tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Tư, 01/04/2020 | 06:04:10 GMT+7
Cuộc chiến tranh dầu mỏ Nga-Mỹ những “quân bài” từ hai phía

Thỏa thuận OPEC và Nga đại diện các nước khai thác dầu ngoài OPEC hạn chế sản lượng khai thác dầu mỏ mang mục đích giữ giá. Tuy nhiên, việc Mỹ phát hiện các mỏ dầu đá phiến và bắt đầu khai thác thương mại khối lượng lớn đã tác động lên thị trường dầu.

27/03/2020 08:07:00

Tờ Politico của Mỹ trích dẫn các nguồn tin cho hay, Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây cho biết ông ủng hộ kế hoạch của Saudi Arabia muốn đánh bật Nga ra khỏi thị trường dầu mỏ bằng cách tăng sản lượng khai thác.

Ngày 09/3 trở thành ngày “Thứ Hai đen” kể từ năm 1991, khi Hoa Kỳ phát động cuộc chiến đầu tiên ở Iraq. Giá dầu đã giảm tới 30%, đồng Rouble “sập” tới mức 75/usd và 85/euro. Sự sụp đổ của các thị trường là hậu quả của cuộc chiến giá cả đang diễn ra trên thế giới.

Thỏa thuận OPEC và Nga đại diện các nước khai thác dầu ngoài OPEC hạn chế sản lượng khai thác dầu mỏ mang mục đích giữ giá. Tuy nhiên, việc Mỹ phát hiện các mỏ dầu đá phiến và bắt đầu khai thác thương mại khối lượng lớn đã tác động lên thị trường dầu.

Với giá vốn chỉ khoảng 50 USD/thùng, giá dầu cao đã tạo cơ hội cho nước Mỹ vốn là nước nhập khẩu dầu ròng trở thành nước xuất khẩu dầu, cạnh tranh thị trường và có tầm ảnh hưởng quốc tế. Sự xuất hiện của Mỹ đã khiến mọi chuyện trở nên khó khăn.

Cuộc chiến tranh dầu mỏ Nga-Mỹ những “quân bài” từ hai phía - 1

Hiện có đến 800 quân Mỹ vẫn còn ở lại chiến trường Syria để bảo vệ các mỏ dầu ở quốc gia Trung Đông.     

Liên bang Nga không nhất trí với OPEC, đứng đầu là Arabia Saudi về việc cắt giảm ngay tức khắc sản lượng khoảng 1,5 triệu thùng/ngày từ nay đến cuối năm. Và không chỉ Liên bang Nga mà cả Cộng hòa Kazakhstan cũng phản đối đề xuất của OPEC.

Mới đây, Tạp chí The Wall Street Journal của Mỹ đưa tin, một nhóm các quan chức Bộ Năng lượng Hoa Kỳ đang thúc giục chính quyền Tổng thống Donald Trump thành lập một liên minh với Saudi Arabia để điều chỉnh giá dầu thế giới và định hướng “đầu ra” của Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ OPEC.

Một số chuyên gia cho rằng, quyết định như vậy sẽ giúp tránh khỏi tình trạng giá dầu sụt giảm nghiêm trọng, cũng như có thể làm suy yếu quan hệ đối tác của Saudi Arabia với Nga.

Tuy nhiên, trong một diễn biến khác, chính ông Trump tuần trước vừa nói rằng Nga và Saudi Arabia đang tranh giành thị phần với nhau, điều đó đã khiến dầu rớt giá xuống mức đáy trong vòng 10 năm nay. Theo ông Trump, Hoa Kỳ sẽ can thiệp vào “cuộc chiến” giá dầu giữa Saudi Arabia và Nga vào “thời điểm thích hợp”, đồng thời cho rằng giá xăng dầu thấp là có lợi cho người tiêu dùng Mỹ ngay cả khi giá dầu giảm gây tổn hại đến ngành sản xuất dầu mỏ.

Cuộc chiến tranh dầu mỏ Nga-Mỹ những “quân bài” từ hai phía - 2

Dầu mỏ Mỹ có đủ sức gây khó cho Nga?  

Trước đó, đầu tháng 3, Saudi Arabia vừa tuyên bố sẽ nâng sản lượng cung cấp dầu mỏ lên mức cao kỉ lục vào tháng 4 như một động thái nhằm cạnh tranh thị phần với Nga và dấu hiệu cho thấy sự từ chối đàm phán với Nga về một thỏa thuận mới. Saudi Arabia đã khai thác 9,7 triệu thùng dầu/ngày trong nhiều tháng qua. Nước này đang dự trữ hàng trăm triệu thùng dầu, do đó có thể cung cấp vượt qua khả năng sản xuất.

Đồng thời, giám đốc của tập đoàn dầu mỏ Aramco Amin Nasser cho biết, họ sẽ tăng sản lượng lên 12,3 triệu thùng/ngày vào tháng 4. Ngoài ra, Saudi Arabia cũng đồng ý với Kuwait trong việc nối lại hoạt động ở các mỏ dầu chung để góp phần tăng sản lượng cho Aramco.

Trước những động thái này của ông Trump, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov bình luận, điện Kremlin hiểu rõ lý do Tổng thống Mỹ có những lời lẽ như vậy đó là do nhiều công ty đang khốn khổ vì giá dầu thấp, còn các nhà sản xuất dầu đá phiến của Mỹ nói chung cũng đang ở trong tình trạng tồi tệ.

Cuộc chiến tranh dầu mỏ Nga-Mỹ những “quân bài” từ hai phía - 3

Sức mạnh dầu mỏ giúp Mỹ tự tin hơn trong các cuộc đối đầu? 

Theo giới chuyên gia, quyết định của Nga không tham gia lên minh giữ giá dầu vừa mang ý nghĩa kinh tế tiêu diệt đối thủ cạnh tranh với mức giá dầu mới khả năng cạnh tranh của dầu đá phiến Mỹ là rất thấp vừa là mục tiêu địa chính trị tranh giành ảnh hưởng gạt Mỹ khỏi thị trường dầu và gây sức ép lên Saudi Arabia trong vấn đề Trung Đông, Sirya .

Ngoài ra, Liên bang Nga đã ký nhiều hợp đồng triển hạn (Forward contract – là loại hợp đồng mua bán tương lai nhưng không thực hiện qua sở giao dịch hàng hoá mà do các bên trực tiếp thiết lập) hơn hẳn so với các nước OPEC. Các hợp đồng này đều tính giá dầu vào thời điểm giữa năm 2019; do đó, Nga vẫn phải giữ sản lượng để bảo đảm giao hàng đủ sản lượng đã ký cho các đối tác mua dầu của Nga.

Còn về giá cả thì Nga có thể tính toán lại để giảm bớt thiệt hại cho đối tác nhưng không thể tính theo giá hiện tại là 32 USD/thùng mà chắc chắn vẫn sẽ cao hơn một chút và Nga sẽ không bị thiệt hại gì lớn.

Đáp lại việc Nga rút khỏi thỏa thuận OPEC+, các nước Ả rập tuyên bố tăng sản lượng dầu và hạ giá dầu. hành động này dường như đã làm dấy lên một “cuộc chiến dầu mỏ” mới. Giới phân tích đang đi tìm câu trả lời rằng, liệu những biện pháp của Nga có giúp nền kinh tế đứng vững?

Ông Nicholas Gvozdev, giáo sư trường Cao đẳng Hải quân Hoa Kỳ và là chuyên viên Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại ở Philadelphia, đã gọi sự sụp đổ của giá dầu trên thị trường là cuộc chiến kinh tế và đánh giá cao cơ may chiến thắng của Nga.

Hôm 6/3, sau khi cuộc đàm phán tại Vienna giữa 14 quốc gia thành viên OPEC và 10 đối tác trong đó có Nga hình thành nên liên minh OPEC+, đã không đạt được thỏa thuận về cắt giảm sản lượng khai thác dầu mỏ sau khi Nga từ chối siết chặt nguồn cung để đối phó với những tác động tiêu cực của dịch Covid-19. Theo thỏa thuận cũ, mức cắt giảm 2,1 triệu thùng/ ngày sẽ hết hạn vào tháng 3/2020. Các Bộ trưởng OPEC nhất trí cắt giảm thêm 1,5 triệu thùng dầu/ ngày trong quý II/2020 nhằm bảo vệ giá dầu trong bối cảnh kinh tế chịu ảnh hưởng từ dịch Covid-19.

Bộ trưởng Năng lượng Nga Alexander Novak nói các nước sẽ tự do sản xuất từ ngày 1/4, sau khi thỏa thuận hiện nay kết thúc vào cuối tháng 3. Việc Nga từ chối tham gia vào kế hoạch của OPEC không phải là điều bất ngờ, bởi trước đó nước này đã bác bỏ kêu gọi của tổ chức này về việc cắt giảm sản lượng mạnh hơn cho đến cuối năm nay.

 “Người Nga đã dịch chuyển một số tuyến đường đỏ do Ankara vẽ ra, rồi sau đó chỉ cho Thổ Nhĩ Kỳ thấy Ankara có thể trông cậy bao nhiêu vào Hoa Kỳ, vào khối liên minh quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO) và các đồng minh châu Âu (hoặc là không thể trông cậy). Sau đó, Erdogan đã phải tới Moscow để khôi phục cuộc đàm phán với Vladimir Putin” - tác giả bài báo nhận xét.

Cuộc chiến tranh dầu mỏ Nga-Mỹ những “quân bài” từ hai phía - 4

  Mỹ chặn lực lượng Nga tiếp cận mỏ dầu ở Syria Ảnh: AFP     

Giáo sư  Gvozdev nhận định, chính quyền Moscow đang sở hữu hàng loạt ưu thế. So với Saudi Arabia, ngân sách Nga có thể được bảo đảm ngay cả với giá dầu thấp hơn nhiều. Nga đủ sức tăng lượng xuất khẩu nhờ các tuyến đường ống dày đặc, còn dầu Saudi Arabia sẽ mất thời gian lâu hơn mới đến tay người tiêu dùng vì cung cấp bằng tàu chở dầu.

Cuộc chiến dầu mỏ nói trên có nguy cơ lặp lại kịch bản năm 2014-2016 từng đẩy hàng chục công ty khí đốt/dầu mỏ Mỹ vào cảnh phá sản. Cụ thể năm 2014, Nga và Saudi Arabia bắt tay thúc đẩy OPEC và các đối tác tăng sản lượng dầu khai thác nhằm triệt hạ các công ty dầu đá phiến của Mỹ. Cuối năm đó, giá dầu rơi xuống dưới ngưỡng 30 USD/thùng, mức giá đã làm nhiều công ty dầu đá phiến Mỹ lao đao do chi phí sản xuất cao hơn dầu mỏ thông thường.

Thế nhưng, giá dầu thế giới ở mức thấp kéo dài cũng ảnh hưởng đáng kể đến nguồn thu của các nước xuất khẩu dầu mỏ, trong đó có Nga và Saudi Arabia. Do vậy năm 2016, hai quốc gia này lại liên kết tác động OPEC và các đối tác ký thỏa thuận cắt giảm hạn mức khai thác, để rồi sau đó giá dầu tăng trở lại. Mặc dù ngành dầu mỏ sống sót, song trải nghiệm trong cuộc chiến đó là rất đau đớn. Giờ đây, theo chiến lược gia về năng lượng Ryan Fitzmaurice tại Rabobank, Nga nhận thấy ngành dầu đá phiến Mỹ đang rất mong manh. Giá dầu thô hiện nay rẻ đến mức nhiều công ty dầu đá phiến Mỹ sẽ buộc phải cắt giảm sản lượng.

Bên cạnh cuộc chiến giành thị phần, giới phân tích nhận định Nga có thể muốn “trừng phạt” Mỹ liên quan chiến dịch cấm vận năng lượng gần đây. Cách đây chỉ 3 tuần, chính quyền Tổng thống Donald Trump công bố các lệnh trừng phạt đối với công ty con của Rosneft như để đáp trả việc Mát-xcơ-va ủng hộ chính quyền Venezuela. Theo Helima Croft, người đứng đầu chiến lược hàng hóa toàn cầu tại ngân hàng đầu tư RBC Capital Markets, Giám đốc điều hành Rosneft là Igor Sechin dường như đã thuyết phục Điện Kremlin đối đầu ngành công nghiệp dầu đá phiến Mỹ.

Có thể khẳng định cuộc chiến tranh dầu mỏ Nga-Mỹ vẵn còn căng thẳng mỗi bên có những toan tính khác nhau hơn nữa dầu mỏ luôn là vấn đề nóng bỏng toàn cầu.  do vạy các nhà bình luạn và nhận định để đi đến tiếng nói chung về dầu mỏ là vấn đề không thể giải quyết một sớm một chiều và dự báo sẽ còn nhiều bất ổn./.

Minh Tuệ (Tổng hợp và bình luận)