tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Hai, 01/06/2020 | 05:19:18 GMT+7
Chính trường Israel bao giờ được tháo gỡ

Theo các cuộc thăm dò cuối cùng trước thời điểm bầu cử, đảng Likud của Thủ tướng Benjamin Netanyahu sẽ giành được nhiều ghế nhất, hơn 1-2 ghế so với đảng Xanh-Trắng của cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Benny Gantz. Tuy nhiên, khối cánh hữu ủng hộ ông Netanyahu chỉ giành được 57-58 ghế, chưa hội đủ ít nhất 61/120 ghế trong quốc hội để có thể thành lập chính phủ liên minh. Trong khi đó, khối trung tả, tính cả đảng của người Israel gốc Arab là Joint List, cũng chỉ được 55-56 ghế.

15/05/2020 15:24:00

Ngày 2-3, Israel tổ chức bầu cử lần thứ ba trong vòng chưa đầy 12 tháng, sau hai cuộc bầu cử đều có kết quả không dẫn tới thành lập được một chính phủ mới. Theo các cuộc thăm dò cuối cùng trước thời điểm bầu cử, đảng Likud của Thủ tướng Benjamin Netanyahu sẽ giành được nhiều ghế nhất, hơn 1-2 ghế so với đảng Xanh-Trắng của cựu Tổng tham mưu trưởng quân đội Benny Gantz. Tuy nhiên, khối cánh hữu ủng hộ ông Netanyahu chỉ giành được 57-58 ghế, chưa hội đủ ít nhất 61/120 ghế trong quốc hội để có thể thành lập chính phủ liên minh. Trong khi đó, khối trung tả, tính cả đảng của người Israel gốc Arab là Joint List, cũng chỉ được 55-56 ghế, không thể giúp ông Gantz thành lập được chính phủ mới. Đảng Joint List dự báo giành 14 ghế, đảng Yisrael Beitenu của cựu Bộ trưởng Quốc phòng Avigdor Lieberman sẽ có 7 ghế.

Chính trường Israel bao giờ được tháo gỡ - 1

Thủ tướng Benjamin Netanyahu (phải) và đối thủ tranh cử theo đường lối ôn hòa Benny Gantz ký thỏa thuận thành lập chính phủ liên minh ngày 20/4. (Nguồn: Ynetnews)

Với kịch bản trên, ông Lieberman tiếp tục giữ vai trò quyết định thành lập được chính phủ liên minh mới hay không nếu đứng về một trong hai khối. Dù vậy, vị này vẫn duy trì quan điểm thành lập chính phủ thống nhất bao gồm đảng Likud không có Thủ tướng Netanyahu (vì không chấp nhận một thủ tướng đương quyền bị truy tố trước tòa về các cáo buộc tham nhũng và lạm quyền), đảng Xanh-Trắng và đảng Yisrael Beitenu của ông, đồng thời bác bỏ khả năng tham gia một chính phủ có sự góp mặt của Joint List hay các đảng tôn giáo.       

Do ông Gantz ủng hộ kế hoạch hòa bình của Mỹ và sáp nhập lãnh thổ, nên Joint List cũng tuyên bố sẽ không giới thiệu chủ tịch đảng Xanh-Trắng đứng ra thành lập chính phủ mới. Đảng Likud nhận được thêm sự ủng hộ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố kế hoạch hòa bình Trung Đông hồi tháng 1 vừa rồi và căng thẳng Mỹ-Iran tại khu vực chưa giảm nhiệt. Có điều sự ủng hộ này tương đối hạn chế, khó giúp Thủ tướng Netanyahu giành được đủ phiếu bầu để thành lập chính phủ liên minh do một bộ phận cử tri vẫn cho rằng ông nên từ chức vì các cáo buộc hình sự. Ngoài ra, việc Mỹ gây sức ép buộc ông Netanyahu không tiến hành sáp nhập lãnh thổ trước bầu cử cũng gây thất vọng cho một bộ phận cử tri Do Thái giáo cứng rắn. Điều này khiến Thủ tướng Israel không tạo ra được sự nổi trội so với đối thủ Gantz. Trong khi đó, lãnh đạo Xanh-Trắng thể hiện được khả năng ảnh hưởng khi được cho đã ngăn ông Netanyahu sáp nhập lãnh thổ trước bầu cử.

Được biết, các nghị sĩ Israel gốc Arab - hiện giữ 13 ghế trong quốc hội -  đã kêu gọi cộng đồng của họ đi bầu nhiều hơn để thể hiện sự phản đối đối với kế hoạch hòa bình gây tranh cãi nói trên, qua đó muốn gây khó cho Thủ tướng Netanyahu trong việc giành thêm vài ghế mà ông cần. 

Ở Israel, thủ lĩnh đảng Likud Benjamin Netanyahu và thủ lĩnh đảng Xanh - Trắng Benny Gantz đã nhất trí thành lập chính phủ liên hiệp mà họ gọi là chính phủ đoàn kết thống nhất. Điều cốt lõi nhất ở đây là vấn đề chia quyền lực.

Chính trường Israel bao giờ được tháo gỡ - 2

Ông Netanyahu sau ba lần tiến hành tổng tuyển cử trước thời hạn trong chưa đầy một năm để tiếp tục cầm quyền thì giờ đạt được mục tiêu bằng thỏa thuận chia quyền lực với ông Gantz. Ngoài triển vọng trở thành thủ tướng Israel sau 18 tháng nữa ra, ông Gantz không đạt được kết quả đáng kể gì mà còn bị cho là tiền hậu bất nhất bởi trước nay ông luôn tuyên bố không tham gia chính phủ liên hiệp nào có ông Netanyahu tham gia.

Thỏa thuận này giúp ông Netanyahu thành công với việc tính toán xa và sâu. Để tránh bị xét xử về các cáo buộc của phía công tố, ông Netanyahu phải tìm cách tiếp tục cầm quyền. Vì thế, ông có thể lại tiến hành tổng tuyển cử trong thời gian tới nếu đòi hỏi không được ông Gantz đáp ứng, bởi như thế vẫn có thêm thời gian tạm quyền và có thể kết quả bầu cử lại giúp ông tiếp tục cầm quyền.

Ông Netanyahu đòi cầm quyền 18 tháng đầu tiên vì thủ tướng được quyền miễn trừ và do vậy không còn lo bị triệu ra tòa. Tháng 5.2021, Israel có cuộc bầu cử tổng thống và ông Netanyahu sẽ ra tranh cử. Nếu đắc cử tổng thống thì ông Netanyahu sẽ có thêm 7 năm được quyền miễn trừ. Ông Gantz quả quyết chính phủ liên hiệp sẽ cứu Israel khỏi dịch bệnh. Chưa biết Israel sẽ ra khỏi dịch bệnh thế nào nhưng chắc chắn ông Netanyahu đã được giải cứu.

The Times of Israel cho biết, ngày 13-5, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, Chủ tịch Đảng Likud đã chính thức tuyên bố ông đã thành công trong việc thành lập Chính phủ liên minh mới, chấm dứt gần 18 tháng bế tắc chính trị tại nước này. Theo thỏa thuận thành lập Chính phủ liên minh mới ở Israel, Đảng Likud của ông Benjamin Netanyahu và Đảng Xanh-Trắng của ông Benny Gantz sẽ chia đôi thời gian cầm quyền. Cụ thể, trong 18 tháng đầu, ông Benjamin Netanyahu đảm nhận vị trí Thủ tướng còn ông Benny Gantz giữ chức Bộ trưởng Quốc phòng. Sau đó, ông Benny Gantz sẽ lên làm Thủ tướng trong 18 tháng tiếp theo. Trong 6 tháng đầu tiên, Chính phủ liên minh mới của Israel sẽ có 32 bộ trưởng, chia đều cho Đảng Likud và Đảng Xanh-Trắng. Tuy nhiên, sau 6 tháng, số bộ trưởng sẽ tăng lên thành 36 người, trở thành chính phủ có nhiều bộ trưởng nhất trong lịch sử Nhà nước Israel.

Chính trường Israel bao giờ được tháo gỡ - 3

Thủ lĩnh Đảng Xanh-Trắng Benny Gantz (bên trái) và ông Benjamin Netanyahu-Chủ tịch Đảng Likud sẽ thay nhau giữ vị trí Thủ tướng trong Chính phủ liên minh ở Israel. Ảnh: The Times of Israel    

Israel đã rơi vào cuộc khủng hoảng chính trị kéo dài khi nước này phải tiến hành 3 cuộc bầu cử trong vòng chưa đầy 1 năm mà vẫn không thành lập được chính phủ. Bởi vậy, việc Israel thành lập được Chính phủ liên minh mới giúp nước này tránh phải tổ chức cuộc bầu cử lần thứ 4. Điều này cũng cho phép ông Benjamin Netanyahu bước vào nhiệm kỳ thứ 5 với tư cách là Thủ tướng nắm quyền lâu nhất trong lịch sử hiện đại của Nhà nước Israel.

Việc đạt thỏa thuận thành lập Chính phủ liên minh có thể coi là sự thỏa hiệp giữa ông Benjamin Netanyahu và ông Benny Gantz nhằm chấm dứt bế tắc chính trị kéo dài trong bối cảnh Israel đang đối mặt với nhiều thách thức do tác động của đại dịch Covid-19. Để có được thỏa thuận này, hồi tháng 3 vừa qua, thủ lĩnh Đảng Xanh-Trắng Benny Gantz đã phải nhượng bộ để hợp tác với ông Benjamin Netanyahu. Trước đó, ông Benny Gantz từng nhiều lần tuyên bố rằng, ông sẽ không bao giờ tham gia Chính phủ liên minh với ông Benjamin Netanyahu, vốn đối mặt với 3 tội danh: Tham nhũng, gian lận và lạm dụng tín nhiệm. Giải thích cho quyết định đầy bất ngờ của mình, thủ lĩnh Đảng Xanh-Trắng cho biết, giờ là lúc cần phải hành động “có trách nhiệm” để Israel có thể thành lập một chính phủ ổn định, đoàn kết và khẩn cấp để đất nước có thể dồn lực cho cuộc chiến chống đại dịch Covid-19. Việc ông Benny Gantz từ chức Chủ tịch Quốc hội Israel ngày 12-5 vừa qua là một trong những điều khoản nằm trong thỏa thuận giữa Đảng Xanh-Trắng và Đảng Likud để thành lập một Chính phủ liên minh mới.

Chính trường Israel bao giờ được tháo gỡ - 4

Trong ảnh (từ trái sang): Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, Tổng thống Reuven Rivlin và Lãnh đạo đảng Xanh-Trắng Benny Gantz trong cuộc gặp mặt tại Jerusalem ngày 19-9-2019. (Nguồn: AFP/TTXVN)

Nhiệm vụ cấp bách của Chính phủ liên minh mới ở Israel hiện nay là tập trung nguồn lực đối phó với đại dịch Covid-19 và phục hồi nền kinh tế. Vì phụ thuộc vào dịch vụ nên nền kinh tế Israel bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi dịch bệnh. Theo Tổng thống Israel Reuven Rivlin, giống như nhiều nước trên thế giới, Israel đang phải căng mình đối phó với Covid-19. Vì vậy, ông Reuven Rivlin hy vọng Chính phủ liên minh mới sẽ xử lý thành công những cuộc khủng hoảng phức tạp mà nước này đang đối mặt.

Dịch COVID-19 diễn biến phức tạp, tác động xấu đến tăng trưởng kinh tế và đang làm gia tăng tỷ lệ thất nghiệp. Tính đến cuối tháng 3/2020, Cơ quan việc làm quốc gia Israel cho biết tỷ lệ thất nghiệp tại nước này đã lên đến 24,1%, tương đương hơn 1 triệu người thất nghiệp. Trước khi dịch bệnh COVID-19 bùng phát, Israel chỉ có 160.000 người thất nghiệp. Thực tế này có thể làm thay đổi thái độ của cử tri đối với ông Netanyahu/Likud vì nhìn chung cử tri muốn có chính phủ mới càng sớm càng tốt để đối phó với khủng hoảng, thay vì các tính toán chính trị dẫn tới phải bầu cử nhiều lần.

Chính phủ liên minh mới được thành lập sẽ giúp Israel thoát khỏi cuộc khủng hoảng chính trị kéo dài cũng như tạo điều kiện để tập trung giải quyết các vấn đề đối nội và đối ngoại. Tuy nhiên, Chính phủ liên minh mới ở Israel cũng phải đối mặt không ít thách thức khi giữa Đảng Likud và Đảng Xanh-Trắng vẫn tồn tại bất đồng.

Ngoài ra, ông Benny Gantz hiện là Chủ tịch Quốc hội, có quyền triệu tập phiên họp toàn thể và bỏ phiếu thông qua dự luật cấm một nghị sỹ đang bị truy tố được thành lập chính phủ hoặc một thủ tướng đương chức nhưng bị truy tố được quyền tiếp tục làm thủ tướng chính phủ. Về mặt lý thuyết, hiện có ít nhất 61/120 nghị sỹ trong Quốc hội không ủng hộ ông Netanyahu. Đây là những sức ép gây áp lực khiến ông Netanyahu/Likud chấp nhận nhượng bộ ông Gantz/Xanh - Trắng để thành lập chính phủ thống nhất nhằm đối phó với dịch bệnh COVID-19 và khắc phục những thiệt hại về kinh tế do đại dịch này gây ra./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)