tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Hai, 01/06/2020 | 04:59:01 GMT+7
Đi tìm sự nhất quán giữa Mỹ và EU trong quan hệ với Israel

EU từng bác bỏ đề nghị của Nhà Trắng và cho rằng Tổng thống Donald Trump đi ngược những nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, thiên vị Israel. Điều đáng được chú ý nữa ở đây và chắc chắn khiến Mỹ và Israel chẳng những không hài lòng, mà còn hậm hực là ngay trước đó, ông Josep Borrell, Cao ủy phụ trách về chính sách đối ngoại và an ninh chung của EU, đã công du Iran - một trong số những địch thủ của Mỹ lẫn Israel ở khu vực Trung Đông, Bắc Phi và vùng Vịnh.

14/05/2020 16:30:00

EU  từng bác bỏ đề nghị của Nhà Trắng và cho rằng Tổng thống Donald Trump đi ngược những nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, thiên vị Israel. Điều đáng được chú ý nữa ở đây và chắc chắn khiến Mỹ và Israel chẳng những không hài lòng, mà còn hậm hực là ngay trước đó, ông Josep Borrell, Cao ủy phụ trách về chính sách đối ngoại và an ninh chung của EU, đã công du Iran - một trong số những địch thủ của Mỹ lẫn Israel ở khu vực Trung Đông, Bắc Phi và vùng Vịnh.

Đi tìm sự nhất quán giữa Mỹ và EU trong quan hệ với Israel  - 1

Bộ trưởng Tài chính Steve Mnuchin và Cố vấn Ivanka Trump tại sự kiện mở sứ quán tại Jerusalem. (Nguồn: TheIntercept)

Cho dù có coi trọng đến mấy mối quan hệ với Mỹ và Israel, thì EU cũng không thể biểu lộ thái độ và phản ứng khác, bởi sự bất đồng quan điểm không chỉ quá lớn và quá rõ mà còn quá cơ bản và mang tính nguyên tắc đối với EU.

Ẩn chứa trong quan điểm thái độ này cũng còn có dự liệu của EU là đề nghị kia của ông Trump không thể khả thi, nhưng vẫn gây ra hệ lụy tai hại đối với hòa bình, an ninh và ổn định ở khu vực, cũng như đối với luật pháp quốc tế và quan hệ quốc tế. Vì sự thể hiện quan điểm thái độ này, quan hệ giữa EU và Mỹ rồi sẽ thêm phức tạp và trắc trở.

Mới đây 13/5/2020 Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo có chuyến thăm Israel nhằm khẳng định sự ủng hộ của Mỹ đối với chính phủ mới của Israel, trong bối cảnh quốc gia Trung Đông này đang thúc đẩy các nỗ lực nhằm sáp nhập một số khu vực tại Bờ Tây. Liên minh châu Âu cũng ngay lập tức cân nhắc các biện pháp trừng phạt kinh tế, nếu Israel phá vỡ luật quốc tế khi đơn phương tuyên bố chủ quyền trên vùng đất nước này chiếm đóng ở Bờ Tây.

Chuyến thăm của Ngoại trưởng Mỹ diễn ra một ngày trước lễ tuyên thệ nhậm chức của chính phủ đoàn kết mới tại Israel. Phát biểu tại cuộc gặp với Thủ tướng Israel Netanyahu tại Jerusalem, ông Pompeo đánh giá cao mối quan hệ hợp tác giữa hai nước trong việc đối phó với dịch Covid-19, các mối đe dọa từ Iran, cũng như Kế hoạch hòa bình Trung Đông của Mỹ.

Đi tìm sự nhất quán giữa Mỹ và EU trong quan hệ với Israel  - 2

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo và Thủ tướng Israel Netanyahu trong một cuộc gặp năm 2019. (Nguồn: AFP).   

“Israel là một đối tác lớn và hai bên cùng nhau chia sẻ thông tin. Chúng ta cũng sẽ có cơ hội để thảo luận về sứ mệnh vì hòa bình. Kể từ khi Tổng thống Trump tuyên bố Tầm nhìn Hòa bình Trung Đông, vẫn còn nhiều việc chưa làm được và chúng ta cần phải thúc đẩy các bước tiến này”, Ngoại trưởng Mike Pompeo cho biết.

Chuyến thăm của Ngoại trưởng Mỹ lần này được dư luận quan tâm khi ngay trước thềm chuyến thăm của Ngoại trưởng Mỹ, Israel đã cấp phép xây dựng 7.000 nhà định cư mới ở khu Bờ Tây.

Theo một số nguồn tin, kế hoạch sáp nhập một số khu vực ở Bờ Tây của Mỹ có thể sẽ bắt đầu được thực hiện sau ngày 1/7. Bày tỏ rõ lập trường quan điểm liên quan đến kế hoạch sáp nhập một số khu vực ở Bờ Tây của Israel trước thềm chuyến thăm, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo nhấn mạnh, đây là quyền quyết định của Israel.

Trước khả năng Israel sáp nhập một phần tại khu vực Bờ Tây chiếm đóng, chính quyền Palestin đã mời đại diện các nhóm phong trào Hồi giáo Hamas và Jihad tham dự một cuộc họp trong tuần này để thảo luận biện pháp đối phó. Không chỉ vấp phải sự phản đối của Palestin, kế hoạch sáp nhập của Israel cũng đối mặt với sự chỉ trích gay gắt của gần như toàn bộ cộng đồng quốc tế, bao gồm các đồng minh châu Âu của Mỹ và các đối tác Arab quan trọng.

Các nước Liên minh châu Âu bao gồm Pháp, Ireland, Bỉ đang cân nhắc các biện pháp trừng phạt kinh tế nếu Israel đơn phương tuyên bố chủ quyền trên vùng đất nước này chiếm đóng ở Bờ Tây. Cao ủy Liên minh châu Âu phụ trách chính sách đối ngoại Josep Borrell trước đó cảnh báo kế hoạch sáp nhập của Israel cũng như phản đối kế hoạch hòa bình Trung Đông của Mỹ.

Đi tìm sự nhất quán giữa Mỹ và EU trong quan hệ với Israel  - 3

Cao ủy phụ trách về chính sách đối ngoại và an ninh chung của EU Josep Borrell (trái) và Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif tại Tehran

“Tầm nhìn hòa bình Trung Đông của Mỹ rõ ràng là thách thức đối với các mục tiêu đã được quốc tế ủng hộ. Các bước đi này sẽ khiến tiến trình đàm phán hòa bình lâm vào bế tắc. Tôi đã đề cập quan điểm này với phía Mỹ rằng cần phải xem xét liệu kế hoạch này của Mỹ có tạo ra bất cứ cơ sở nào để thúc đẩy những bước tiến hay không”, ông Josep Borrell nói.

Ngoại trưởng các nước Liên minh châu Âu dự kiến có cuộc họp vào ngày 17/5 để thảo luận vấn đề này. Anh hôm qua (12/5) cũng tuyên bố không ủng hộ kế hoạch sáp nhập các khu vực bờ Tây của Israel, vì điều này sẽ khiến mục tiêu thúc đẩy giải pháp hai nhà nước trở nên khó khăn hơn.

Với việc Liên minh châu Âu là đối tác thương mại hàng đầu của Israel và Israel cũng nhận được nhiều ưu đãi thương mại với khối thương mại lớn nhất thế giới này, các biện pháp trừng phạt kinh tế, nếu được áp dụng, sẽ ảnh hưởng lớn đến lợi ích của Israel.

Trên thực tế Israel nhiều khả năng sẽ không chấp nhận cách tiếp cận trên, một phần do cấu trúc của thoả thuận không cho phép Mỹ quay lại với những điều kiện của năm 2017. 

Những hạn chế chính đối với Iran bắt đầu hết hiệu lực vào năm 2020 đến năm 2030, và vài hoạt động nghiên cứu và phát triển hạt nhân của Iran được thực hiện vi phạm thoả thuận là không thể đảo ngược.

Bối cảnh chính trị trong nước của Israel sẽ gây khó khăn cho Thủ tướng Israel trong việc chấp nhận cách tiếp cận này, sau ông Netanyahu nhiều lần cảnh báo rằng JCPOA sẽ dẫn đến việc “Iran sớm có kho vũ khí hạt nhân”.

Ngoài ra, khó có thể hình dung việc ông Biden không những quay lại thoả thuận, mà còn gia hạn thoả thuận đến sau 2030 mà không có sự chấp thuận từ Thượng viện, nhiệm vụ không dễ dàng trong chính trường chia rẽ hiện nay tại Washington.

Từ cách nhìn chiến lược, việc đảo ngược chính sách của chính quyền Tổng thống Donald Trump dưới thời chính quyền mới có thể không hiệu quả, thậm chí còn gây tác dụng tiêu cực. Các đồng minh và đối tác của Mỹ sẽ buộc phải thận trọng hơn trước việc Mỹ liên tục thay đổi chính sách một cách thiếu nhất quán giữa các nhiệm kỳ, gây tổn hại lợi ích quốc gia.

Nếu ông Biden nắm quyền và ngay lập tức đảo ngược chính sách của người tiền nhiệm nhằm khôi phục vị trí lãnh đạo toàn cầu của Mỹ, điều này sẽ chứng minh sự biến động cực đoan trong chính sách giữa các đời Tổng thống Mỹ./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)