà Tokyo gọi là Senkaku trong khi Bắc Kinh gọi là Điếu Ngư ở Biển Hoa Đông, đặc biệt sau khi Nhật Bản quốc hữu hóa ba trong số năm đảo tại đây hồi tháng 9/2012.
Tuy nhiên, hồi đầu tháng 12/2017, hai nước đã đạt được thỏa thuận sâu rộng về việc thiết lập một cơ chế liên lạc nhằm ngăn chặn các sự cố va chạm bất ngờ trên biển hoặc trên không ở khu vực tranh chấp trên Biển Hoa Đông. Quan hệ giữa hai nước cũng trở nên nồng ấm hơn sau cuộc gặp hồi tháng Một giữa Ngoại trưởng Kono và người đồng cấp Trung Quốc Vương Nghị tại Bắc Kinh, trong đó hai bên nhất trí nối lại các chuyến thăm giữa lãnh đạo hai nước./.

Cu-ba tiến hành kỳ họp đầu tiên (Khóa IX) đánh dấu một sự kiện lịch sử, khi 605 đại biểu Quốc hội vừa được bầu tiến hành bỏ phiếu bầu các thành viên Hội đồng Nhà nước và nhà lãnh đạo mới của đảo quốc vùng Ca-ri-bê (Caribe). Kế hoạch chuyển giao thế hệ lãnh đạo đã được Chủ tịch Ra-un Ca-xtơ-rô (Raul Castro) thông báo từ 5 năm trước và tái khẳng định trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội hồi tháng 3 vừa qua.Trước thềm sự kiện lịch sử này, Quốc hội Cu-ba phát động một chiến dịch quảng bá, kêu gọi người dân Cu-ba bày tỏ quan điểm, nguyện vọng đối với nhà lãnh đạo và chính phủ mới. Người dân Cu-ba khẳng định những thành tựu chính phủ đạt được trong hai nhiệm kỳ vừa qua, dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Ra-un Ca-xtơ-rô, đồng thời tin tưởng chính phủ mới tiếp tục đi theo con đường mà cách mạng và người dân Cu-ba đã lựa chọn.

Thế giới tuần qua - 3

Quốc hội CUBA

 

Cuộc tiến công bằng tên lửa mà Mỹ và đồng minh phát động nhằm các cơ sở của Xy-ri (Syria) mà phương Tây cho là có liên quan vũ khí hóa học đang làm phức tạp thêm tiến trình giải quyết cuộc khủng hoảng đã bước sang năm thứ 8 tại Xy-ri. Động thái này cũng đồng thời khoét sâu thêm mối bất đồng giữa hai cường quốc Mỹ và Nga chung quanh vấn đề Xy-ri. Mức độ căng thẳng và mất lòng tin trong quan hệ Mỹ - Nga bị đẩy lên cao, khi Mỹ hé lộ khả năng mở rộng trừng phạt Nga, còn Nga tuyên bố không nhượng bộ nếu Mỹ “vượt giới hạn đỏ” trong vấn đề Xy-ri.

Diễn biến căng thẳng đã thúc đẩy cộng đồng quốc tế lên tiếng mạnh mẽ hơn, nhằm phối hợp sớm có giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng tại Xy-ri. Các Bộ trưởng Ngoại giao Liên hiệp châu Âu (EU) ra tuyên bố kêu gọi các bên tận dụng cơ hội để khôi phục tiến trình đối thoại nhằm tìm giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng Xy-ri. Đại diện hơn 80 quốc gia và các tổ chức đã khẳng định tham gia hội nghị mang tên “Hỗ trợ tương lai Xy-ri và khu vực”, do EU và LHQ đồng chủ trì, dự kiến diễn ra tại Bỉ tuần tới, nhằm huy động các nguồn hỗ trợ, nhất là viện trợ nhân đạo cho người dân Xy-ri.

Cuộc tấn công Syria của Mỹ, Anh và Pháp sáng sớm 14/4 đã gây ra không ít bất ngờ cho giới phân tích thế giới. Các tuyên bố của Tổng thống Donald Trump về khả năng tấn công Syria vừa không nhất quán vừa hết sức liều lĩnh.

muc dich thuc su cua viec my cung dong minh tan cong syria la gi hinh 1
Người dân Syria xuống đường biểu tình chống cuộc tấn công của Mỹ và đồng minh. Ảnh: SANA.

Trong khi đa số giới chức và nghị sỹ Mỹ ủng hộ quyết định tấn công Syria của Tổng thống Trump thì cũng có không ít ý kiến cho rằng bất kỳ chiến dịch quân sự nào cũng cần phải được quốc hội thông qua. Vụ không kích vừa qua dường như mang ý nghĩa về mặt chính trị nhiều hơn là quân sự.  

Trước đó, Thượng nghị sỹ John McCain và một số nghị sỹ đảng Dân chủ theo quan điểm cứng rắn đã đề xuất Mỹ nên ngay lập tức không kích nhằm vào chính quyền Tổng thống Bashar Al-Assad, vốn bị cáo buộc đã thực hiện vụ tấn công bằng vũ khí hóa học cuối tuần trước.

Một nhóm các nghị sỹ còn đề nghị Quốc hội Mỹ xem xét Đạo luật sử dụng sức mạnh quân sự mới điều chỉnh can dự của Mỹ tại Syria. Hiện chính quyền Trump vẫn đang áp dụng đạo luật sử dụng quân sự cũ, được thông qua năm 2001, sau vụ khủng bố 11 tháng 9.

Tuy nhiên, cũng có không ít nghị sỹ Mỹ cho rằng hành động của ông Trump là vi hiến. Hạ nghị sỹ Elijah Cummings khẳng định, theo hiến pháp Mỹ thì Quốc hội mới có quyền phát động chiến tranh chứ không phải Tổng thống. Tổng thống Trump phải có sự chuẩn thuận của Quốc hội trước khi quyết định tấn công quân sự nhằm vào Syria.

Nhiều nghị sỹ khác chỉ trích chính quyền Tổng thống Trump đã không đưa ra được một chiến lược toàn diện cho Syria. Cuộc không kích vừa qua không phải là sự thay đổi chính sách mà chỉ là phản ứng nhỏ lẻ, không có tác động lớn đến tình hình Syria nói riêng và khu vực nói chung. Trước đó, ngày 6 tháng 4 năm ngoái, ông Trump cũng đã ra lệnh không kích Syria sau vụ tấn công bằng vũ khí hóa học tại thành phố Khan Sheikhoun.

Việc đáp trả mang tính thời vụ này dường như đang trở thành xu thế chung của chính quyền Trump trong chính sách đối với Syria. Các chiến dịch không kích này được thực hiện dường như chỉ nhằm tháo gỡ sức ép của dư luận nội bộ Mỹ, tìm kiếm uy tín cho chính quyền Trump, thể hiện sự khác biệt đối với chính quyền tiền nhiệm của Tổng thống Obama chứ không nhằm giải quyết triệt để vấn đề Syria.

Thậm chí, ngay trước khi cuộc tấn công bằng vũ khí hóa học diễn ra tại Syria, ông Trump còn tuyên bố có thể rút quân khỏi quốc gia Trung Đông này.

Ngoài ra, vụ không kích hôm 14/4 dường như không chỉ được Mỹ mà còn có thể cả Nga và Syria tính toán kỹ càng để tránh căng thẳng leo thang không kiểm soát được.

Theo các nguồn tin quân sự và thông tin từ Syria, ngay trước thềm vụ không kích, tất cả các tàu chiến Nga đã rời quân cảng Tartus, nhiều cơ sở quân sự của Syria được sơ tán khẩn cấp. Bộ Quốc phòng Pháp còn cho biết Nga đã được thông báo trước về chiến dịch không kích vừa qua. Phía Syria cũng thừa nhận đã được Nga cảnh báo về khả năng bị tấn công, thậm chí đến cả chi tiết mục tiêu tiềm năng.

Việc Mỹ không kích dài ngày hoặc tăng quân bộ đến Syria có thể khiến chính quyền Trump mất nhiều hơn được. Việc xóa bỏ chế độ Assad sẽ khiến tình hình Syria thêm rối loạn, bùng phát làn sóng tị nạn mới. Hơn nữa, việc tấn công Syria có thể làm gia tăng nguy cơ xung đột quân sự trực tiếp bùng phát giữa Nga và Mỹ, một cuộc chiến tranh mà cả hai nước đều không mong muốn.

Ngay sau vụ không kích, Pháp đã lập tức dịu giọng, kêu gọi khởi động tiến trình chính trị ngay lập tức nhằm chấm dứt cuộc xung đột hiện nay ở Syria. Theo Ngoại trưởng Jean-Yves Le Drian, các bên cần tìm ra một kế hoạch để chấm dứt cuộc khủng hoảng tại Syria bằng giải pháp chính trị.

Như vậy, có thể thấy rằng vụ không kích vừa qua dường như mang ý nghĩa về mặt chính trị nhiều hơn là quân sự. Tuy nhiên, diễn biến tiếp theo sẽ tích cực hay tiêu cực còn phụ thuộc nhiều vào phản ứng của Nga, Iran và chính quyền của Tổng thống Assad./.

Vietnam.vn (tổng hợp)