tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Ba, 26/05/2020 | 15:10:30 GMT+7
Taliban và cuộc chiến Afghanistan với vai trò của Mỹ cùng kỳ vọng chấm dứt chiến tranh

Hàng tháng trời đàm phán giữa Mỹ và Taliban, nhóm phiến quân hiện đang kiểm soát phần lớn lãnh thổ Afghanistan, sau khi ông Trump tuyên bố hủy cuộc đối thoại bí mật tại Trại David giữa Taliban và Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani. Mục tiêu của các cuộc đàm phán này nhằm đảm bảo việc rút quân Mỹ một cách an toàn ra khỏi Afghanistan, sau hơn 20 năm tham chiến tại quốc gia này.

30/03/2020 15:37:00

Giới chức Afghanistan cho biết, phiến quân Taliban đã bắt cóc 27 nhà hoạt động vì hòa bình tại tỉnh Farah, miền Tây nước này. Vụ việc xảy ra khi đoàn xe gồm 6 ô tô chở các nhà hoạt động Phong trào vì hòa bình của người dân di chuyển từ khu vực Herat tới tỉnh Farah lân cận. Phiến quân Taliban đã chặn đoàn xe trên một tuyến đường huyết mạch và đưa tới một vị trí chưa xác định được. 

Được biết, nhóm hoạt động này có kế hoạch đến một số khu vực của tỉnh Farah để kêu gọi các phe đối địch ngừng bắn và lập lại hòa bình tại Afghanitstan. Tổng thống Mỹ chỉ trích các thủ lĩnh Taliban, khi cho rằng đòn tấn công vào thời điểm nhạy cảm có thể giúp tăng vị thế trên bàn đàm phán.

“Loại người gì muốn giết nhiều người khác để tăng vị thế đàm phán”, ông Trump nói. “Không hề... Họ chỉ làm tình hình trở nên tồi tệ hơn”.

Ông Trump cũng nhắc đến hàng thập kỷ chiến tranh ở Afghanistan và đặt câu hỏi rằng liệu Taliban muốn tiếp tục gây chiến thêm hàng thập kỷ nữa?

Tuyên bố của Tổng thống Mỹ được đưa ra sau khi Washington và Taliban sắp hoàn tất thỏa thuận hòa bình mang ý nghĩa lịch sử.

Nhà đàm phán Mỹ, đặc phái viên của Afghanistan, Zalmay Khalilzad, hồi tuần này nói Mỹ và Taliban về cơ bản đã hoàn tất thỏa thuận hòa bình, chỉ còn chờ ông Trump phê chuẩn.

Taliban và cuộc chiến Afghanistan với vai trò của Mỹ cùng kỳ vọng chấm dứt chiến tranh - 1

Khởi đầu từ Kandahar, Taliban cuối cùng chiếm được thủ đô Kabul 

Theo thỏa thuận, Mỹ sẽ rút binh sĩ khỏi 5 căn cứ quân sự ở Afghanistan trong 135 ngày, miễn là Taliban cũng giữ đúng các cam kết.

Trong hàng loạt tuyên bố trên mạng xã hội Twitter, ông Trump bày tỏ sự giận dữ: “Nếu họ không thể ngừng bắn trong đàm phán hòa bình quan trọng thì có lẽ họ không có năng lực để đàm phán”, ông Trump viết.

Đáp trả lại tuyên bố trên của Tổng thống Trump, một nguồn tin từ Taliban cho biết 18 năm chiến đấu với Mỹ chỉ là giai đoạn khởi đầu, đồng thời nhấn mạnh nhóm phiến quân này còn đủ sức để chiến đấu tới hơn 100 năm nữa.

“Chúng tôi sẽ chiến đấu. Chúng tôi đã tham chiến trong suốt 18 năm qua, nên chúng tôi vẫn sẽ có thể chiến đấu tới 100 năm nữa. Chúng tôi vẫn sẽ duy trì cuộc thánh chiến của mình. Họ sẽ phải trả giá. Chúng tôi đã được mời đến Trại David nhưng sau đó lại bị từ chối. Mỹ muốn chúng tôi phải tuyên bố ngừng bắn trên toàn quốc, nhưng một lần nữa chúng tôi từ chối. Điều này với chúng tôi là bất khả thi,” nguồn tin cho biết

Zabihullah Mujahid, người phát ngôn của Taliban, cũng đã lên tiếng chỉ trích quyết định hủy bỏ đối thoại của Tổng thống Donald Trump.

“Điều này sẽ dẫn tới thêm nhiều thất bại cho Hoa Kỳ. Sự đáng tin của Mỹ sẽ bị ảnh hưởng, thái độ chống đối hòa bình của nước này sẽ bị phơi bày ra toàn thế giới, những mất mát về con người và của cải sẽ tiếp tục tăng”, người phát ngôn Taliban khẳng định.

Hàng tháng trời đàm phán giữa Mỹ và Taliban, nhóm phiến quân hiện đang kiểm soát phần lớn lãnh thổ Afghanistan, sau khi ông Trump tuyên bố hủy cuộc đối thoại bí mật tại Trại David giữa Taliban và Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani. Mục tiêu của các cuộc đàm phán này nhằm đảm bảo việc rút quân Mỹ một cách an toàn ra khỏi Afghanistan, sau hơn 20 năm tham chiến tại quốc gia này.

Một thỏa thuận dự thảo được thống nhất vào tuần trước sẽ cho phép 5.000 binh sĩ Mỹ được rút lui trong những tháng tới, đổi lấy những đảm bảo rằng Afghanistan sẽ không bị các nhóm phiến quân sử dụng để làm căn cứ tấn công vào Mỹ và các đồng minh của mình.

Bất chấp sự thận trọng của Chính phủ Afghanistan trong việc đàm phán với Taliban, Tổng thống Trump vẫn hy vọng việc mời cả 2 bên tới trại nghỉ dưỡng của thống Mỹ tại bang Maryland sẽ tạo ra được một thỏa thuận chung.

Tuy nhiên, vào thứ Bảy vừa qua, ông Trump bất ngờ tuyên bố trên Twitter cá nhân rằng cuộc gặp sẽ không thể diễn ra, sau khi biết tin Taliban nhận trách nhiệm về một vụ đánh bom liều chết tại thủ đô Kabul vào tuần trước, khiến một binh sĩ Mỹ thiệt mạng:

Taliban và cuộc chiến Afghanistan với vai trò của Mỹ cùng kỳ vọng chấm dứt chiến tranh - 2

Binh sĩ Mỹ tuần tra tại tỉnh Nangarhar, Afghanistan. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN    

“Ít người biết rằng, các thủ lĩnh hàng đầu của Taliban và Tổng thống Afghanistan, một cách riêng rẽ, sẽ bí mật đến gặp tôi tại Trại David. Nhưng thật không may, nhằm tiếp tục củng cố cho động cơ trái khoáy của mình, họ thừa nhận đã tấn công vào Kabul khiến một trong những binh sĩ vĩ đại của chúng ta và 11 người khác thiệt mạng, Tôi phải ngay lập tức hủy bỏ cuộc đối thoại và đình chỉ tiến trình đàm phán hòa bình. Làm sao có loại người muốn giết nhiều người khác để củng cố vị thế thương lượng của họ được?

Họ đã không làm được, và họ còn khiến tình hình tồi tệ hơn! Nếu họ không thể tuân theo một thỏa thuận ngừng bắn trong tiến trình đối thoại quan trọng này, và thậm chí còn giết 12 mạng người, thì họ sẽ không có quyền gì để có thể đàm phán bất kỳ một thỏa thuận nào. Họ còn muốn chiến đấu đến bao nhiêu thập kỷ nữa?”

Tưởng như việc ký kết thỏa thuận theo kế hoạch diễn ra ngày 29/2, giữa Hoa Kỳ và Taliban đã thúc đẩy hy vọng chấm dứt gần hai thập kỷ xung đột ở Afghanistan, nơi giết chết hàng ngàn người và trở thành cuộc chiến dài nhất của Mỹ.

 Thỏa thuận này sẽ được ký kết tại thủ đô Doha của Qatar, trụ sở chính trị của Taliban và là chủ nhà tổ chức các cuộc đàm phán trong một năm rưỡi qua.

 Các nhà lãnh đạo cấp cao của Taliban sẽ tham gia cùng với Đặc phái viên Hoa Kỳ tại Afghanistan Zalmay Khalilzad và Ngoại trưởng Hoa Kỳ Mike Pompeo. Bộ trưởng Ngoại giao Pakistan Shah Mehmood Qureshi cũng sẽ tham dự. Một phái đoàn các bộ trưởng của chính phủ Afghanistan cũng có mặt ở Doha. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper và Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg thăm thủ đô Kabul của Afghanistan vào thứ Bảy - trùng với ngày ký kết.

Taliban và cuộc chiến Afghanistan với vai trò của Mỹ cùng kỳ vọng chấm dứt chiến tranh - 3

 Lực lượng phiến quân Taliban tại Afganistan  

Thỏa thuận sẽ đặt nền tảng cho các cuộc đàm phán giữa Taliban và chính phủ Afghanistan - được gọi là các cuộc đàm phán nội bộ Afghanistan - để chấm dứt cuộc chiến bắt đầu từ khi các lực lượng do Hoa Kỳ lãnh đạo tiến vào Afghanistan sau vụ tấn công 11/9 năm 2001.

Thỏa thuận dự kiến ​​sẽ đưa ra một mốc thời gian để Mỹ rút hàng ngàn lính khỏi Afganistan để đổi lấy sự bảo đảm từ Taliban không cho phép các nhóm chiến binh như al-Qaeda hoạt động ở Afghanistan.

Mỹ - Taliban sẽ bắt đầu rút dần các lực lượng liên minh và Mỹ và cũng yêu cầu Taliban bắt đầu một cuộc đối thoại chính thức với chính phủ Afghanistan và các nhóm xã hội chính trị và dân sự khác về việc ngừng bắn và chia sẻ quyền lực vĩnh viễn trên toàn quốc sau chiến tranh Afghanistan.

Đưa quân đội trở về từ cuộc chiến dài nhất của Mỹ có thể được coi là một hành động chính trị táo bạo của Tổng thống Mỹ Donald Trump trong chiến dịch tranh cử năm 2020 của Hoa Kỳ.

 Tuy nhiên, không rõ Hoa Kỳ sẽ mất bao lâu để rút khoảng 12.000-14.000 quân và khoảng 8.500 binh sĩ từ 37 quốc gia phục vụ như một phần của nhiệm vụ huấn luyện, tư vấn và hỗ trợ cho các lực lượng Afghanistan.

Bước tiếp theo sẽ là để các nhà đàm phán xây dựng một thỏa thuận cho tương lai của đất nước, bao gồm cả cách thức điều hành và Taliban sẽ có vai trò gì trong đó.

Các quan chức và chuyên gia nói rằng sẽ có những thách thức nghiêm trọng sau thỏa thuận. Cho đến nay, các cuộc đàm phán đã diễn ra giữa Hoa Kỳ và chính phủ của Taliban và Tổng thống Ashraf Ghani ở Kabul đã phàn nàn về việc không được tham gia.

Ngay cả trước khi nói chuyện với Taliban, hai đối thủ chính trị chính tại Afghanistan, Tổng thống Ghani và quan chức điều hành cấp cao chính quyền Afghanistan Abdullah Abdullah, đã tranh cãi về việc các quan chức, thành viên phe đối lập và các nhà hoạt động nên đàm phán với quân nổi dậy.

Tuy nhiên ngày 4/3, ở tỉnh phía Bắc Kunduz, 12 binh sĩ Afghanistan đã thiệt mạng và 4 người bị thương sau khi Taliban tấn công một căn cứ quân đội ở Bagh-e-Sherkat, ngoại ô phía Bắc Kunduz, thủ phủ tỉnh. Trong một vụ tấn công khác, 4 thành viên lực lượng cảnh sát địa phương Afhganistan và 3 phiến quân Taliban đã thiệt mạng sau khi Taliban tấn công các chốt kiểm soát an ninh ở khu vực Tapa-e-Muarch phía Đông thành phố. Các vụ tấn công ở Kunduz do nhóm Sara Keta (Đơn vị đỏ) thuộc Taliban thực hiện. 

Ở tỉnh Blakh lân cận, 3 cảnh sát địa phương đã thiệt mạng trong các vụ đụng độ ở làng Samarqandyan. Vụ tấn công chỉ diễn ra vài tiếng sau khi truyền thông đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa có cuộc điện đàm với thủ lĩnh Taliban, sau khi hai bên ký một thỏa thuận hòa bình lịch sử hồi cuối tuần trước.

Taliban và cuộc chiến Afghanistan với vai trò của Mỹ cùng kỳ vọng chấm dứt chiến tranh - 4

Mới đây nhất đã có ít nhất 10 binh sỹ quân đội Afghanistan, 8 phiến quân Taliban đã thiệt mạng trong các vụ đụng độ xảy ra vào ngày 28/3 tại huyện Jurm ở tỉnh Badakhshan, miền Bắc nước này.

Theo giới quan chức Hội đồng tỉnh Badakhshan, phiến quân Taliban đã tấn công những trạm kiểm soát an ninh của các lực lượng an ninh và quốc phòng Afghanistan ở nhiều vị trí khác nhau tại vùng Dare Khostak thuộc Jurm. Lực lượng an ninh Afghanistan đã đẩy lui cuộc tấn công của phiến quân sau các vụ giao tranh dữ dội. Ít nhất 5 binh sỹ bị thương và một số thành viên lực lượng an ninh đã mất tích sau các vụ đụng độ kéo dài 4 tiếng. 

Bộ Quốc phòng Afghanistan đã xác nhận vụ việc, đồng thời cho biết, các lực lượng an ninh nước này đã rút khỏi 4 trạm kiểm soát an ninh ở Jurm.

Taliban cho rằng kế hoạch phóng thích tù nhân theo hai giai đoạn của chính phủ Afghanistan không phù hợp với thỏa thuận mà nhóm phiến quân này vừa ký kết với Mỹ.

Ngày 11/3/2020 vừa qua nhóm phiến quân Taliban đã từ chối đề nghị của chính quyền Afghanistan về việc phóng thích 1.500 tù nhân phiến quân trước thềm các cuộc hòa đàm.

Trước đó, Tổng thống Afghanistan đã ký sắc lệnh về việc trả tự do ngay lập tức cho 1.500 tay súng Taliban, sau đó 3.500 người sẽ được phóng thích sau khi hòa đàm bắt đầu.

Tuy nhiên, Taliban đã phản đối kế hoạch trên, cho rằng kế hoạch của chính quyền Afghanistan đã vi phạm thỏa thuận mà nhóm phiến quân này vừa ký kết với Mỹ.

Taliban yêu cầu phía Afghanistan phải trả tự do cho toàn bộ 5.000 tù nhân trước khi hòa đàm giữa hai bên diễn ra.

Giữa Hoa Kỳ và Taliban đã thúc đẩy hy vọng chấm dứt gần hai thập kỷ xung đột ở Afghanistan với nhiều cuộc thương lượng, đàm phán, thỏa thuận và cả ký kết nhằm chấm dứt cuộc chiến đẫm máu và có thể nói kéo dài nhất lịch sử mà Mỹ từng tham dự từ trước đến nay. Để có sự đồng thuận cũng như tiếng nói chung hiện nay giữa các bên có thể chưa đạt được để kết thúc chiến sự này vẫn cần sự đồng thuận giữa các bên và các cuộc đàm phán vẫn còn phải tiếp diễn./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)