tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Bảy, 30/05/2020 | 14:31:34 GMT+7
Nếu nối lại thương chiến Mỹ-Trung Kinh tế toàn cầu sẽ ra sao

Nếu căng thẳng tiếp tục gia tăng, tranh cãi Mỹ-Trung có thể biến thành xung đột gây thiệt hại nặng nề, không chỉ làm thế giới khó phục hồi sau dịch COVID-19 mà còn có rủi ro làm giảm tốc các sáng kiến công nghệ quan trọng.

22/05/2020 10:36:00

Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung Quốc chính thức nổ ra từ ngày 22/3/2018, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đánh thuế 50 tỷ USD đối với hàng hóa Trung Quốc xuất khẩu vào Mỹ, để ngăn chặn những gì họ cho là hành vi thương mại không công bằng và hành vi trộm cắp tài sản trí tuệ.

Từ đó đến nay, sự leo thang căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới đã vượt qua biên giới hai nước, tác động mạnh mẽ tới nền kinh tế toàn cầu và Việt Nam cũng không nằm ngoài vòng xoáy đó.

Xung đột thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc diễn ra ngày càng căng thẳng hơn, khi Trung Quốc hủy đơn hàng mua đậu tương của Mỹ. Ngày 20/5/2018, trả lời phỏng vấn trên Fox News Sunday, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Steven Mnuchin cho biết: Chúng tôi đang đưa cuộc chiến thương mại vào tình trạng trì trệ. Nhà Trắng đã công bố vào ngày 29/5/2018 sẽ áp đặt mức thuế 25% đối với trên 50 tỷ USD hàng hóa của Trung Quốc với công nghệ quan trọng trong công nghiệp; danh sách đầy đủ các sản phẩm bị ảnh hưởng sẽ được công bố trước ngày 15/6/2018 và mức thuế sẽ được thực hiện ngay sau đó. Nhà Trắng cũng cho biết, sẽ công bố và áp đặt các hạn chế đầu tư và tăng cường kiểm soát xuất khẩu cho các cá nhân và tổ chức Trung Quốc, để ngăn chặn họ mua lại công nghệ của Mỹ, Hãng BBC đưa tin, ngày 3/6/2018, Trung Quốc đã cảnh báo rằng, tất cả các cuộc đàm phán thương mại giữa Bắc Kinh và Washington sẽ bị vô hiệu, nếu Mỹ thiết lập các biện pháp trừng phạt thương mại.

Nếu nối lại thương chiến Mỹ-Trung Kinh tế toàn cầu sẽ ra sao - 1

Dù Mỹ và Trung Quốc đạt được thỏa thuận giai đoạn một nhưng thỏa thuận này rất mong manh. Ảnh: TTXVN phát 

Theo báo cáo "Chiến lược đối với Trung Quốc" dài 20 trang, từ hãng tin Bloomberg, nêu một loạt chỉ trích nhằm vào chính quyền Bắc Kinh, gồm hành vi vi phạm quyền sở hữu tài sản trí tuệ và bảo hộ thương mại nhưng không nêu chi tiết các hành động cụ thể mà Mỹ sẽ đáp trả.

Ngoài ra, báo cáo cũng lên án các hành động quân sự "gây hấn và cưỡng ép" của chính quyền Bắc Kinh ở các khu vực trong đó có biển Đông và eo biển Đài Loan. Báo cáo cho hay: "Ngay cả khi Mỹ cạnh tranh với Trung Quốc, Mỹ vẫn hoan nghênh sự hợp tác ở các lĩnh vực phù hợp với lợi ích của mình. Cạnh tranh không nhất thiết dẫn đến đối đầu và xung đột".

Đây là những chỉ trích mới nhất của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm vào Trung Quốc trong bối cảnh ông Trump liên tục cáo buộc chính quyền Bắc Kinh sai sót trong xử lý dịch Covid-19.

Theo kênh CNN (Mỹ), đại dịch đã khiến kinh tế toàn cầu mong manh hơn nhiều so với trước khi Mỹ và Trung Quốc bắt đầu chiến tranh thương mại cách đây hai năm. Cả Mỹ và Trung Quốc đều không thể chịu nổi thiệt hại nếu thương chiến toàn diện lại bùng nổ.

Đại dịch đã khiến hai nền kinh tế suy giảm sâu nhất trong nhiều chục năm qua, cuốn bay hàng chục triệu việc làm. Dù Trung Quốc tuyên bố đã qua giai đoạn tồi tệ nhất nhưng thế giới vẫn còn lâu mới hết dịch bệnh.

Tình hình hiện nay khiến lời cảnh báo áp thêm thuế với hàng Trung Quốc mà Tổng thống Donald Trump đưa ra cộng với ý định đáp trả của Trung Quốc càng đáng lo ngại hơn.

Ngay cả trước khi bùng phát đại dịch COVID-19, giai đoạn “ngừng bắn” trong thương chiến giữa hai nước cũng đã rất mong manh.

Thỏa thuận giai đoạn một mà hai nước đạt được hồi tháng 1 chỉ giảm một số loại thuế mà hai bên áp lên hàng hóa của nhau, giúp Bắc Kinh tránh bị áp thêm thuế với số hàng hóa trị giá gần 160 tỷ USD. Trung Quốc cũng cam kết mua hàng hóa, dịch vụ Mỹ trị giá 200 tỷ USD trong năm nay và năm sau.

Khi nền kinh tế chưa suy giảm do đại dịch, những điều khoản trong thỏa thuận đã bị coi là khó thực hiện. 200 tỷ USD là con số cao hơn giá trị hàng hóa mà Trung Quốc nhập hàng năm từ Mỹ trước khi có thương chiến. Các nhà phân tích coi thỏa thuận giai đoạn một là thách thức lớn, trừ khi Trung Quốc phải chấp nhận hy sinh.

Ông David Dollar, thành viên cấp cao tại Trung tâm Trung Quốc John L. Thornton thuộc Viện Brookings, nhận định: “Mục tiêu mua hàng hóa trong thỏa thuận giai đoạn một lúc nào cũng phi thực tế và giờ thì bất khả thi”.

Nếu nối lại thương chiến Mỹ-Trung Kinh tế toàn cầu sẽ ra sao - 2

Hàng hóa Trung Quốc tại cảng Long Beach, Mỹ. Ảnh: AFP/TTXVN  

Theo các nhà kinh tế, Trung Quốc sẽ phải tăng nhập khẩu hơn 6% mỗi tháng trong hai năm để tuân thủ điều khoản thỏa thuận. Thay vào đó, trong tình hình dịch bệnh, hàng nhập khẩu từ Mỹ lại giảm 6% trong bốn tháng đầu năm 2020.

Ông Alex Capri, học giả thương mại thuộc khoa kinh doanh trường Đại học Quốc gia Singapore, nói: “Khi nhu cầu tiêu dùng giảm ở Trung Quốc, Bắc Kinh sẽ không thể cam kết mua nhiều hơn hàng Mỹ. Nếu họ cam kết, họ sẽ thất hứa sau này vì thiếu nhu cầu”.

Tổng thống Trump không có thêm hai năm nữa để xem Trung Quốc có tôn trọng thỏa thuận hay không. Ông phải vượt qua cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 11 tới.

Các chuyên gia vẫn cho rằng quan chức thương mại và kinh tế Bắc Kinh muốn thỏa thuận giai đoạn một diễn ra tốt đẹp. Phó thủ tướng Trung Quốc Lưu Hạc đã nói với các quan chức thương mại Mỹ về thiết lập môi trường có lợi để thực hiện thỏa thuận. Ngày 19/5, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường đã cảm ơn tập đoàn Honeywell của Mỹ vì mở văn phòng ở Vũ Hán, tâm dịch COVID-19 ban đầu, đồng thời nói thêm rằng ông hoan nghênh doanh nghiệp toàn cầu tới Trung Quốc.

Tuy nhiên, thách thức của Bắc Kinh không chỉ là vấn đề tôn trọng các cam kết bất khả thi. Bản thân đại dịch và người cần chịu trách nhiệm khi dịch lan ra toàn cầu là hai yếu tố khiến tâm lý chống Mỹ ở Trung Quốc càng gia tăng, khiến cho lãnh đạo Trung Quốc khó mà nhún trước đòi hỏi của Mỹ. Ông Marshall Meyer, giáo sư danh dự ngành quản lý tại Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania, nhận định: “Chắc chắn có rạn nứt nội bộ về chính sách thương mại ở Trung Quốc”.

Nếu nối lại thương chiến Mỹ-Trung Kinh tế toàn cầu sẽ ra sao - 3

Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung tạo ra cơ hội lẫn tiềm ẩn rủi ro cho kinh tế thế giới

Đầu tháng này, Tổng thống Trump ám chỉ rằng Mỹ có thể áp thêm thuế với hàng hóa Trung Quốc để trừng phạt vì đại dịch. Ông Trump luôn cho rằng virus bắt nguồn từ phòng thí nghiệm ở Vũ Hán dù không đưa ra bằng chứng.

Chính quyền Mỹ cũng tiếp tục hạn chế tập đoàn công nghệ Trung Quốc Huawei làm ăn với công ty Mỹ. Ngày 15/5, Bộ Thương mại Mỹ cho biết muốn ngăn Huawei sản xuất và mua chip bán dẫn sử dụng công nghệ, phần mềm Mỹ.

Về phía Trung Quốc, tờ Thời báo Hoàn cầu cho rằng Bắc Kinh có thể sớm trả đũa Washington và quyết định ngăn cản hoạt động của Huawei. Trích dẫn một nguồn giấu tên, tờ báo này cho biết các công ty Mỹ như Apple, Qualcomm, Cisco và Boeing có thể bị hạn chế kinh doanh ở Trung Quốc.

Theo ông Malcolm McNeil, thành viên công ty luật và vận động hành lang Arent Fox, cho dù Bắc Kinh chọn lựa đi tiếp thế nào thì giới chức nước này cần phải xử lý vấn đề thương mại một cách khéo léo. Ông nói: “COVID-19 đã trở thành hiện tượng toàn cầu và Trung Quốc trở thành tâm điểm tiêu cực về cách xử lý dịch ban đầu”. Ông cũng nói thêm rằng nếu Trung Quốc không thực hiện thỏa thuận thương mại giai đoạn một với Mỹ, quan điểm toàn cầu về Trung Quốc càng xấu hơn.

Nếu căng thẳng tiếp tục gia tăng, tranh cãi Mỹ-Trung có thể biến thành xung đột gây thiệt hại nặng nề, không chỉ làm thế giới khó phục hồi sau dịch COVID-19 mà còn có rủi ro làm giảm tốc các sáng kiến công nghệ quan trọng.

Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), kinh tế toàn cầu dự kiến sẽ giảm 3% trong năm nay, mức giảm sâu nhất từ thời Đại Suy thoái. Quá trình phục hồi có thể sẽ mất nhiều năm trời.

Tổng giám đốc điều hành IMF Kristalina Georgieva hồi đầu tháng đã nhắc lại mối nguy hiểm của cuộc chiến tranh thương mại: “Điều vô cùng quan trọng với chúng ta là phải phản kháng lại thứ có thể là xu hướng tự nhiên: co lại sau biên giới”.

Ngay cả trước đại dịch, các nhà kinh tế và chuyên gia đã cảnh báo rằng mối quan hệ tồi tệ hơn giữa Trung Quốc và Mỹ có thể bóp nghẹt quá trình phát triển của trí tuệ nhân tạo và mạng lưới di động siêu nhanh 5G. Cựu Chủ tịch Ngân hàng Liên bang Mỹ Janet Yellen từng nhận định rằng mất khả năng hợp tác trong các tiến bộ công nghệ sẽ là điều xấu với thế giới.

Một cuộc chiến tranh thương mại nữa cũng sẽ gây thiệt hại cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Các doanh nghiệp và nông dân Mỹ đã chi 3,9 tỷ USD tiền thuế chỉ trong tháng 3, phần lớn là do chiến tranh thương mại.

Báo cáo "Chiến lược đối với Trung Quốc" chỉ ra rằng Trung Quốc đã lợi dụng trật tự quốc tế dựa trên sự tự do và mở, đồng thời nỗ lực định hình lại hệ thống quốc tế theo hướng có lợi. Cũng theo báo cáo của Nhà Trắng, việc Trung Quốc mở rộng các hoạt động quân sự, kinh tế, chính trị gây tổn hại đến các lợi ích của Mỹ và chủ quyền của nhiều quốc gia trên thế giới.

Báo cáo nói trên không tập trung vào dịch Covid-19 nhưng các quan chức Mỹ lấy đại dịch Covid-19 làm ví dụ cho sự thiếu minh bạch của Trung Quốc và sự cần thiết phải duy trì cuộc cạnh tranh giữ Washington và Bắc Kinh.

Báo cáo cũng nhấn mạnh chính quyền ông Trump sẵn sàng đối mặt những bất đồng lớn hơn trong mối quan hệ song phương để bảo vệ lợi ích của Mỹ, đặc biệt là lợi ích kinh tế và an ninh.

Nhiều dự báo cho thấy, trong thời gian tới cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, sẽ có nhiều diễn biến phức tạp ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế toàn cầu nguyên nhân chủ yếu là do dịch Covid-19 trong đó có việc Tổng thống Donald Trump đe dọa Trung Quốc sẽ phải chịu hậu quả nếu người ta chứng minh được Trung Quốc chịu trách nhiệm gây ra đại dịch. Trước đó, ông Trump ký ban hành luật mới với nội dung chính là khẳng định cam kết đảm bảo an ninh cho Đài Loan và tăng cường các mối quan hệ với Đài Loan. Mỹ cho tàu chiến đi lại qua eo biển Đài Loan. Mỹ cũng cùng Đài Loan chỉ trích WHO và thông qua đấy nhắm gián tiếp vào Trung Quốc chính vì vậy nếu nối lại thương chiến Mỹ-Trung thì nền kinh tế toàn cầu sẽ bị ảnh hưởng là không tránh khỏi./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)