tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Sáu, 10/07/2020 | 06:44:12 GMT+7
Liệu Iraq có tránh khỏi sự sụp đổ về tài chính

Các quan chức Iraq đã bày tỏ lo ngại về nguy cơ sụp đổ kinh tế nếu Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt mà Washington đang đe dọa, trong đó có việc chặn quyền tiếp cận tài khoản của Ngân hàng Trung ương Iraq tại Ngân hàng Dự trữ liên bang Mỹ (Fed), nơi Baghdad lưu giữ nguồn doanh thu từ dầu mỏ.

26/05/2020 11:24:00

Các quan chức Iraq đã bày tỏ lo ngại về nguy cơ sụp đổ kinh tế nếu Mỹ áp đặt các biện pháp trừng phạt mà Washington đang đe dọa, trong đó có việc chặn quyền tiếp cận tài khoản của Ngân hàng Trung ương Iraq tại Ngân hàng Dự trữ liên bang Mỹ (Fed), nơi Baghdad lưu giữ nguồn doanh thu từ dầu mỏ.

Năm 2003, Ngân hàng Trung ương Iraq đã mở tài khoản tại Fed sau khi lực lượng Mỹ lật đổ cựu lãnh đạo Iraq Saddam Hussein. Theo nghị quyết 1483 của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, tất cả các khoản thu từ việc bán dầu mỏ của Iraq sẽ được chuyển vào tài khoản này. Iraq là nước sản xuất dầu mỏ lớn thứ hai của Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và hơn 90% ngân sách, khoảng 112 tỷ USD trong năm 2019 là doanh thu từ dầu mỏ.

Liệu Iraq có tránh khỏi sự sụp đổ về tài chính - 1

Người Iraq vẫy cờ, biểu tình chống chính phủ ở thủ đô Baghdad. Ảnh: Reuters. 

Một quan chức Iraq lưu ý rằng, Iraq là một quốc gia sản xuất dầu mỏ và những tài khoản nói trên được tính bằng USD. Việc Mỹ chặn tiếp cận tài khoản này đồng nghĩa với việc cắt đứt hoàn toàn thu nhập của Iraq, quốc gia vốn được coi như là đồng minh của Mỹ.

Trong khi đó, một quan chức khác cảnh báo rằng, động thái này đồng nghĩa với sự "sụp đổ" kinh tế Iraq khi chính phủ nước này không thể thực hiện các chức năng hoạt động hàng ngày, hay trả lương và đồng nội tệ Iraq có nguy cơ mất giá.

Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo sẽ áp đặt các biện pháp trừng phạt "chưa từng có" đối với Baghdad trong bối cảnh Quốc hội Iraq ngày 5/1 đã bỏ phiếu thông qua nghị quyết chấm dứt sự hiện diện của binh sĩ nước ngoài tại nước này. Động thái này diễn ra sau khi Mỹ ngày 3/1 tiến hành không kích vào sân bay quốc tế ở thủ đô Baghdad, khiến Tư lệnh đơn vị Quds thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), Tướng Qassem Soleimani và chỉ huy lực lượng dân quân Hashed al-Shaabi của Iraq al-Husssaini thiệt mạng.

Sau đó, Mỹ đã gửi tin nhắn thoại trực tiếp đến Phủ Thủ tướng Adel Abdel Mahdi, mà theo một quan chức Iraq cho biết, đó là lời đe dọa rằng, nếu quân đội Mỹ bị trục xuất, Washington sẽ phong tỏa tài khoản của Iraq tại Fed.

Một quan chức Iraq xác nhận, Mỹ đang cân nhắc việc "hạn chế quyền tiếp cận khoảng 1/3 nguồn tiền mà họ vẫn gửi cho Iraq". Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ cũng thừa nhận rằng, việc cân nhắc hạn chế quyền tiếp cận của Iraq đối với tài khoản tại Fed đã được nêu ra với Baghdad sau cuộc bỏ phiếu của Quốc hội nước này về yêu cầu rút quân đội Mỹ.

Liệu Iraq có tránh khỏi sự sụp đổ về tài chính - 2Giới chức Iraq lo ngại, kinh tế nước này có thể sụp đổ nếu Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt. (Nguồn: AFP)  

Quan chức Mỹ cho rằng, lý do của việc cân nhắc hạn chế Iraq tiếp cận tài khoản tại Fed là vì một khi quân đội Mỹ phải rời khỏi nước này, các ngân hàng có thể lo ngại về việc gửi nhiều tiền mặt đến Baghdad.

Tuy nhiên, lời đe dọa trên bị đánh giá là rất bất thường vì Fed vốn được xem là hoạt động độc lập với chính sách đối ngoại của quốc gia. Quan chức ngoại giao Mỹ nói trên thừa nhận tìm cách chính trị hóa việc chuyển USD cho Iraq có thể khiến Fed lo ngại vì sẽ làm ảnh hưởng đến uy tín và sự nguyên trạng trong các giao dịch với khách hàng. Hiện tại, Fed chưa có bình luận gì về lời đe dọa của Mỹ đối với Iraq.

Các nguồn thạo tin từ Mỹ và Iraq cho biết, Washington đang cân nhắc một lựa chọn trừng phạt khác, ít kích động hơn. Đó là từ chối gia hạn việc đình chỉ tạm thời mà Washington cấp cho Iraq năm 2018 để cho phép Baghdad nhập khí đốt từ Iran sử dụng cho hoạt động mạng lưới điện. Nếu Washington không gia hạn hoạt động đình chỉ này vào tháng 2 tới, Ngân hàng thương mại Iraq, đơn vị chịu trách nhiệm mua khí đốt của Iran, sẽ đối mặt với các biện pháp trừng phạt vì đã giao dịch với các thực thể của Iran trong danh sách cấm.

Hiện có khoảng 5.200 binh sĩ Mỹ đồn trú tại các căn cứ quân sự ở Iraq nhằm hỗ trợ các lực lượng địa phương ngăn chặn sự trỗi dậy của tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng. Lực lượng này nằm trong liên quân do Mỹ đứng đầu, được phía Iraq đề nghị hỗ trợ trong cuộc chiến chống các phần tử thánh chiến.

Tân Bộ trưởng Tài chính của Iraq Ali Allawi ngày 23/5 đã tới Saudi Arabia tìm kiếm các nguồn hỗ trợ khẩn cấp nhằm ngăn chặn một cuộc khủng hoảng tài chính nhãn tiền do giá dầu giảm.

Trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, Bộ trưởng Allawi dự kiến gặp các Bộ trưởng Tài chính, Năng lượng, và Ngoại giao của Saudi Arabia.

Trả lời phỏng vấn đài truyền hình trước khi lên đường, ông Allawi cho biết ưu tiên của ông là tìm kiếm các nguồn tiền để bù đắp vào thâm hụt ngân sách của Iraq.

Một nguồn tin chính phủ cho biết trong chuyến công du này, ông Allawi cũng sẽ đến Kuwait và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) để "tìm kiếm sự hỗ trợ tài chính cho Iraq."

Iraq đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng thanh khoản sau khi giá dầu sụt giảm mạnh, từ mức hơn 50 USD/thùng hồi năm ngoái xuống còn khoảng 20 USD/thùng trong những tháng qua.

Liệu Iraq có tránh khỏi sự sụp đổ về tài chính - 3

Tân Bộ trưởng Tài chính của Iraq Ali Allawi. (Nguồn: EPA)  

Chính phủ Iraq dự kiến dành gần 4 tỷ USD/tháng để trả lương công chức trong năm 2020, nhưng thu ngân sách chỉ đạt 1,4 tỷ USD trong tháng 4 vừa qua do giá dầu giảm, trong khi đây vốn là nguồn thu duy nhất để trang trải cho các chi tiêu ngân sách chính thức.

Quốc hội Iraq hôm 5/1 thông qua nghị quyết yêu cầu quân đội nước ngoàrút quân khỏi lãnh thổ, trong đó có khoảng 5.200 lính Mỹ đến Iraq năm 2014 nhằm hỗ trợ lực lượng địa phương chiến đấu chống Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng.

Nghị quyết được quốc hội Iraq thông qua hai ngày sau khi Mỹ tiến hành không kích hạ sát tướng Iran Qassem Soleimani và Abu Mahdi al-Muhandis, một chỉ huy cấp cao của dân quân Iraq, ngay tại sân bay Baghdad.

Iraq là nước sản xuất dầu thô lớn thứ hai trong Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC). Hơn 90% ngân sách đất nước đến từ nguồn thu dầu thô, đạt 112 tỷ USD trong năm 2019.

Tài khoản Ngân hàng Trung ương Iraq tại Fed được mở năm 2003, sau khi Mỹ cùng liên quân tấn công Iraq nhằm lật đổ chế độ Saddam Hussein. Theo Nghị quyết 1483 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, toàn bộ doanh thu bán dầu của Iraq được gửi vào tài khoản này.

Doanh thu bán dầu của Iraq được thanh toán hàng ngày bằng đồng đôla vào tài khoản tại Fed, hiện có khoảng 35 tỷ USD, theo giới chức Iraq. Mỗi tháng, Iraq sẽ rút 1-2 tỷ USD tiền mặt từ tài khoản này cho các giao dịch chính phủ hoặc thương mại.

Một quan chức cấp cao khác của Iraq xác nhận Mỹ đang xem xét "hạn chế" nước này tiếp cận 1/3 lượng tiền mặt từ tài khoản trên so với bình thường. Fed từ chối bình luận về lời đe dọa của Trump.

Một quan chức ngoại giao Mỹ xác nhận khả năng Iraq bị hạn chế tiếp cận tài khoản ngân hàng tại Mỹ "gia tăng" sau nghị quyết của quốc hội nước này. Tuy nhiên, đe dọa của Trump được xem là bất thường vì Fed hoạt động độc lập với chính sách ngoại giao của Nhà Trắng.

"Nỗ lực chính trị hóa đồng đôla khiến ngân hàng lo ngại vì điều đó ảnh hưởng tới uy tín và tính chính trực trong giao dịch với khách hàng", quan chức này nói.

Việc chặn tài khoản của Ngân hàng Trung ương Iraq có thể được thực hiện bằng cách đưa cơ quan này vào danh sách đen, khiến Baghdad bị ngăn tiếp cận với đồng đôla ngay lập tức. Mỹ đã trừng phạt nhiều công dân Iraq, các nhóm vũ trang và các ngân hàng có liên quan tới Tehran./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)