tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Năm, 06/08/2020 | 20:49:09 GMT+7
Nguy cơ một cuộc chiến tranh Lạnh phiên bản mới khi Trung Quốc và Mỹ đóng cửa lãnh sự quán

Việc chính quyền Mỹ ra lệnh cho Trung Quốc đóng cửa lãnh sự quán nước này ở Houston. Có thể nói đây là một sự leo thang chưa từng có tiền lệ trong căng thẳng giữa 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới này.

24/07/2020 10:49:00

Việc chính quyền Mỹ ra lệnh cho Trung Quốc đóng cửa lãnh sự quán nước này ở Houston. Có thể nói đây là một sự leo thang chưa từng có tiền lệ trong căng thẳng giữa 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới này. Phía Mỹ cho Trung Quốc 72 tiếng đồng hồ để đóng lãnh sự quán của họ ở Houston. Cảnh sát và lính cứu hỏa thành phố Houston (Mỹ) đã tới lãnh sự quán sau khi các nhân chứng cho hay, giấy tờ đang bị đốt trong các thùng mở ở bên ngoài.

Sau khi Washington đột ngột yêu cầu Trung Quốc đóng cửa lãnh sự quán ở thành phố Houston, bang Texas, Bộ Ngoại giao Mỹ, đang chuẩn bị cho kịch bản Bắc Kinh trả đũa bằng cách đóng cửa một hoặc nhiều lãnh sự quán nước này ở Trung Quốc, theo Wall Street Journal.

Các nhà ngoại giao Mỹ tại Trung Quốc đã chuẩn bị tinh thần cho trường hợp Bắc Kinh nhắm đến phái bộ của họ. Các bước chuẩn bị đang được tiến hành, theo tiết lộ từ một số nguồn thạo tin.

 Nguy cơ một cuộc chiến tranh Lạnh phiên bản mới khi Trung Quốc và Mỹ đóng cửa lãnh sự quán - 1

Mỹ yêu cầu Trung Quốc đóng cửa lãnh sự quán nước này ở Houston trong vòng 72 giờ. (Ảnh: AP) 

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, ông Uông Văn Bân, đã lên án lệnh đóng cửa lãnh sự quán tại Houston và cảnh báo nước này sẽ có biện pháp đáp trả nhưng không đề cập chi tiết cách thức.

Thượng nghị sĩ Marco Rubio dự đoán Trung Quốc có thể yêu cầu đóng cửa lãnh sự quán Mỹ tại Vũ Hán. Trong khi đó, Global Times cho rằng Bắc Kinh cần nhắm đến một phái bộ ngoại giao lớn hơn của Mỹ tại Trung Quốc. South China Morning Post dẫn nguồn thạo tin nói có khả năng lãnh sự quán Mỹ ở Thành Đô sẽ là mục tiêu.

Mỹ có 7 phái bộ ngoại giao tại Trung Quốc, gồm: đại sứ quán tại thủ đô Bắc Kinh, 5 lãnh sự quán ở Thành Đô, Quảng Châu, Thượng Hải, Thẩm Dương, Vũ Hán và một phái bộ ngoại giao ở đặc khu hành chính Hong Kong.

Lãnh sự quán tại Vũ Hán là phái bộ ngoại giao Mỹ có quy mô nhỏ nhất và mới nhất tại Trung Quốc. Cơ quan này đặt tại một cao ốc thương mại, mở cửa trở lại vào năm 2008 sau gần 6 thập kỷ. Sứ mệnh của phái bộ là hỗ trợ lãnh sự cho công dân Mỹ và thúc đẩy thương mại song phương Mỹ - Trung tại các tỉnh Hồ Bắc, Hồ Nam, Hà Nam, Giang Tây.

Trong khi đó, lãnh sự quán Mỹ tại Thành Đô từng là tâm điểm của sự kiện làm rúng động chính trường Trung Quốc vào tháng 2/2012. Cựu giám đốc sở cảnh sát Trùng Khánh, ông Vương Lập Quân, bất ngờ chạy vào tòa nhà và cung cấp cho các nhà ngoại giao Mỹ thông tin một vụ án giết người có liên quan đến bà Cốc Khai Lai, vợ Bạc Hy Lai - bí thư thành ủy Trùng Khánh. Ông Bạc sau đó bị Trung Quốc điều tra các tội danh tham nhũng và lạm dụng chức vụ, cuối cùng phải nhận án tù chung thân.

Giới quan sát dự đoán việc Trung Quốc đáp trả ngoại giao sẽ khiến căng thẳng song phương tiếp tục leo thang. Quan hệ Washington - Bắc Kinh đang ngày một xấu đi trên nhiều phương diện, từ thương mại đến vấn đề Hong Kong, tự do hàng hải trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đến nguồn gốc và cách ứng phó đại dịch Covid-19.

Phía Trung Quốc tuyên bố: Động thái mới này do Mỹ đơn phương khởi xướng và Bắc Kinh sẽ “phản ứng lại một cách cứng rắn” nếu Mỹ không “thu hồi quyết định sai lầm này”.

Trung Quốc cũng tố Mỹ quấy rối nhân viên ngoại giao và hăm dọa sinh viên Trung Quốc, tịch thu thiết bị điện và bắt giữ họ mà không có lý do. Trung Quốc còn cho hay, các đoàn ngoại giao và nhân viên ngoại giao Trung Quốc bị dọa đánh bom và giết chết.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố: “Trung Quốc cực lực phản đối một động thái không thể biện minh – động thái đó sẽ phá hoại quan hệ Trung-Mỹ... Chúng tôi hối thúc Mỹ lập tức rút lại quyết định sai trái này. Nếu không, Trung Quốc sẽ có những phản ứng pháp lý và cần thiết”.

 Nguy cơ một cuộc chiến tranh Lạnh phiên bản mới khi Trung Quốc và Mỹ đóng cửa lãnh sự quán - 2

Hình ảnh xe cứu hỏa tập trung trước cửa lãnh sự quán Trung Quốc tại Houston. (Nguồn: Bloomberg)  

Trong những ngày gần đây, Trung Quốc và Mỹ đang tiến gần đến bờ vực của một cuộc chiến tranh Lạnh phiên bản mới, khi cả hai bên không ngừng đối đầu nhau trong các lĩnh vực. Đáng chú ý, hôm 21/7 Chính phủ Mỹ yêu cầu Trung Quốc đóng cửa Tổng lãnh sự quán ở Houston trong 72 giờ, với lý do “bảo vệ sở hữu trí tuệ và thông tin cá nhân của người Mỹ”, đánh dấu động thái chưa có tiền lệ sau 41 năm Mỹ - Trung thiết lập quan hệ.

Tiếp đó, trong cuộc họp báo sáng 23/7, Tổng thống Trump tiếp tục cảnh báo Trung Quốc khi tuyên bố sẽ đóng cửa thêm các Lãnh sự quán khác của Trung Quốc ở Mỹ. Một số phương tiện truyền thông Mỹ đã cáo buộc Lãnh sự quán Trung Quốc tại Houston là trung tâm gián điệp, hành động đốt tài liệu của Trung Quốc ngay sau khi Mỹ yêu cầu đóng cửa lãnh sự quán là minh chứng rõ ràng nhất cho vấn đề này.

Thời báo New York cho rằng đây là động thái mới nhất của Chính phủ Mỹ nhằm tăng cường kiểm soát các nhà ngoại giao, nhà báo và học giả Trung Quốc. Một số hãng truyền thông Mỹ đã so sánh vụ việc với việc đốt tài liệu của Đại sứ quán Nhật Bản tại Mỹ trước sự kiện Trân Châu Cảng năm 1941, và dự đoán rằng một "sự kiện lớn" có thể đã xảy ra giữa Trung Quốc và Mỹ.

Các “đòn đánh” liên tục của Mỹ đã khơi dậy làn sóng phản đối mạnh mẽ ở Trung Quốc. Bắc Kinh tuyên bố sẽ có các biện pháp đáp trả thích hợp. Nhiều chuyên gia cao cấp trong lĩnh vực ngoại giao, chính trị ở Trung Quốc cũng đưa ra những đánh giá về vấn đề này.

Giáo sư Trương Gia Đồng của Đại học Phúc Đán Trung Quốc cho rằng, Lãnh sự quán là một cơ quan được phái đến nước ngoài để xử lý các vấn đề đối ngoại thay mặt cho một quốc gia, nó thường được thành lập ở một thành phố bên ngoài thủ đô, chủ yếu chịu trách nhiệm cấp thị thực, chứng thực tài liệu, bảo vệ kiều bào và hỗ trợ như cấp lại hộ chiếu và quyền thăm viếng.

Khi xảy ra chiến tranh hay xung đột ngoại giao giữa hai quốc gia, việc đóng cửa Lãnh sự quán, Đại sứ quán được coi như một “quy tắc ngầm”. Trong tình huống thông thường, sẽ không Chính phủ nào yêu cầu đóng cửa Lãnh sự quán chỉ trong thời gian ngắn. Điển hình như vụ đầu độc điệp viên Sergei Viktorovich Skripal của Nga tháng 3/2018, Mỹ đã đóng cửa Tổng lãnh sự quán Nga tại Seattle và cho các nhà ngoại giao Nga thời gian gần một tháng để di chuyển. Nhưng với Trung Quốc lại khác, Mỹ đã đặt ra giới hạn thời gian quá ngắn với 72 giờ, việc hạn chế thời gian ngắn như vậy có thể được coi là hành động “xúc phạm” quốc gia khác.

Liên quan đến động thái của Mỹ, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Uông Văn Bân cho biết, trong một thời gian dài, Chính phủ Mỹ đã kỳ thị, bêu xấu Trung Quốc, tấn công vô cớ vào hệ thống xã hội Trung Quốc, gây khó khăn cho nhân viên ngoại giao và lãnh sự Trung Quốc tại Mỹ. Các sinh viên Trung Quốc bị đe dọa và thẩm vấn khi học tập tại Mỹ, họ cũng bị tịch thu các thiết bị điện tử cá nhân, thậm chí là giam giữ mà không có lý do. Việc Mỹ đơn phương đóng cửa Lãnh sự quán Trung Quốc tại Houston trong một thời gian giới hạn là một hành động leo thang chưa từng có của Mỹ đối với Trung Quốc.

 Nguy cơ một cuộc chiến tranh Lạnh phiên bản mới khi Trung Quốc và Mỹ đóng cửa lãnh sự quán - 3

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Uông Văn Bân. Nguồn: Sina

Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã tuyên bố rằng Bắc Kinh sẽ có phản ứng đáp trả. Giáo sư Kim Xá Vinh tin rằng, nếu Trung Quốc áp dụng biện pháp đáp trả, nhiều khả năng một lãnh sự quán Mỹ tại Trung Quốc cũng sẽ bị đóng cửa. Quan trọng là cách hành xử tiếp theo của Mỹ, nếu Washington tiếp tục các hành động như vậy, quan hệ Trung-Mỹ sẽ “tụt dốc không phanh”.

Một chuyên gia về vấn đề quan hệ Trung – Mỹ cho rằng, trong Chính phủ Mỹ có một số người muốn "tách rời" Trung Quốc và Mỹ, hoặc thậm chí là phát động một cuộc xung đột quân sự giữa hai bên. Vị chuyên gia này cho rằng nếu như Trung Quốc tiến hành các biện pháp đáp trả, như vậy cũng chính là thực hiện theo nguyện vọng của một số chính khách chống Trung Quốc trong Chính phủ Mỹ. Hiện nay, Trung Quốc cần tránh đi lên con đường Chiến tranh Lạnh với Mỹ, tăng cường tuyên truyền với thế giới về lẽ phải của Trung Quốc trong vấn đề này.

Tổng lãnh sự Thái Vĩ cho biết Trung Quốc phản đối yêu cầu đóng cửa của Mỹ, đồng thời khẳng định cơ quan này tại Houston sẽ tiếp tục hoạt động cho đến khi có thông báo mới.

Nhiều chuyên gia cho rằng ông Thái Vĩ chỉ đại diện cho chính phủ Trung Quốc tại Houston. Do đó, ông này không có khả năng quyết định tình trạng hoạt động của lãnh sự quán.

Ho Fung Hung, giáo sư chuyên về Trung Quốc tại Trường Nghiên cứu Quốc tế Johns Hopkins, nhận định: “Tôi lấy làm ngạc nhiên nếu Tổng lãnh sự quán Trung Quốc tại Houston có thể tự đưa ra quyết định. Trên thực tế, họ sẽ phải chờ lệnh từ Bắc Kinh. Có lẽ hai nước đã trao đổi qua nhiều kênh thảo luận không chính thức”.

Sau phát biểu của ông Thái Vĩ, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã công khai chê bai chính phủ Trung Quốc, gọi Lãnh sự quán Trung Quốc ở Houston là “trung tâm gián điệp và đánh cắp tài sản trí tuệ”.

Về lý do người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ nêu rõ: 'Chúng tôi đã yêu cầu đóng cửa Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại thành phố Houston, để bảo vệ tài sản trí tuệ và thông tin riêng tư của người Mỹ'.

Theo Reuters người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Morgan Ortagus cho biết Mỹ xác nhận rằng nước này đã yêu cầu đóng cửa Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại thành phố Houston.

Trong một tuyên bố gửi bằng email, bà Ortagus nêu rõ: “Chúng tôi đã yêu cầu đóng cửa Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại thành phố Houston, để bảo vệ tài sản trí tuệ và thông tin riêng tư của người Mỹ”.

Tổng thống Mỹ Trump cho biết ông “luôn có thể” yêu cầu đóng cửa thêm các Lãnh sự quán Trung Quốc tại Mỹ sau khi Bộ Ngoại giao nước này yêu cầu đóng cửa Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại Houston.

Phát biểu tại một buổi họp báo ở Nhà Trắng, ông Trump lưu ý một đám cháy đã bị phát hiện trong trụ sở của Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại Houston sau khi Bộ Ngoại giao Mỹ đưa ra yêu cầu trên.

Tổng thống Mỹ nói: “Tôi đoán là họ đang đốt các tài liệu và đốt các giấy tờ.”

Một tài liệu khác cũng cho thấy giới chức Mỹ đang phát hiện một số vụ gian lận visa tương tự. Họ lấy được một bức thư từ một người trong lãnh sự quán Trung Quốc ở New York “giải thích rằng cô ta đang xin chấp thuận từ Không quân Trung Quốc và Bệnh viện Quân Y số 4 để ở lại Mỹ, và bệnh viện Xi Diaoyutai ở Bắc Kinh (tức cơ quan của cô) chỉ là cơ quan giả, để che mắt”.

Trong khi đó, hai bên tiếp tục những lời lẽ quyết liệt. Ngoại trưởng Pompeo khi phát biểu ở California nói Tổng lãnh sự quán Trung Quốc ở Houston là “đầu não gián điệp và đánh cắp tài sản trí tuệ”. Trung Quốc thì chỉ trích Mỹ đang vi phạm nghiêm trọng luật quốc tế và đang bôi nhọ nước này. 

 Nguy cơ một cuộc chiến tranh Lạnh phiên bản mới khi Trung Quốc và Mỹ đóng cửa lãnh sự quán - 4

Tổng lãnh sự quán Mỹ tại thành phố Thành Đô. (Nguồn: Global Times)

Trước sự gia tăng căng thắng về ngoại giao giữa Mỹ và Trung Quốc ngày 24.7 Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã đưa ra yêu cầu Mỹ đóng cửa Tổng lãnh sự quán tại thành phố Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên nhằm đáp trả việc đóng cửa Tổng lãnh sự quán Trung Quốc ở Houston, Texas.

Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói rằng đây là sự đáp trả hợp thức và cần thiết đối với các biện pháp không hợp lý của Mỹ, theo tờ Hoàn Cầu Thời báo.

Quyết định được cho là sự đáp trả cân xứng sau khi Mỹ hôm 21.7 yêu cầu đóng cửa Tổng lãnh sự quán Trung Quốc ở Houston, bang Texas trong vòng 72 giờ.

Theo South China Morning PostTổng lãnh sự quán Mỹ tại Thành Đô có tầm quan trọng chiến lược vì bao quát mọi hoạt động cả vùng đất phía tây nam của Trung Quốc, bao gồm Tứ Xuyên, Vân Nam, Quý Châu, khu tự trị Tây Tạng và Trùng Khánh. 

Với quan hệ ngoại giao ngày một căng thẳng gia tăng cùng với những động thái đáp trả lẵn nhau giữa hai siêu cường Trung Quốc và Mỹ do vậy nhiều chuyên gia cho rằng khó có thể tránh khỏi một cuộc chiến tranh Lạnh phiên bản mới giữa Mỹ - Trung./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)