tìm kiếm

Trang nhất > Khoa học - Công nghệ

Thứ Hai, 13/07/2020 | 22:27:03 GMT+7
Liệu pháp huyết tương là gì và làm thế nào để điều trị vi-rút Corona?

Trong khi chính phủ làm việc lần thứ hai cùng với các công ty để thử nghiệm và sản xuất một loại vắc-xin hiệu quả chống lại vi-rút Corona, các nhà nghiên cứu cũng đang thử nghiệm các loại thuốc và phương pháp điều trị khác cho căn bệnh COVID-19, do SARS-CoV-2 gây ra.

16/06/2020 14:42:00

Liệu pháp huyết tương là gì và làm thế nào để điều trị vi-rút Corona?  - 1

Huyết tương (màu vàng) chiếm 55% thành phần máu người, 45% còn lại là các tế bào máu - Ảnh: AFP

Nhiều bài báo khoa học và các quan chức chính phủ đang quan tâm tới các loại thuốc như hydroxychloroquine và remdesivir, nhưng lại chưa chú ý đến một hình thức điều trị ít quyến rũ hơn: liệu pháp điều trị huyết tương.

Mặc dù đây là một công cụ cũ được khoa học giới thiệu từ thế kỷ 19, nhưng nó vẫn bị coi là thử nghiệm trong đại dịch vi-rút Corona vì  Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ cho biết, cho đến nay, chưa có phương pháp điều trị COVID-19 nào được phê duyệt.

Các nghị sĩ và những người nổi tiếng đã hiến huyết tương sau khi hồi phục khỏi COVID-19 và kêu gọi những người khác làm điều tương tự. Trước khi bạn quyết định hiến tặng, đây là tất cả mọi thứ bạn cần biết về liệu pháp huyết tương đã hồi phục.

Huyết tương đã hồi phục là gì và nó hoạt động như thế nào?

Theo FDA, huyết tương đã hồi phục là phần chất lỏng của máu được thu thập từ những bệnh nhân đã hồi phục từ COVID-19. Những bệnh nhân này phát triển các kháng thể, protein có thể giúp chống lại nhiễm trùng.

Huyết tương từ những người sống sót giúp bệnh nhân tiếp nhận kháng thể chống vi-rút ngay lập tức, làm cho họ không phải chờ đợi hệ thống miễn dịch của chính họ khởi động. Việc sử dụng huyết tương từ những người sống sót để điều trị cho những người mắc bệnh tương tự đã có từ hơn một thế kỷ và đã được sử dụng để ngăn chặn sự bùng phát của bệnh bại liệt, sởi, quai bị và cúm.

Theo một bài báo khoa học được công bố trên tờ The Lancet, liệu pháp huyết tương thuyết phục đã bị lỗi mốt vào giữa thế kỷ 20 khi thuốc kháng sinh ngày càng phổ biến trong lĩnh vực này. Liệu pháp này được định kỳ tái sử dụng trong các dịch bệnh như SARS năm 2002-2004, cúm A H1N1 năm 2009 và MERS năm 2012.

Một nghiên cứu được thực hiện vào năm 2004 tại Hồng Kông cho thấy, những bệnh nhân mắc bệnh SARS được truyền huyết tương hồi phục ngay từ gia đoạn đầu trong quá trình nhiễm bệnh đã được xuất viện sớm hơn và ít có khả năng tử vong hơn những bệnh nhân được tiêm vào giai đoạn sau đó. Tổ chức Y tế Thế giới đã công bố hướng dẫn chính thức về lựa chọn và điều trị của người hiến huyết tương sau khi nghiên cứu cho thấy kết quả khả quan đối với Ebola.

Liệu pháp huyết tương cho thấy đó là phương pháp điều trị vi-rút Corona tiềm năng

Mặc dù các nghiên cứu cho thấy liệu pháp huyết tương điều trị có hiệu quả trong việc chống lại các vi-rút khác, nhưng hiện còn ít bằng chứng cho thấy nó có thể làm điều tương tự đối với SARS-CoV-2.

FDA đã ban hành hướng dẫn cho các nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe khuyến nghị sử dụng liệu pháp huyết tương điều trị cho các thử nghiệm lâm sàng và cho những bệnh nhân nặng, hoặc bị đe dọa tính mạng, những người không đủ điều kiện tham gia thử nghiệm.

Một số chuyên gia cho rằng căn bệnh này tiến triển quá nhanh ở những bệnh nhân nguy kịch để điều trị có hiệu quả.

"Một khi họ đến giai đoạn chạy ICU, có vẻ như họ đã đi quá xa bởi vì tất cả những yếu tố sinh lý này xảy ra với họ mà các kháng thể sẽ không có tác dụng vào thời điểm đó", Tiến sĩ Camille van Buskirk, Giám đốc y tế của Chương trình hiến máu Mayo Clinic cho biết.

Một nghiên cứu từ Trung Quốc được công bố trên JAMA hôm thứ Tư, đã phát hiện thấy huyết tương của người hồi phục được bổ sung cùng điều trị tiêu chuẩn đã không giúp cải thiện đáng kể bệnh nhân mắc COVID-19 nghiêm trọng hoặc bị đe dọa đến tính mạng. Các nhà nghiên cứu thừa nhận kết quả có thể bị hạn chế vì họ không thể bổ sung thêm bệnh nhân tham gia và chấm dứt nghiên cứu sớm.

Van Buskirk cho biết các nghiên cứu khác cho thấy những dấu hiệu cải thiện sớm ở những bệnh nhân nhập viện nhưng chưa rơi vào trạng thái bệnh nặng, những người ở "ngưỡng trung bình".

Mặc dù hiệu quả có thể còn chưa được xác định, nhưng vấn đề an toàn thì đã được bảo đảm. Theo một nghiên cứu của Đại học Johns Hopkins, hơn 16.000 người Mỹ mắc COVID-19 đã được truyền huyết tương từ các bệnh nhân đã hồi phục và không có vấn đề an toàn lớn nào được báo cáo.

Tiến sĩ Shmuel Shoham, phó giáo sư tại Đại học Y Johns Hopkins, người tham gia vào hai công trình nghiên cứu ngẫu nhiên và có kiểm soát tại trường, xem xét dùng huyết tương điều trị như một phương pháp phòng ngừa và điều trị COVID-19 trong môi trường ngoại trú. Mặc dù chưa có bất kỳ kết quả sơ bộ nào từ hai nghiên cứu này, nhưng các nghiên cứu trước đó đã đem lại cho ông những tia hy vọng.

“Xu hướng có vẻ lặp đi lặp lại”, Shoham nói. “Những người tiếp nhận huyết tương dường như có phản ứng tích cực và, khi so sánh được thực hiện, họ có xu hướng cảm thấy tốt hơn những người không được tiếp nhận.

Tương lai của phương pháp trị liệu bằng huyết tương của người đã phục hồi.

Một trở ngại cho phương pháp trị liệu bằng huyết tương là nguồn cung. Khác với các loại thuốc kháng sinh được sản xuất, huyết tương dưỡng là một phương pháp điều trị tự nhiên phải được thu gom từ các bệnh nhân COVID-19 đã hồi phục, đáp ứng các tiêu chí và sẵn sàng hiến tặng.

Van Buskirk cho biết tỷ lệ lây nhiễm giảm ở một số địa phương trong nước đã cho phép Mayo Clinic xây dựng kho dự trữ, nhưng họ cũng thấy ngày càng khó tìm những người tình nguyện hiến tặng.

"Chúng tôi rất hy vọng nếu mọi người có thể ra thoát khỏi bệnh càng nhiều càng tốt và chúng tôi có thể tiếp nhận đủ cho làn sóng tiếp theo", cô nói. Nhiều chuyên gia dự đoán rằng làn sóng lây nhiễm tiếp theo sẽ xảy ra vào mùa thu.

Huyết tương có thể được đông lạnh và lưu trữ đến 18 tháng

Để tối đa hóa việc tiếp nhận, hầu hết các trung tâm đều sử dụng công nghệ apheresis tiêu chuẩn tách huyết tương ra khỏi máu, sau đó bơm máu đó trở lại người hiến. Van Buskirk cho biết quá trình này mất nhiều thời gian hơn phương pháp truyền thống là hiến máu và tách huyết tương sau đó, nhưng nó có thể tăng gấp đôi lượng huyết tương thu được.

Vào cuối tháng 5, Bộ Quốc phòng đã công bố một sáng kiến ​​toàn quốc để thu thập hơn 8.000 đơn vị huyết tương tại 15 trung tâm Chương trình Hiến máu của quân đội trên toàn quốc có sử dụng công nghệ này.

Trong nỗ lực thúc đẩy truyền huyết tương, hơn 40 tổ chức y tế hàng đầu của quốc gia đã tham gia Dự án huyết tương đối lưu COVID-19. Những người muốn hiến huyết tương có thể đăng ký với Mayo Clinic, tổ chức chính của chương trình.

Nhiều chương trình quyên góp có thể được tìm thấy trên trang web của FDA. Van Buskirk đề nghị liên hệ với trung tâm địa phương của bạn trước khi quyên góp vì các yêu cầu đã thay đổi trong quá trình xảy ra đại dịch.

Ngay cả với một nguồn cung cấp lành mạnh, quan niệm về liệu pháp huyết tương hồi phục vẫn có thể khiến bệnh nhân khó nắm bắt, Shoham nói. "Nó đòi hỏi một sự thay đổi mô hình trong tâm trí của mọi người," ông nói. "Đó là một sản phẩm cần được truyền bằng ven tĩnh mạch (IV) thay vì uống thuốc hoặc tiêm vào cánh tay".

Một liệu trình có thể mất tới một giờ, điều này khiến việc sắp xếp các nhân viên y tế đảm trách vì họ có thể gặp rủi ro phơi nhiễm cao hơn khi kinh tế của đất nước bắt đầu mở cửa.

Shoham cho biết mọi người ngày càng dễ tiếp nhận ý tưởng về liệu pháp miễn dịch và ông hy vọng điều này vẫn tiếp tục sau khi vượt qua đại dịch.

"Nó có thể thay đổi mọi thứ, không chỉ đối với vi-rút Corona, mà cả vật chủ của các loại vi-rút khác nhau hiện chưa có liệu pháp truyền thống và thay đổi theo mùa", ông nói./.

(Nguồn: https://www.usatoday.com/story/news/health/2020/06/08/coronavirus-plasma-therapy-covid-19-what-and-how-works/3143045001/)