Sự trỗi dậy ấn tượng của ngành nông nghiệp Việt Nam

15h:33' - 8/8/2013
Mạng www.bworldonline.com ngày 5/8 đưa tin: Một mô hình tốt về sự thành công ở Đông Nam Á là Việt Nam. Vì sao? Bởi vì đất nước này đã phục hồi nhanh chóng kể từ cuộc chiến tranh kéo dài 20 năm kết thúc vào năm 1975. Việt Nam là một trong những ngôi sao châu Á xóa đói giảm nghèo rất nhanh chóng.
 
 
 Ảnh minh họa
 
 
Việt Nam có năm sản phẩm thu nhập trên 1 tỷ USD mỗi năm từ xuất khẩu, đó là gạo, cao su tự nhiên, hạt điều, tôm và cá da trơn. Ngược lại, Philippines chỉ có một mà thôi, đó là các sản phẩm làm từ dừa. Tỷ lệ hộ nghèo trong dân số đã giảm từ 90% vào năm 1981 xuống còn 34% vào năm 1990, và khoảng 17% vào năm 2009 căn cứ vào  chuẩn nghèo quốc tế theo quy định về mức thu nhập 1,25 USD mỗi ngày vào năm 2005.

Một nông dân ở tỉnh Trà Vinh, một trong những người được xóa tên khỏi danh sách những hộ nghèo, đã trả lời người phỏng vấn rằng gia đình bà trước đây thu hoạch một vụ mỗi năm. Nhưng rồi họ đã có thể gieo trồng nhiều vụ hơn với năng cao năng suất nhờ giống mới và kênh rạch để tưới tiêu.

Phát triển nông nghiệp và nông thôn là những yếu tố quan trọng

Năm ngoái, tôi đã đến Việt Nam hai lần: lần thứ nhất tôi đến thăm trang trại chè ở vùng cao nguyên Đà Lạt, và các trang trại trồng cà phê vối tại Đắk Lắk. Ở đây, năng suất cà phê trung bình đạt 2 kg mỗi cây mỗi năm so với 1,6 kg mỗi cây mỗi năm trên toàn lãnh thổ Việt Nam, và so với năng suất của chúng ta là 0,4 kg (xin nhắc lại 0,4 kg) mỗi cây mỗi năm.

Tôi cũng đã đến thăm Viện khoa học thuật nông lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) ở Đắk Lắk. Chỉ riêng về cà phê, Viện này có đến 50 nhà nghiên cứu. Tại các ruộng cà phê của nông dân, dòng cà phê vô tính mới cho sản lượng  3-5 kg mỗi cây. (Ngay cả giống hạt tiêu đen cũng cho sản lượng trung bình 2.000 kg hạt khô/ha).

Caption

Tôm thẻ xuất khẩu của Việt Nam

Việt Nam đã công bố kế hoạch chiến lược sản xuất cà phê đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030, theo đó tổng diện tích trồng cà phê sẽ được duy trì ở mức 500.000 ha vào năm 2020 với sản lượng 2.400 kg/ha, và diện tích 479.000 ha với sản lượng 2.500 kg/ha vào năm 2030. Xuất khẩu cà phê nhân thu về 2,5 tỷ USD từ 1,2 triệu tấn.

Năng suất cà phê cao đã đưa Việt Nam trở thành nước xuất khẩu lớn thứ hai thế giới sau Brazil cho tất cả các loại cà phê (cà phê chè và cà phê vối), và là nước xuất khẩu cà phê vối lớn nhất.

Việt Nam còn cung cấp gạo cho thế giới. Quốc gia này đứng thứ hai về xuất khẩu gạo trên thế giới vào năm 2012 sau Ấn Độ. Nhờ vào nguồn nước từ sông Cửu Long cũng như việc nghiên cứu và phát triển các dịch vụ nông nghiệp rất tốt mà Việt Nam đạt được năng suất trung bình 5,5 tấn lúa/ha. Nhưng lúa gạo chưa phải là thí dụ điển hình cho sự thành công của Việt Nam trong ngành nông nghiệp và thủy sản. Cây lúa và dòng sông lớn Cửu Long đã có từ lâu đời. Nguồn thủy lợi rẻ và và đáng tin cậy mang đến sức sống cho nghề trồng lúa.

Những thành công khác có thể được đo đếm bằng sự bứt phá nhanh chóng về xuất khẩu trong hai thập kỷ qua. Tôi xin đề cập đến các "ngôi sao" khác từ năm 1990-2010, đó là cao su tự nhiên, cà phê, điều, hạt tiêu, cá da trơn và tôm.

Năm 2012, Việt Nam đã trở thành nước xuất khẩu cao su tự nhiên lớn thứ ba thế giới sau Thái Lan và Indonesia với kim ngạch xuất khẩu đạt 2,85 tỷ USD. Năm 2012, Việt Nam có 910.500 ha cao su, vượt mục tiêu đề ra 800.000 ha vào năm 2015. Sản lượng của các hộ nhỏ trồng cao su nhiều hơn 50% so với các hộ nhỏ trồng cao su ở Philippines. Trong cùng năm này, Việt Nam đã thu hoạch gần 290.000 tấn hạt điều từ hơn 330.000 ha. Trong tổng số đó, 223.000 tấn đã được xuất khẩu, thu về 1,5 tỷ USD. Rau quả xuất khẩu được dự báo sẽ đạt mức 1 tỷ USD trong năm 2013.

Về cá da trơn (hay là cá dore được bán trong các siêu thị ở Philippines), ngành chế biến thu hút đến 150.000 lao động ở đồng bằng sông Cửu Long. Hiện có hơn 290 nhà máy chế biến trong ngành này có khả năng mua cá nuôi để chế biến trước khi xuất khẩu ra các thị trường nước ngoài. Kim ngạch xuất khẩu trong năm 2011 đạt hơn 600.000 tấn, trị giá 1,8 tỷ USD.

Trong khi đó, xuất khẩu tôm đạt 2,4 USD trong năm 2011, tương đương với số liệu của năm 2010. Xuất khẩu tôm thẻ chân trắng đạt 704 triệu USD, tăng 70%. Xuất khẩu được duy trì bất chấp dịch bệnh trong các trang trại nuôi tôm sú.

Philippines cũng có diện tích tương đương với Việt Nam. Theo số liệu của Ngân hàng Thế giới, Philippines có tổng diện tích đất nông nghiệp 12,1 triệu ha so với 10,8 triệu ha của Việt Nam.

Bí quyết cho thành công của Việt Nam là gì?

Theo tiến sĩ Eliseo Ponce, một nhà tư vấn Philippines có tên tuổi về nghiên cứu và phát triển tại khu vực sông Mekong bao gồm cả Việt Nam trong nhiều năm, ở Việt Nam có sự nhất quán về chính sách ở tất cả các cấp thực hiện, và nên nhớ rằng phát triển nông nghiệp tại Việt Nam được phân cấp cho chính quyền các tỉnh. Chính phủ trung ương vạch ra định hướng bằng các chính sách và chính quyền địa phương thực hiện. Hệ thống nghiên cứu nông nghiệp thuộc Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn được tổ chức tốt với đội ngũ cán bộ được đào tạo tốt và các phòng thí nghiệm hiện đại. Hệ thống điều hành ở đất nước này được tổ chức thành một nhóm cơ quan tách ra khỏi lĩnh vực nghiên cứu và phát triển trực thuộc Bộ để tránh xung đột về lợi ích.
 
 
 
Ảnh minh họa: Được mùa lúa nếp - Nguyễn Vinh Hiển/Tạp chí Thế giới ảnh
 

Một nghiên cứu do Viện nghiên cứu chính sách lương thực quốc tế  thực hiện rộng khắp trên toàn quốc vào năm 2000 đã phát hiện ra rằng nghiên cứu nông nghiệp mang lại tỷ suất lợi nhuận trung bình gần 5%. Đối với các dịch vụ phát triển nông nghiệp, tỷ suất này đạt 60%. Theo mức chuẩn, tỷ suất lợi nhuận đạt trên 15% đã là tốt.

Không có gì đáng ngạc nhiên là Việt Nam ngày càng có ít người nghèo. Cách làm tuyệt vời như thế này ở Việt Nam nên được nhân rộng ở các nước khác, chẳng hạn Philippines./.

Võ Thắng

Các tin, bài đã đưa