tìm kiếm

Trang nhất > Thế giới ngày nay

Thứ Năm, 16/07/2020 | 09:03:24 GMT+7
Căng thẳng biên giới Trung Quốc-Ấn Độ nguy cơ kéo theo nhiều hệ lụy

Căng thẳng tại biên giới giữa Trung Quốc và Ấn Độ có thể khiến nền kinh tế thứ hai thế giới để mất một thế hệ tại Ấn Độ - những người từng xem Trung Quốc là cơ hội và khiến quan hệ của hai cường quốc bị ảnh hưởng nghiêm trọng về dài hạn.

29/06/2020 09:54:00

Căng thẳng tại biên giới giữa Trung Quốc và Ấn Độ có thể khiến nền kinh tế thứ hai thế giới để mất một thế hệ tại Ấn Độ - những người từng xem Trung Quốc là cơ hội và khiến quan hệ của hai cường quốc bị ảnh hưởng nghiêm trọng về dài hạn. Chiến tranh biên giới Ấn-Trung bùng phát vào năm 1962. Đụng độ tái diễn vào năm 1967, song cả hai bên dường như đều cố tránh để phát sinh những vụ việc có thể kích động đối phương quá mức.

Tuy nhiên, xung đột lại bùng lên vào ngày 15/6, khiến cả hai nhà lãnh đạo có tư tưởng dân tộc chủ nghĩa là Narendra Modi và Tập Cận Bình phải đối mặt với thách thức mới khi lực lượng cả hai bên đều ghi nhận thương vong.

Bối cảnh hiện nay được ví như một “thùng thuốc súng” có thể phát nổ bất kỳ lúc nào. Phong cách chính trị của hai nhà cầm quyền cứng rắn tại hai quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân này trên thực tế khiến họ khó có thể tỏ ra nhân nhượng trong những vấn đề liên quan tới chủ quyền quốc gia và quyền kiểm soát lãnh thổ. 

Xung đột ở vùng biên giới diễn ra sau khi Trung Quốc tăng cường lực lượng và triển khai xây dựng trong khu vực, và đặc biệt là tăng mật độ các cuộc tuần tra dọc Đường Kiểm soát thực tế (LAC), biên giới trên thực tế giữa hai quốc gia và là nơi giới cầm quyền quân sự luôn nhận thức được nguy cơ leo thang căng thẳng. 

Căng thẳng biên giới Trung Quốc-Ấn Độ nguy cơ kéo theo nhiều hệ lụy - 1

Tên lửa Ấn Độ. Ảnh minh họa: Reuters.   

Ấn Độ vừa có quyết định hành động trong bối cảnh có những báo cáo về hoạt động của máy bay tiêm kích và trực thăng quân sự Trung Quốc dọc LAC giữa 2 nước.

Các hệ thống phòng thủ tên lửa đất đối không của Ấn Độ đã được di chuyển tới một số địa điểm tại vùng lãnh thổ liên bang Ladakh và đã sẵn sàng chiến đấu. Ấn Độ quyết định hành động trong bối cảnh có những báo cáo về hoạt động của máy bay tiêm kích và trực thăng quân sự Trung Quốc dọc đường Kiểm soát Thực tế (LAC) giữa hai nước.

Một nguồn tin chính phủ Ấn Độ xác nhận với hãng tin ANI thông tin này, khẳng định các hệ thống phòng thủ tên lửa của cả Lục quân và Không quân Ấn Độ đã được triển khai tới khu vực nhằm ngăn chặn các rủi ro liên quan tới máy bay tiêm kích của Không quân Trung Quốc, hoặc máy bay trực thăng của Quân giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA).

Trong vòng hai tuần qua, quân đội Trung Quốc đã điều nhiều tiêm kích hạng nặng như Su-30 và các loại máy bay ném bom chiến lược tới các địa điểm gần biên giới. Phía Ấn Độ cũng đã phát hiện các máy bay Trung Quốc bay cách biên giới khoảng 10 km. Trực thăng Trung Quốc xuất hiện rất gần các địa điểm tuần tra thường lệ trên biên giới của quân đội Ấn Độ.

Ấn Độ được cho là đã triển khai hệ thống phòng thủ tên lửa Akash tới Đông Ladakh. Hệ thống này có khả năng bắn hạ các máy bay chiến đấu tối tân và máy bay không người lái. Chúng cũng được điều chỉnh và nâng cấp để đủ khả năng hoạt động tại các vùng núi cao.

Ngay sau khi Trung Quốc có những hành vi đưa quân đội tới sát biên giới với Ấn Độ hồi đầu tháng 5, Không quân Ấn Độ đã lập tức triển khai nhiều máy bay tiêm kích Su-30MKI tới Đông Ladakh nhằm tăng cường năng lực răn đe. Bên cạnh việc đụng độ về quân sự hiện hệ quả này còn kéo theo nhiều biến động về kinh tế, xã hội cũng như ngoại giao giữa hai nước.

Căng thẳng biên giới Trung Quốc-Ấn Độ nguy cơ kéo theo nhiều hệ lụy - 2

Đồ chơi Trung Quốc được bày bán tại một khu chợ ở TP Kolkata, Ấn Độ thời gian trước khi hàng hóa nước này bị tẩy chay tại đây.

Ảnh: REUTERS  

Sục sôi phẫn nộ vì cuộc đụng độ đẫm máu ở biên giới, người Ấn kêu gọi tẩy chay hàng hóa Trung Quốc. Nhưng nói thì dễ, làm mới thấy khó vì còn phải tính đến chuyện hàng bị tẩy chay có sản xuất được ở Ấn Độ hay không.

Kết quả một cuộc khảo sát online trên 32.000 người Ấn Độ của trang LocalCircles cho thấy có tới 87% tuyên bố sẵn sàng không xài và không bán hàng "Made in China" trong vòng ít nhất 1 năm, từ các loại thực phẩm, hàng tiêu dùng đến cả các ứng dụng di động. 

Trong khi đó, mạng xã hội Ấn Độ tràn ngập các đoạn clip ghi lại cảnh người dân đập nát và đốt tivi, điện thoại Trung Quốc bên cạnh cờ và hình các lãnh đạo Bắc Kinh.

Những người ủng hộ tẩy chay hàng hóa Trung Quốc tin rằng tình trạng thâm hụt thương mại, tức việc Ấn Độ nhập khẩu từ Trung Quốc nhiều hơn xuất khẩu, là thanh gươm bén sẽ khiến Bắc Kinh đau đớn. Nhưng số ít khác lại cho rằng đó thật ra là điểm yếu của Ấn Độ.

Ẩn đằng sau làn sóng tẩy chay hàng Trung Quốc tại Ấn Độ là một vấn đề chiến lược mà các nhà lãnh đạo New Delhi buộc phải thay đổi: sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu từ Trung Quốc. Nói như một nhà quan sát, Ấn Độ hiện có quá ít các lựa chọn trả đũa Trung Quốc và nếu có tiến hành, các biện pháp trả đũa như tẩy chay hàng hóa hoặc nâng thuế quan cũng chỉ mang tính biểu tượng, truyền tải thông điệp chứ không thể khiến Bắc Kinh vì thiệt hại mà nhượng bộ.

Ông Ramdas Athawale, một bộ trưởng liên bang trong chính quyền Thủ tướng Narendra Modi, hôm 17-6 đã kêu gọi người dân tẩy chay đồ ăn cùng các nhà hàng Trung Quốc. Trước đó, Liên minh các thương nhân Ấn Độ (CAIT) đã công bố danh sách hơn 500 mặt hàng Trung Quốc bị tẩy chay, đồng thời kêu gọi những người nổi tiếng Ấn Độ không làm đại diện hình ảnh cho các sản phẩm này.

500 mặt hàng này đã được lựa chọn thận trọng và hầu hết đều là hàng hóa có ít chất xám, có thể sản xuất trong nước hoặc tìm kiếm nguồn thay thế từ nước khác. CAIT được cho là đại diện hơn 40.000 nhà buôn tại Ấn Độ.

Một số tờ báo Ấn Độ đang cố gắng giữ sự tỉnh táo và tìm cách đi ngược làn sóng bài Hoa mạnh mẽ. Times of India hay Economic Times đều cho rằng tẩy chay hàng hóa Trung Quốc, thậm chí đoạn tuyệt giao thương là chuyện "lợi bất cập hại". 

Times of India lập luận rằng Trung Quốc chiếm 5% xuất khẩu và 14% nhập khẩu của Ấn Độ, trong khi đó Ấn Độ chỉ chiếm 3% trong tổng xuất khẩu của Trung Quốc và chưa tới 1% nhập khẩu. Nếu đoạn tuyệt giao thương, Ấn Độ sẽ mất nhiều hơn trong khi thiệt hại của Trung Quốc chỉ như "muỗi chích".

Chính quyền Bắc Kinh luôn phản ứng mạnh với các nước đón tiếp Đạt Lai Lạt Ma - lãnh tụ tinh thần đấu tranh quyền tự trị cho Tây Tạng. Một nghiên cứu năm 2010 cho thấy các nước từng tiếp đón ông đều đối mặt với tình trạng bị sụt giảm lượng xuất khẩu sang Trung Quốc.

Căng thẳng biên giới Trung Quốc-Ấn Độ nguy cơ kéo theo nhiều hệ lụy - 3

Người Ấn Độ cầm biểu ngữ “Nói không với hàng Trung Quốc” tại chợ ở thủ đô New Delhi ngày 17-6, trong làn sóng tẩy chay và đập phá hàng “Made in China” - Ảnh: AFP          

Tuy nhiên, Trung Quốc lại không trừng phạt Ấn Độ - nước đang cho Đạt Lai Lạt Ma tị nạn. Brahma Chellaney, giáo sư nghiên cứu chiến lược tại Trung tâm Nghiên cứu chính sách (Ấn Độ), nhận định Bắc Kinh không muốn trừng phạt New Delhi vì "chứa chấp" Đạt Lai Lạt Ma bởi lợi ích chiến lược từ hành động đó không đáng kể.

Ngược lại, Trung Quốc còn muốn tăng cường hơn nữa quan hệ kinh tế với Ấn Độ và kêu gọi các doanh nghiệp công nghệ cao đầu tư vào thị trường này. "Các nhà lãnh đạo Trung Quốc coi trọng mối quan hệ thương mại không cân xứng với Ấn Độ và xem nó như một vũ khí chiến lược để làm suy yếu ngành sản xuất của Ấn Độ" - ông Chellaney lập luận. Để một chiếc điện thoại thông minh được làm ra ở Ấn Độ, cần khoảng 30% hoặc 40% linh kiện nhập khẩu từ Trung Quốc.

Đã có vài ý kiến phản bác quan điểm của ông Chellaney rằng trong thời đại toàn cầu hóa, không một quốc gia nào có thể đứng riêng một mình. Số khác lại nhìn về cuộc đối đầu hiện tại và cho rằng có rất ít lối thoát cho cả voi và gấu trúc, khi mà cả hai quốc gia đều đang được dẫn dắt bởi các nhà lãnh đạo có nhiều tham vọng muốn khẳng định uy thế của người khổng lồ.

Đặc biệt cũng trong ngày 25-6 vừa qua một trong những hiệp hội khách sạn chủ yếu của New Delhi (Ấn Độ) nói các khách sạn là thành viên của họ đang cấm du khách Trung Quốc nhằm hưởng ứng lời kêu gọi tẩy chay hàng hóa Trung Quốc sau vụ ẩu đả ở biên giới hai nước khiến 20 binh sĩ Ấn Độ thiệt mạng, báo South China Morning Post đưa tin.

Ông Sandeep Khandelwal, chủ tịch Hiệp hội chủ sở hữu nhà hàng và khách sạn Delhi cho biết quyết định trên đồng nghĩa với việc 75.000 phòng khách sạn ở thủ đô Ấn Độ ngưng nhận khách Trung Quốc. Họ nói đó là hành động hỗ trợ chính phủ trong giai đoạn này.

Từ những hệ lụy trên dẫn tới hàng nghìn tấn hàng hóa từ Trung Quốc mắc kẹt ở biên giới Ấn - Trung vì hải quan Ấn Độ tạm hoãn thông quan hàng hóa sau vụ đụng độ căng thẳng tại biên giới hai nước.

Theo South China Morning Post, cơ quan hải quan tại cảng Chenai - một trong những cảng hàng hóa lớn nhất Ấn Độ - đã tạm hoãn thông quan các lô hàng hóa có xuất xứ từ Trung Quốc. Quyết định này đã làm ách tắc hàng nghìn tấn hàng hóa xuất khẩu của Trung Quốc tại cửa biên giới.

Động thái được đưa ra sau vụ đụng độ chết người tại biên giới Trung - Ấn hồi giữa tháng. Hải quan tại cảng Chenai cho biết các lô hàng hóa Trung Quốc sẽ chỉ được thông quan sau khi được kiểm tra bổ sung hàng hóa.

Phía Trung Quốc cho rằng việc các lô hàng "kẹt cứng" tại cảng Chenai, bao gồm các sản phẩm linh kiện, phân bón, dầu mỏ và xe hơi,... sẽ làm chuỗi cung ứng bị gián đoạn.

Làn sóng tẩy chay các sản phẩm xuất xứ từ Trung Quốc cả người dân Ấn Độ đã kéo dài vài tuần qua. Người dân Ấn Độ đập phá đồ dùng nguồn gốc Trung Quốc, chia sẻ thông điệp tẩy chay sản phẩm "Made in China". Trung Quốc là nguồn cung hàng hóa lớn nhất của Ấn Độ trong nhiều năm qua.

Trong những lô hàng bị kẹt tại biên giới có container linh kiện sản xuất ôtô của hãng xe Ford. Phát ngôn viên của hãng cho biết đã làm việc với hải quan Ấn Độ để xử lý vụ việc. "Chúng tôi đang làm việc với cơ quan hải quan và cung cấp tài liệu và thông tin cần thiết theo yêu cầu của họ", đại diện Ford nói.

Các lô hàng hóa nhập khẩu vào Ấn Độ thông thường chỉ bị kiểm tra ngẫu nhiên. Tuy nhiên, giám đốc một công ty dược phẩm Trung Quốc có hàng hóa kẹt ở cảng Chenai cho biết hàng hóa của họ sẽ chỉ được thông quan sau khi được kiểm tra từng kiện một.

Trước đó, Hiệp hội Môi giới Hải quan Chennai cho biết họ vừa nhận được bản hướng dẫn nội bộ từ cơ quan hải quan về việc tạm ngưng thông quan và giữ lại các lô hàng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Đầu tháng 6, chính phủ Ấn Độ đã thay đổi quy định mua hàng và truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Theo đó các công ty buộc phải kê khai xuất xứ hàng hóa để thúc đẩy tiêu dùng hàng hóa nội địa và giảm nhập khẩu hàng hóa từ Trung Quốc.

Phía Bắc Kinh yêu cầu Ấn Độ trả lời vì hàng hóa xuất khẩu bị kiểm duyệt hoàn toàn và trì hoãn thông quan. Các công ty Trung Quốc có hàng hóa kẹt ở biên giới đang gặp nhiều khó khăn, nhất là khi vừa mở cửa lại nền kinh tế./.

Minh Tuệ (tổng hợp và bình luận)