tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Ba, 26/05/2020 | 15:03:14 GMT+7
Cuộc nội chiến giữa Saudi Arabia và Yemen máu đổ trên vùng lãnh thổ vì đâu

Các cuộc giao tranh những ngày qua giữa lực lượng ly khai miền Nam và liên quân Arab do Saudi Arabia đứng đầu đang đẩy quốc gia Trung Đông này vào tình thế “chia năm, xẻ bảy” với sự can dự của nhiều lực lượng cả trong và ngoài nước, và khiến cuộc khủng hoảng ở Yemen đứng trước nguy cơ kéo dài không có hồi kết.

31/03/2020 14:48:00

Tháng 1 năm 2015, Lực lượng phiến quân Houthi cướp chính quyền ở thủ đô Sana'a, khiến tổng thống Abd Rabbuh Mansur Hadi và các bộ trưởng của ông phải từ chức. Ngày 21 tháng 2 năm 2015, một tháng sau khi Hadi bị phiến quân Houthi giam lỏng tại Sana'a, ông đã trốn thoát khỏi thủ đô đến đến Aden, thủ đô cũ của Miền nam Yemen. Trong một phát biểu trên truyền hình từ quê hương mình, ông tuyên bố việc phiến quân Houthi tiếp quản là bất hợp pháp và hủy bỏ quyết định từ chức tổng thống của ông tại Yemen.

Sau Vụ đánh bom nhà thờ Hồi giáo Sana'a diễn ra vào ngày 20 tháng 3 năm 2015, trong một phát biểu trên truyền hình, Abdul-Malik al-Houthi, lãnh đạo phiến quân Houthis, cho biết việc nhóm của ông phát động chiến tranh là "bắt buộc" trong hoàn cảnh hiện tại. Tổng thống Hadi đã trốn đến Aden lần thứ 2 và tuyên bố đó là thủ đô tạm thời của Yemen, sau khi phiến quân Houthi tuyên bố chiếm được căn cứ không quân al-Annad, lúc đó Sana'a vẫn đang nằm trong sự kiểm soát của họ. Truyền hình quốc gia Yemen, hiện do Houthi kiểm soát, tuyên bố treo giải gần 100.000 USD cho ai bắt được ông Hadi.

Cuộc nội chiến giữa Saudi Arabia và Yemen máu đổ trên vùng lãnh thổ vì đâu - 1

Phiến quân Houthi trên đường phố Sanaa.   

Các cuộc giao tranh những ngày qua giữa lực lượng ly khai miền Nam và liên quân Arab do Saudi Arabia đứng đầu đang đẩy quốc gia Trung Đông này vào tình thế “chia năm, xẻ bảy” với sự can dự của nhiều lực lượng cả trong và ngoài nước, và khiến cuộc khủng hoảng ở Yemen đứng trước nguy cơ kéo dài không có hồi kết.

Theo đó vào tháng 3.2015, liên minh quân sự các quốc gia Arab do Saudi Arabia đứng đầu đã can thiệp vào cuộc nội chiến ở Yemen để hỗ trợ chính quyền của Tổng thống Hadi. Cuộc nội chiến ở Yemen vì vậy còn được cho là rất phức tạp bởi nó không chỉ là cuộc xung đột nội bộ giữa các phe phái ở Yemen mà giờ đây nó đã bị biến thành một cuộc chiến tranh ủy nhiệm từ năm 2015 với sự tham gia của nhiều quốc gia, trong đó có liên minh quốc tế do Saudi Arabia và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đứng đầu, hỗ trợ Yemen chống lại phiến quân Houthi. Mỹ và Anh cũng đứng về phía liên minh này. Trong khi đó, Iran được cho là ủng hộ các lực lượng Houthi từ xa bằng việc cung cấp vũ khí cho lực lượng này, song cả Houthi và Iran đến nay vẫn phủ nhận có quan hệ với nhau. Riêng trong liên minh quốc tế do Saudi Arabia và UAE đứng đầu, nếu như ban đầu đều nhằm mục đích chung là đối phó với lực lượng Houthi tại Yemen (vì lực lượng này được cho là có Iran đứng hậu thuẫn đằng sau) thì giờ đây liên minh này lại đang đứng trước những mâu thuẫn nội bộ do xuất hiện những lợi ích trái ngược nhau. 

Cuộc nội chiến giữa Saudi Arabia và Yemen máu đổ trên vùng lãnh thổ vì đâu - 2

Các tay súng Houthi tại Sanaa, Yemen. (Nguồn: AFP/TTXVN)

Không quân liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu đã tiến hành vụ không kích vào

Yemen, nhằm đáp trả việc một máy bay chiến đấu của liên minh gặp nạn, sau khi

phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen tuyên bố đã bắn rơi nó vào ngày 14/2.

Vụ không kích của Saudi Arabia diễn ra vào tháng 2 năm 2019 đã giết chết hàng chục thường dân ở Yemen, Liên Hợp Quốc cho biết, South China Morning Post trích dẫn. Báo cáo sơ bộ tại hiện trường cho biết 31 người thiệt mạng và 12 người khác bị thương ở khu vực Al-Hayjah, tỉnh Al-Jawf, theo báo cáo của văn phòng điều phối nhân đạo của Liên Hợp Quốc ở Yemen.

Trước đó vào ngày 14/2, phiến quân Houthi ở Yemen tuyên bố đã bắn rơi một chiến đấu cơ Tornado của Saudi Arabia ở phía bắc tỉnh Al-Jawf, trong nhiệm vụ hỗ trợ cho quân đội chính phủ Yemen. Đây là một trong những tổn thất hiếm hoi về không quân trong các nhiệm vụ của liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu ở Yemen.

Kênh truyền hình Al-Masirah của phiến quân Houthi báo cáo nhiều cuộc không kích của liên minh vào khu vực chiến đấu cơ Tornado bị rơi. Họ nói rằng phụ nữ và trẻ em nằm trong số những người chết và bị thương.

Liên minh thừa nhận khả năng gây thiệt hại cho thường dân trong cuộc tìm kiếm và cứu hộ phi công bị bắn rơi. Bộ phận báo chí của liên minh không cho biết về số phận của phi công, hoặc nguyên nhân dẫn đến tai nạn.

Cuộc nội chiến giữa Saudi Arabia và Yemen máu đổ trên vùng lãnh thổ vì đâu - 3

Tuy vậy, phiến quân Houthi đã công bố đoạn video cho thấy vụ phóng tên lửa đất đối không và khoảnh khắc bắn trúng một máy bay trên bầu trời đêm, biến nó thành quả cầu lửa rơi xuống đất.

Việc cường kích Tornado bị bắn rơi cho thấy uy quyền trên không của liên minh đã bị đe dọa, đồng thời báo hiệu kho vũ khí của phiến quân ngày càng hiện đại hơn.

Vụ việc tiếp tục khoét sâu thêm vào bạo lực trong cuộc nội chiến giữa phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn và quân đội chính phủ Yemen được liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu hậu thuẫn, làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng nhân đạo ở quốc gia vốn bị chiến tranh tàn phá trong nhiều năm qua.

Trong bối cảnh đó, Liên hợp quốc đã cảnh báo về một cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ nhất thế giới hiện nay đang diễn ra ở Yemen, song các nỗ lực chấm dứt xung đột vẫn chưa hiệu quả và hòa bình cho quốc gia này còn quá xa vời. Theo các cơ quan nhân đạo, giao tranh giữa các lực lượng ủng hộ chính phủ và phiến quân Houthi tại Yemen trong hơn 4 năm qua đến nay đã làm hàng chục nghìn người thiệt mạng, hầu hết là dân thường. Cuộc xung đột này cũng làm khoảng 3,3 triệu người phải rời bỏ nhà cửa và 24,1 triệu người (tương đương 80% dân số) cần hỗ trợ lương thực. Song những cuộc giao tranh trên thực địa lại đang cản trở công việc vận chuyển và phân phát đồ cứu trợ của cộng đồng quốc tế cho người dân Yemen.

Theo dự báo của Phó Tổng thư ký Liên hợp quốc phụ trách công tác nhân đạo Mark Lowcock, sẽ có nửa triệu người bỏ mạng ở Yemen vào năm 2020 nếu chiến tranh tiếp diễn tại quốc gia này. Trong số đó, hơn 300.000 người sẽ chết do thiếu đói, không được chăm sóc y tế và các nguyên nhân liên quan. Khoảng 25% số trẻ em sẽ bị suy dinh dưỡng, gần 40% số em không được đi học. Ông Mark Lowcock cũng cảnh báo nếu chiến tranh tiếp diễn, thế giới sẽ phải gánh vác một chiến dịch cứu trợ nhân đạo lớn hơn và đắt đỏ hơn. Năm 2019, kế hoạch cứu trợ cho Yemen của Liên hợp quốc có kinh phí 4,2 tỷ USD, nhưng nếu chiến tranh không sớm kết thúc, số tiền cần cứu trợ cho Yemen sẽ lớn hơn gấp nhiều lần.

Cuộc nội chiến giữa Saudi Arabia và Yemen máu đổ trên vùng lãnh thổ vì đâu - 4

Khói bốc lên sau một cuộc không kích của liên quân nhằm vào căn cứ không quân al-Dailami ở phía bắc thủ đô Sanaa, Yemen. Ảnh: AFP/TTXVN  

Vào hôm qua (30/3/2020) tuyên bố đã thực hiện nhiều cuộc không kích nhằm vào thủ đô Sanaa do phiến quân kiểm soát ở Yemen nhằm đáp trả các vụ tấn công tên lửa nhằm vào Riyadh.

Theo kênh truyền hình Al-Masirah do Houthi điều hành đưa tin ít nhất 19 vụ không kích nhằm vào một số mục tiêu tại Sanaa, trong đó có các căn cứ quân sự và một học viện quân sự. Chiến dịch này diễn ra sau khi hệ thống phòng không của Saudi Arabia chặn đứng những tên lửa đạn đạo của Houthi được phóng tới Riyahd và thành phố biên giới Jizan chiều 28/3.

Hãng thông tấn Saudi Arabia (SPA) dẫn nguồn liên quân cho hay chiến dịch này nhằm phá hủy "những mục tiêu quân sự hợp pháp," trong đó gồm những thiết bị đạn đạo của Houthi vốn "đe dọa sinh mạng dân thường."

Trước đó, ngày 29/3, người phát ngôn của lực lượng phiến quân Houthi tại Yemen thừa nhận lực lượng này đã phóng rocket nhằm vào các địa điểm "nhạy cảm" tại thủ đô Riyadh cũng như các vị trí kinh tế và quân sự tại vùng Jazan và Asir của Saudi Arabia, gần biên giới với Yemen.

Yemen rơi vào nội chiến kể từ khi phiến quân Houthi đánh chiếm thủ đô Sanaa cuối năm 2014 và chính phủ của Tổng thống Mansour Hadi phải lưu vong. Năm 2015, một liên minh quân sự do Saudi Arabia dẫn đầu đã can thiệp vào Yemen để hỗ trợ chính quyền Tổng thống Hadi khôi phục quyền lực.

Theo số liệu của LHQ, hơn 10.000 người đã thiệt mạng trong các cuộc xung đột tại Yemen kể từ khi Liên quân Arab can thiệp quân sự. Cuộc xung đột cũng đẩy quốc gia ở phía Nam bán đảo Arab rơi vào cuộc khủng hoảng nhân đạo tồi tệ nhất trên thế giới, với hàng triệu người đứng trước nguy cơ bị đói.

Những người dân tại Sanaa đã báo cáo về nhiều vụ nổ sau khi chiến dịch ném bom của liên quân bắt đầu.

Kênh truyền hình Al-Masirah do Houthi điều hành đã báo cáo ít nhất 19 vụ không kích nhằm vào một số mục tiêu tại Sanaa, trong đó có các căn cứ quân sự và một học viện quân sự.

Gần đây các cuộc giao tranh và không kích liên tiếp được diễn ra giữa các đụng độ giữa Saudi Arabia và Yemen đe dọa phá hỏng thỏa thuận ngừng bắn được thống nhất giữa lực lượng nổi dậy và liên quân do Saudi Arabia đứng đầu nhiều cuộc không kích đã trúng vào nhà dân làm nhiều người thương vong, kinh tế, quân sự bị thiệt hại nặng nề giữa các bên các nhà phân tích cũng cho rằng các cuộc đụng độ và không kích sẽ còn tiếp diễn vì hiện nay các bên vẫn chưa có được tiếng nói chung./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)